Educational supervisors' locus of control

Abstract

Problem Durumu Toplumsal açık sistemlerde sistemin çıktısının niteliğini belirleyen temel etmen, çalışanların amaca yönelik davranıştandır. Bu davranışların farklı belirleyicileri bulunmaktadır. Ancak, hemen her örgütte, çalışanın örgütte, örgüte ilişkin olarak, gözlenen davranışının temelde "kurum" ve "birey" olmak üzere iki belirleyicisi vardır. Bunlardan ilki, daha çok, örgütün amacı, yapılacak işlerin niteliği ile ikincisi ise, daha çok, çalışanın kişilik özellikleriyle ilişkilidir. Kurum boyutu, örgütün az ya da çok kontrol ündedir ve örgütsel güçler tarafından değiştirilerek, geliştirilerek yönlendirilebilir. Oysa örgütsel davranışın "birey" boyutu, örgütün etkisine, kontrolüne, "kurum" boyutu kadar açık değildir. "Birey" boyutu, daha çok, bireyin gereksinimleri ve beklentilerinden oluşan bir kişilik özelliği niteliğindedir. Kişilik özellikleri, aynı konumda bulunan ve aynı rolü yerine getirmesi beklenen çalışanların birbirlerinden farklı örgütsel davranışını açıklayan temel etmenlerden biridir. Bu nedenle, çalışanın örgüte yaptığı katkının kişilik özelliklerinden yalıtılmış olarak değerlendirilmesi yanıltıcı olacaktır. Kişilik özellikleri, farklı boyutlarıyla, birçok araştırmanın konusu olmuştur. Bunlardan biri de, bir kişilik boyutu olarak ölçülüp değerlendirilebilen, denetim odağıdır. Denetim odağı araştırmaları farlı ülkelerde ve farklı öğrenim düzeylerinde öğrencileri, öğretmenleri ve yöneticileri konu edinmişken, kritik bir öge olan eğitim denetmenlerini konu edinen hiçbir araştırmaya rastlanmamıştır. Eğitim Denetmenlerinin işgörülerini etkili biçimde yerine getirebilmede belirleyici olan öğelerden biri görev alanının yasal dayanakları ise diğeri de kişilik özellikleridir. Bu nedenle, denetim uygulamalarında etkin olan önemli öğelerden birinin de eğitim denetmenlerinin kişilik özelliklerinin bir boyutunu oluşturan denetim odağı olması araştırma konusu edilmesini gerektirmiştir. Araştırmanın AmacıBu araştırmanın temel amacı Eğitim Denetmenlerinin içten- dıştan denetim odağı ile branşı, en son tamamladığı öğrenim kurumu, öğrenim düzeyi, öğretmenlik mesleğindeki toplam hizmet süresi, eğitim denetmenliğindeki toplam hizmet süresi ve eğitim denetmenliğindeki son üç yılda herhangi bir ödül alması arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Araştırmanın YöntemiAraştırmanın çalışma grubunu, Türkiye'nin coğrafi olarak daha çok doğu ve güney doğu; sosyo-ekonomik olarak da daha az gelişmiş illerinin bulunduğu dördüncü ve beşinci hizmet bölgesinde yer alan 18 ilde (Adıyaman, Ağrı, Batman, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Hakkâri, İğdır, Kahramanmaraş, Kastamonu, Muş, Mardin, Siirt, Sivas, Şanlıurfa ve Van) görev yapan 340 eğitim denetmeni oluşturmaktadır. Araştırmada eğitim denetmenlerine ilişkin kişisel bilgileri toplamak amacı ile araştırmacı tarafından hazırlanan "Genel Bilgi Formu" ve eğitim denetmenlerinin iç dış denetim odaklarının düzeylerini belirlemeyi amaçlayan, toplam 29 maddelik Rotter'ın İç Dış Denetim Odağı Ölçeği (I-E LOC Scale) kullanılmıştır. Veriler, Kolmogorov Smirnov Normal Dağılıma Uygunluk testi, İlişkisiz Örneklemler T- Testi (Independent Sample T-Testi), İlişkisiz örneklemler İçin Tek Faktörlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) ve Scheffe Testi ile değerlendirilmiştir. Araştırmanın BulgularıYapılan analizler sonucunda; branşın, öğrenim kurumunun, öğrenim düzeyinin, öğretmenlikteki kıdemin ve ödül alma değişkenlerinin eğitim denetmenlerinin denetim odakları üzerinde anlamlı bir farklılığa neden olmadığı saptanmıştır (p>.05).Denetmeni i kteki kıdemin ise eğitim denetmen ler inin denetim odakları üzerinde anlamlı düzeyde bir farklılığa neden olduğu belirlenmiştir (p