Journals / Türk Dünyası Araştırmaları / 2014 / Cilt: 106 - Sayı: 208

Certain old Turkish phonetic tendencies in Bashkirt Turkish

Başkurt Türkçesindeki eski TÜrkçe bazı fonetik eğilimler

Pages
123–142
Publication Date
2022-11-03
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study, following attitude of Bashkirt Turkish to certain situations has been studied: Beginning of the word, vowel t (ti- as the verb ofdemek ), beginning of the word, vowel y (general meaning), l and lisping d vowels in the middle and the end of the words (in certain words),w sound in the end of the word (in the noun of su hıw

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bashkirt Turkish, one of the dialects of modern Kypchak accent, stands out with its characteristic phonetic structure.
📊
Key Findings & Data:It shares similar properties with its closest language, Tatar Turkish, such as narrowing in the first syllable vowels (except a ) and semi narrowing (except ı ) in the whole word.
💡
Conclusion & Impact:In this study, following attitude of Bashkirt Turkish to certain situations has been studied: Beginning of the word, vowel t (ti- as the verb ofdemek ), beginning of the word, vowel y (general meaning), l and lisping d vowels in the middle and the end of the words (in certain words),w sound in the end of the word (in the noun of su hıw
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Bashkirt Turkish, one of the dialects of modern Kypchak accent, stands out with its characteristic phonetic structure. It shares similar properties with its closest language, Tatar Turkish, such as narrowing in the first syllable vowels (except a ) and semi narrowing (except ı ) in the whole word. In this dialect some characteristic, vocal changes such as s>h, ç>s is also seen. However, these changes are not the factor that makes it interesting for us. The phonetic of Bashkirt Turkish contains some kind of protections and changes that are seen rarely never in the other languages in its dialect family. Bashkirt Turkish is always in the tendency of maintaining the structures of Old Turkish. With this aspect it stands out comparing to the other dialects around it. In this study, following attitude of Bashkirt Turkish to certain situations has been studied: Beginning of the word, vowel t (ti- as the verb ofdemek ), beginning of the word, vowel y (general meaning), l and lisping d vowels in the middle and the end of the words (in certain words),w sound in the end of the word (in the noun of su hıw

Özet

Çağdaş Kıpçak şivelerinden Başkurt Türkçesi, kendine has ses özellikleriyle dikkat çekmektedir. En yakın olduğu Tatar Türkçesiyle ilk hece ünlülerinde ( a hariç) daralma, kelimenin her yerinde ( ı hariç) yarı genişleme gibi ortak özellikleri vardır. Bu şivede s>h, ç>s gibi karakteristik, kendine has ses değişmeleri de görülmektedir. Ancak bizce onu özel kılan, bu değişmeler değildir. Başkurt Türkçesinin fonetiği, içinde yer aldığı şive grubunda bir kısmı hiç görülmeyen bir kısmı da sınırlı olarak görülen birtakım korunma ve değişmeleri barındırmaktadır. Başkurt Türkçesi bu ses korunması ve değişmesi karşıtlıklarında hep Eski (veya Orta) Türkçedeki biçimleri sürdürme eğilimindedir. Bu yönüyle de ço- ğu zaman çevresindeki şivelerden ayrı bir yerde durmaktadır. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinin şu konulardaki tutumu ele alın- mıştır: Söz başı t ünsüzü (ti- demek fiilinde), söz başı y ünsüzü (genel anlamda), söz içi ve sonu l ve peltek d ünsüzleri (bazı kelimelerde), söz sonu w sesi (hıw

🔖

Cite This Article

ACAR, K. (2022). Certain old Turkish phonetic tendencies in Bashkirt Turkish. Türk Dünyası Araştırmaları, Cilt: 106 - Sayı: 208, 123–142. https://ajindex.com/articles/622692

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (16)

  1. Açıkgöz, Halil - Ahmedjanov, Rifkat - Fuat Ganiyev, Tatarça-Tسrĕkçe Süzlĕk Tatarca-Türkçe Sözlük, İnsan Näşriyatı, Kazan-Mösköw, (TTS), İstanbul 1997.
  2. Banguoğlu, Tahsin, “Eski Türkçede Peltek Sesler ve Ses Kayması Kanunu”, I. Milletlerarası Türkoloji Kongresi (İstanbul 15-20.X.1973) Tebliğler 2., Türk Dili ve Edebiyatı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türkiyat Enstitüsü, s. 582-599, İstanbul 1979. Başkort Halık İcadı - Beyĕtter Yırẕar Takmaktar, Başkŏrtŏstan Kitap Neşriyetĕ, (BHİ2), Ufa 1981. Başkort Halık İcadı - Ekiyetter - İkĕnsĕ Kitap, Başkortostan Kitap Neşriyetĕ, (BHİ1), Ufa 1976.
  3. Bozkurt, Fuat, Türklerin Dili, İkinci Baskı,
  4. Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 2002.
  5. Ercilasun, Ahmet Bican, “L,n,r’den Sonra Niçin T ?”, TDAY Belleten 2000, TDK Yayınları, s. 191-194, Ankara 2001.
  6. Ergun, Metin - İbrahimov, Gaynislâm, Başkurt Halk Destanı Ural Batır, Türksoy Yayınları, Ankara 1996.
  7. Ersoy, Habibe Yazıcı, “Başkurt Türkçesi”, Türk Lehçeleri Grameri, Akçağ Yayınları, s. 749-810, Ankara 2007.
  8. Gülensoy, Tuncer, Türkçe El Kitabı, Akçağ Yayınları, Ankara 2000.
  9. İbrahimov, Gaynislâm, Türkçe-Başkurtça Konuşma Kılavuzu, Türksoy Yayınları, Ankara 1996.
  10. Karaağaç, Günay, Türkçenin Ses Bilgisi, Kesit Yayınları, İstanbul 2010. Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü I (Kılavuz Kitap), Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara 1991. Mäksütova, Nedjibe Ḫ., “Başqort Tele Höyläştären Öyränevẕöge Töp Osorẕar”, Bilimsel Bildiriler 1972, TDK Yayınları, s. 285-288, Ankara 1975.
  11. Necip, Emir Necipoviç, Yeni Uygur Türkçesi Sözlüğü, (Rusçadan Çeviren: İklil Kurban), Türk Dil Kurumu Yayınları, (YUTS), Ankara 1995.
  12. Oraltay, Hasan - Yüce, Nuri, Tercüme: Saadet Pınar Yıldırım, Kazak Türk- çesi Sözlüğü, Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayınları, İstanbul 1984; (İ. K. Kenesbayoğlu başkanlığında komisyon tarafından hazırlanan Kazak Tili- nin Sözdügi’nin çevirisi), (KTS). Öner, Mustafa, “Başkurt Türkçesi Şiirinden Örnekler Mostay Kerim”, TDK Türk Dili, Sayı: 514, s. 316-321, Ekim 1994.
  13. Öner, Mustafa, “Başkurtça Kısa Dil Bilgisi”, Tarihten Bugüne Başkurtlar -Tarih, Dil ve Kültür Üzerine İncelemeler- (Yayına Haz. A. Melek Özyetgin-A. Merthan Dündar-İlyas Kamalov), Ötüken Yayınları, s. 238-293, İstanbul 2008.
  14. Öner, Mustafa, “Başkurtça Söz Varlığı Üzerine Notlar”, Türkçe Yazıları, Kesit Yayınları, s. 351-360, İstanbul 2011.
  15. Öner, Mustafa, “Bugünkü Kıpçak Türkçesi Ortak Söz Varlığı Denemesi”, Türkçe Yazıları, Kesit Yayınları, s. 309-340, İstanbul 2011.
  16. Öner, Mustafa, “İdil-Ural’dan Bir Şair: Nac