Journals / Türklük Bilimi Araştırmaları / 2013 / Cilt: 0 - Sayı: 34

Türkiye Türkçesi Sözlüğünde Çatı Eklerinin Kullanımına Art ve Eş Zamanlı Toplu Bir Bakış

Pages
149–178
Publication Date
2022-11-03
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It has been found that the passive suffixes are the half size of the active suffixes

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Voice suffixes are not used with all the verbs.
📊
Key Findings & Data:Included words are assessed by showing separately.
💡
Conclusion & Impact:It has been found that the passive suffixes are the half size of the active suffixes
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çatı ekleri · işteşlik · edilgenlik

Abstract

Voice suffixes are not used with all the verbs. In the article, the voice suffixes are viewed generally on the basis of ‘a’ item in the TDK Dictionary. Included words are assessed by showing separately. For istance, passivity is never used in the verbs made form included words. The list is prepared on the basis of functional voice suffixes. Nonfunctional voice suffixes are studied simultaneously and non-arteriorly. In order not to ruin the smoothness of expression, the explanations and etymologies are shown in the foot note. The words are divided into two groups, such as the borrowed ones and Turkish ones. The words with more than are? suffix are classified. After the examples, the suffixes are written in bold. The number of examples and suffixes are shown in parenthesis. Etymology of the words which are necessary is given and morpho-phonology of the suffixes is also given. The examples are put in numbers and are evaluated. It has been found that the passive suffixes are the half size of the active suffixes

Özet

Çatı ekleri bütün fiillerin üzerine gelmemektedir. Bu makalede TDK sözlüğünün ‘a’ maddesi esas alınarak çatı eklerine toplu olarak bakıldı. Alınma kelimeler ayrıca gösterilerek değerlendirildi. Mesela alınma isimlerden yapılan fiillerde edilgenliğin hiç kullanılmadığı görüldü. İşlek çatı ekleri esas alınarak bir liste yapıldı. Listede yazılan örneklerde italik olanların tek başına kullanımı yoktur. İncelemede işlek olmayan çatı ekleri art ve eş zamanlı olarak irdelendi. Anlatımın akıcılığını bozmamak için açıklamalar ve köken bilgileri dip notlarda verildi. Çatı ekleri, tablodaki satırlarda fiiller esas alınarak altı sütun hâlinde gösterildi. Kelimeler alınma ve Türkçe kelimeler diye ikiye ayrıldı. Katmerli yapılar sınıflandırıldı. Örneklerden sonra ekler koyu punto ile yazıldı. Örneklerin ve eklerin sayıları parantez içerisinde gösterildi. Gerekli görülen kelimelerin köken bilgileri irdelenirken eklerin de morfo-fonolojisi verildi. Örnekler sayılara dökülerek sonuçta değerlendirildi. Edilgenlik eklerinin yaklaşık olarak ettirgenlik eklerinin yarısı kadar olduğu görüldü

🔖

Cite This Article

HAZAR, M. (2022). Türkiye Türkçesi Sözlüğünde Çatı Eklerinin Kullanımına Art ve Eş Zamanlı Toplu Bir Bakış. Türklük Bilimi Araştırmaları, Cilt: 0 - Sayı: 34, 149–178. https://ajindex.com/articles/635457

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (29)

  1. AKALIN, Şükrü Halûk (1993), “+lA- Ekinin Çatı Ekleriyle Kullanılışı Konusundaki Görüşler ve Ekin Yabancı Kaynaklı Kelimelere Getirilişi Üzerine”, Türk Gramerinin Sorunları Toplantısı, 22-23 Ekim 1993,
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, s. 92-105.
  3. AKINCI, Nesrin (2007), Türkçe Sözlükteki Fiillerin Sınıflandırılması ve Gövde Eklerinin İşlevsel Tasnifi, Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi,
  4. Sivas. ATALAY, Besim (1941), Türk Dilinde Ekler ve Kökler Üzerine Bir Deneme, Matbaa-i Ebüziyya, İstanbul.
  5. BAASANJAV, Terbish (2006), Türkiye Türkçesi ve Halha Moğolcasında Çatı, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi,
  6. Ankara.
  7. BANGUOĞLU, Tahsin (2004),
  8. Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları,
  9. Ankara,
  10. BAŞDAŞ, Cahit (2006), “Türkçede Üçüncü Grup (Ara) Ekler”, I. Uluslararası Büyük Türk Dili Kurultayı, 26-27 Eylül 2006,
  11. Bilkent Üniversitesi, Ankara, 1-6 s. BAYRAK, Müzekkâ (2008), “Masallar” Adlı Metin Esasında Başkurt Türkçesinde Fiil, Yüksek Lisans Tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne. BAYTURSINOV, A. (1992), “Til Tağılımı”, Ana Tili, Almatı, s. 275 s. BOZKAPLAN, Şerif Ali (2007), “Divanu Lügati’t-Türk’te +LA-”, Turkish Studies/Türkoloji Araştırmaları, C. 2. s. 109-120.
  12. ÇAĞBAYIR, Yaşar (2007), Ötüken Türkçe Sözlük 1, Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  13. DELİCE, H. İbrahim (2002), “Yüklem Olarak Türkçede Fiil”, Sosyal Bilimler Dergisi, C. 26, s. 185-212.
  14. DELİCE, H. İbrahim (2009), “[-t- + -tIr-] Yapısındaki Fiillerde -t- İle –tIr- Eklerinin Bulunuşu ve -t- Nin İlave Ses Olarak Kullanımı”. Turkish Studies/Türkoloji Araştırmaları, C. 4. s. 159-165.
  15. DEMİRCAN, Ömer (2003),
  16. Türk Dilinde Çatı, Papatya Yayınları,
  17. İstanbul.
  18. DENY, Jean (1941), Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi), (Tercüme: Ali Ulvi Elöve), Maarif Matbaası, İstanbul.
  19. Derleme Sözlüğü I A (1993), (2. baskı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları Sayı: 211/1. ERCİLASUN, B. Ahmet (1984),
  20. Kutadgu Bilig Grameri -Fiil-, Gazi Üniversitesi Basın-Yayın Yüksekokulu Basımevi, Ankara.
  21. ERGİN, Muharrem (1997),
  22. Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basım/Yayım/Tanıtım, İstanbul.
  23. ERTÜRKSOY, Arparslan (2005),
  24. Türkiye Türkçesinde Cümlede Özne, Yüksek Lisans Tezi, Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyon. GABAİN, A. Von (1998), Eski Türkçenin Grameri, (Çeviren: Mehmet Akalın), Türk Dil Kurumu Yayınları,
  25. Ankara.
  26. GÖKYAY, Orhan Şaik (2000),
  27. Dedem Korkudun Kitabı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları,
  28. Ankara.
  29. GÜLENSOY, Tuncer (2007), Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü A-N, Türk Dil Kurumu Yayınları, A