Journals / Gazi Türkiyat / 2012 / Cilt: 0 - Sayı: 10

Etymologycal analysis- ı: çiğne- (1), çiğne- (2); esne- (1), esne- (2)

Köken bilimlik çözümlemeler- ı: çiğne- (1), çiğne- (2); esne- (1), esne- (2)

Pages
109–126
Publication Date
2022-10-18
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Above- mentioned verbs that appearently derived from different roots should be different lexemes in our dictionaries.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Some homophonous words that given under the same lexical entry in Turkish dictionaries because it is unknown that they aren’ t cognate are supposed to become subject to a persuasive etymological study.
📊
Key Findings & Data:The verbs çiğne- (1) ‘to chew’, çiğne- (2) ‘to trample down’; esne- (1) ‘to stretch’, esne- (2) ‘to yawn’ are lexemes that shows this kind of characteristic, too.
💡
Conclusion & Impact:Above- mentioned verbs that appearently derived from different roots should be different lexemes in our dictionaries.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Some homophonous words that given under the same lexical entry in Turkish dictionaries because it is unknown that they aren’ t cognate are supposed to become subject to a persuasive etymological study. The verbs çiğne- (1) ‘to chew’, çiğne- (2) ‘to trample down’; esne- (1) ‘to stretch’, esne- (2) ‘to yawn’ are lexemes that shows this kind of characteristic, too. Above- mentioned verbs that appearently derived from different roots should be different lexemes in our dictionaries.

Özet

Türkçe sözlüklerde eş köklü olmadıkları bilinmediği için aynı madde başı altında verilen kimi eş sesli kelimelerin inandırıcı bir köken bilgisi incelemesine konu olmaları beklenir. Çiğne- (1) ‘bir şeyi ağza alıp dişler arasında ezmek, öğütmek’, çiğne- (2) ‘ayakla üstüne basmak’; 2. ‘ayak veya tekerlek altına alıp ezmek, ezip öldürmek’; esne- (1) ‘bir dış etkiyle uzamak, genişlemek veya kavislenmek suretiyle şekil değiştirmek’; 2. ‘bollaşıp genişlemek’, esne- (2) ‘uyku, rehavet, yorgunluk gibi sebeplerle ağzı iyice açarak uzun ve derin bir nefes almak’ fiilleri de bu tür bir özellik taşıyan sözlük birimleridir. Ayrı kökten türedikleri anlaşılan söz konusu fiiller, sözlüklerimizde ayrı madde başları olarak yer almalıdır.

🔖

Cite This Article

GÜNGÖRDÜ, E. (2022). Etymologycal analysis- ı: çiğne- (1), çiğne- (2); esne- (1), esne- (2). Gazi Türkiyat, Cilt: 0 - Sayı: 10, 109–126. https://ajindex.com/articles/521112

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (12)

  1. a.y.: aynı yer ağ.: ağız Alt.: Altay Türkçesi aş. bk.: aşağıya bakınız AT: Ana Türkçe ay.: aynı anlamda Azb.: Azerbaycan Türkçesi Başk.: Başkurt Türkçesi Çağ.: Çağatay Türkçesi Çuv.: Çuvaş Türkçesi ET: Eski Türkçe ETT: Eski Türkiye Türkçesi, Eski Anadolu Türkçesi Evk.: Evenkice Gag.: Gagauz Türkçesi Halh.: Halha Moğolcası Harz.: Harezm Türkçesi Hks.: Hakas Türkçesi Kırg.: Kırgız Türkçesi Tel.: Teleüt ağzı TT: Türkiye Türkçesi Tuv.: Tuva Türkçesi Türkm.: Türkmen Türkçesi yuk. bk.: yukarıya bakınız YUyg.: Yeni Uygur Türkçesi Tat.: Tatar Türkçesi Şor.: Şor ağzı Özb.: Özbek Türkçesi Osm.: Osmanlı Türkçesi Mo.: Moğolca Kzn: Kazan Türkçesi, Kazan Tatar Türkçesi Kzk.: Kazak Türkçesi Kry.: Karay Türkçesi Krh.: Karahanlı Türkçesi Krç.- Malk.: Karaçay- Malkar Türkçesi Kmk.: Kumuk Türkçesi Kkalp.: Karakalpak Türkçesi Alt- TürkS: Altayca- Türkçe Sözlük (1999), (Hzl.: Emine Gürsoy- Naskali ve Muvaffak Duranlı), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. AY III: ÖLMEZ, Mehmet (1991), Altun Yaruk III. Kitap (=5. Bölüm), Ankara: Odak Ofsset. AY: KAYA, Ceval (1994),
  2. Uygurca Altun Yaruk, Giriş, Metin ve Dizin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. AzbDL: Azerbaycan Dialektoloji Lügäti I (1999),
  3. II (2003), (Red.: M. Ş. Şireliyev ve M. İ. İslamov), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. AzbTS: ALTAYLI, Seyfettin (1994),
  4. Azerbaycan Türkçesi Sözlüğü I- II, İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. AzTDK: HACALOĞLU, Recep Albayrak (1998), Azeri Türkçesi Dil Kılavuzu (Güney Azeri Sahası Derleme Deneme Sözlüğü), Ankara:
  5. Türk Tarih Kurumu Basımevi. CEYLAN, Emine (1997),
  6. Çuvaşça Çok Zamanlı Ses Bilgisi, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Çuv- TürkS: BAYRAM, Bülent (2007), Çuvaş Türkçesi- Türkiye Türkçesi Sözlük, Konya: Tablet Yayınları. ÇuvS: PAASONEN, H. (1950),
  7. Çuvaş Sözlüğü, İstanbul: Türk Dil Kurumu Yayınları. DLT: ATALAY, Besim (1992), Divanü Lûgat-it- Türk Tercümesi I- III, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. DS: TDK (1963- 1982),
  8. Derleme Sözlüğü I- XII, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. EDPT: CLAUSON, Sir Gerard (1972), An Etymological Dictionary of Pre- Thirteenth Century Turkish, Oxford: Oxford University Press. ETG: GABAIN, A. von (1988), Eski Türkçenin Grameri (Çev.: Mehmet Akalın), Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. EUTS: CAFEROĞLU, Ahmet (1968),
  9. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, İstanbul:
  10. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  11. EYUBOĞLU, İsmet Zeki (2004),
  12. Türk Dilinin Etimoloji Sözlüğü, Ankara: Sosyal Yayınlar. GagTS: Gagauz Türkçesinin Sözlüğü (1991), (Akt.: Abdülmecit Doğru- İsmail Kaynak), Ankara