Journals / Megaron / 2021 / Cilt: 16 - Sayı: 4

Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KÜMED) Kavramı, Uluslararası Yaklaşımlar ve Uygulamalar: Türkiye’de KÜMED Uygulanabilirliğinin İrdelenmesi

Journal
Megaron
Pages
619–643
Publication Date
2022-10-19
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ele alınan KÜMED uygulamalarının hepsinin öne çıkan nitelikleri ve güçlü özellikleri çerçevesinde Türkiye için ulusal bir koruma stratejisinin ihtiyacının yanı sıra; koruma-KÜMED-planlama sisteminin yeniden kurgulanarak bütünleştirilmesi ge- rekliliği vurgulanarak Türkiye’de uygulanabilir bir KÜMED için temel ilkeler geliştirilmişt

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Kültür varlıklarının korunması ve yönetilmesi süreçlerinde, koruma ile gelişme önerileri arasında denge kurulmasında yeni ve önemli bir araç olarak tanımlanan kültürel miras etki değerlendirme (KÜMED) konusu, 2000’li yılların başında çevresel etki değerlendirmeden ayrı- larak geliştirilmeye başlanmıştır. “The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)” Dünya Miras Merkezi ve “International Council on Monuments and Sites (ICOMOS)” başta olmak üzere, kültür varlıklarının sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi hedefiyle birçok uluslararası kurum ve kuruluş tarafından çeşitli KÜMED rehberleri ve ilkeleri yayımlanmıştır.
📊
Key Findings & Data:Son yıllarda Türkiye’nin yakın- dan izlediği Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nde, bu rehberlerin ülke mevzuatlarıyla bütünleştirilerek uygulanması uluslararası koruma literatürüne ve etki değerlendirme pratiklerine geniş katkılar sunmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Ele alınan KÜMED uygulamalarının hepsinin öne çıkan nitelikleri ve güçlü özellikleri çerçevesinde Türkiye için ulusal bir koruma stratejisinin ihtiyacının yanı sıra; koruma-KÜMED-planlama sisteminin yeniden kurgulanarak bütünleştirilmesi ge- rekliliği vurgulanarak Türkiye’de uygulanabilir bir KÜMED için temel ilkeler geliştirilmişt
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:2000 Verileri
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Kültür varlıklarının korunması ve yönetilmesi süreçlerinde, koruma ile gelişme önerileri arasında denge kurulmasında yeni ve önemli bir araç olarak tanımlanan kültürel miras etki değerlendirme (KÜMED) konusu, 2000’li yılların başında çevresel etki değerlendirmeden ayrı- larak geliştirilmeye başlanmıştır. “The United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO)” Dünya Miras Merkezi ve “International Council on Monuments and Sites (ICOMOS)” başta olmak üzere, kültür varlıklarının sürdürülebilirliğinin güçlendirilmesi hedefiyle birçok uluslararası kurum ve kuruluş tarafından çeşitli KÜMED rehberleri ve ilkeleri yayımlanmıştır. Son yıllarda Türkiye’nin yakın- dan izlediği Avrupa Birliği ve Amerika Birleşik Devletleri’nde, bu rehberlerin ülke mevzuatlarıyla bütünleştirilerek uygulanması uluslararası koruma literatürüne ve etki değerlendirme pratiklerine geniş katkılar sunmaktadır. Türkiye’de de KÜMED’in, mevcut koruma-etki değer- lendirme-planlama sistemi içinde nasıl konumlandırılabileceği tartışılmaktadır. Bu nedenle, bu çalışmada, KÜMED ile ilgili uluslararası yak- laşımlardan ve örnek uygulamalardan yapılan çıkarımlarla Türkiye’deki kültür mirası ve etki değerlendirme ilişkisinin kurulabilmesi için be- nimsenmesi gereken KÜMED ilkeleri tanımlanmaktadır. Bu bağlamda; KÜMED kavramı açıklanmakta, günümüzdeki uluslararası çevresel etki değerlendirme yaklaşımlarında da görülen “proje” ya da “gelişme” odaklı perspektiften önemli ölçüde uzaklaşan, uluslararası koruma kurumlarının KÜMED yaklaşımlarına yer verilmektedir. Çalışmada ayrıca, gelişmiş ülkeler arasından KÜMED’e yenilikçi yaklaşımlar sunan ve Türkiye’de KÜMED’in geliştirilmesine katkı sağlayabilecek nitelikte çeşitlenen dört yurt dışı deneyimi olan Liverpool, Kinderdijk-Elshout, York Kenti Planı ve Özgürlük Anıtı örnekleri karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Uluslararası KÜMED yaklaşımları bağlamında Türkiye’de hazırlanmış KÜMED uygulamalarından sayılabilecek olan Haliç Metro Geçiş Köprüsü ve Avrasya Tüneli Türkiye’deki KÜMED sorunlarına dikkat çekilerek incelenmiştir. Ele alınan KÜMED uygulamalarının hepsinin öne çıkan nitelikleri ve güçlü özellikleri çerçevesinde Türkiye için ulusal bir koruma stratejisinin ihtiyacının yanı sıra; koruma-KÜMED-planlama sisteminin yeniden kurgulanarak bütünleştirilmesi ge- rekliliği vurgulanarak Türkiye’de uygulanabilir bir KÜMED için temel ilkeler geliştirilmişt

🔖

Cite This Article

GÜLERSOY, N. Z., ÇETİN, B. C. (2022). Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KÜMED) Kavramı, Uluslararası Yaklaşımlar ve Uygulamalar: Türkiye’de KÜMED Uygulanabilirliğinin İrdelenmesi. Megaron, Cilt: 16 - Sayı: 4, 619–643. https://ajindex.com/articles/579904

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Ahunbay, Z. (2006). Hasankeyf in the Context of Cultural Herita- ge Preservation in Turkey. Online article. Istanbul Technical University Department of Restoration, 1-24.
  2. Akkaş, Y. (2012). Türkiye’de Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) yönetmeliklerinin değişim süreci (Doktora Tezi), Ankara Üni- versitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sosyal Çevre Bilimleri Ana- bilim Dalı, Ankara.
  3. Alan Başkanlığı (2018). Istanbul Historic Peninsula Management Plan, Istanbul Tarihi Alanları Alan Başkanlığı. ATAŞ. (2011a). Environmental and Social Impact Assessment for the Eurasia Tunnel Project Istanbul, Turkey, Volume I, Non Technical Summary (NTS), Final Report. ATAŞ. (2011b). Avrasya Tüneli Projesi Çevresel ve Sosyal Etki De- ğerlendirmesi, İstanbul,
  4. Türkiye, Cilt II, Ana Rapor, Nihai Ra- por. Australia ICOMOS. (1999). The Burra Charter: The Australia ICO- MOS Charter for Places of Cultural Significance., https://aust- ralia.icomos.org/wp-ontent/uploads/BURRA_CHARTER.pdf. Benli, G. (2013). İstanbul Perşembe Pazarında Bir Mimar Sinan Eseri; Yeşildirekli Hamam ve Haliç-Metro Köprüsü Etkileşimi. Bond, S. (2011). Assessment of the potential impact of the pro- posed Liverpool Waters master plan on O.U.V. at Liverpool Maritime Mercantile W.H.S. for English Heritage, Liverpool English Heritage. Bond, A., Langstaff, L., Baxter, R., Kofoed, H. G. W. J., Lisitzin, K., and Lundström, S. (2004). Dealing with the cultural heritage aspect of environmental impact assessment in Europe. Im- pact Assessment and Project Appraisal, 22(1), 37-45.
  5. Bulles, J., Cartigny, B., and Bollen, P. (2017, October). Analyzing the New 2019 Dutch Environment and Planning Act. In OTM Confederated International Conferences, On the Move to Meaningful Internet Systems (pp. 163-172). Springer: Cham. City of York Council. (2018a). City of York Local Plan-Publication Draft, February 2018 (Regulation 19 Consultation). City of York Council. (2018b). York Local Plan Final Submission Covering Letter. City of York Council. (2017). City of York Heritage Impact Appra- isal Pre-publication (Reg 18 Consultation), September 2017.
  6. City of York Council. (2014). City of York Local Plan – Publication Draft 2014.
  7. City of York Council. (2013). Heritage Topic Paper Update (June 2013). Council on Environmental Quality (C.E.Q.) & Advisory Council on Historic Preservation (ACHP). (2013). NEPA and NHPA A Handbook for Integrating NEPA and Section 106. Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği. (1993). T.C. Resmi Gazete, 21489, 7 Şubat 19