Journals / EKEV Akademi Dergisi / 2021 / Cilt: 0 - Sayı: 87

ELEŞKİRT (AĞRI) ÇEVRESİNDEKİ KÖY YERLEŞMELERİNİN ADLARININ DEĞİŞİM SÜRECİ VE TOPONOMİK ANALİZİ

Pages
97–116
Publication Date
2022-10-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Eleşkirt ve çevresindeki köy isimlerinin toponomik analizi yapıldığında ise su kaynakları, litolojik özellikler, topoğrafya özellikleri, iklim koşulları gibi doğal ve fiziki koşulların etkisinin olduğu, aynı zamanda bunun yanında tarihi faktörler ile özellikle Cumhuriyet döneminde milli değerlerin yani egemen devlet gücünün de etkili olduğu görülmektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Yaşanılan ortamlara ilişkin insanların geçmişten bugüne en fazla merak ettikleri konuların başında yer adları ve bu yer adlarının ne anlam ifade ettiği konusu gelmektedir.
📊
Key Findings & Data:Güncel köy adlarının toponomik inceleme ve sınıflandırması yapılırken ise Gülensoy (1998) tarafından, Anadolu coğrafyasındaki yaşam merkezlerinin isimlerinin tasnifindeki kıstaslar kullanılmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Eleşkirt ve çevresindeki köy isimlerinin toponomik analizi yapıldığında ise su kaynakları, litolojik özellikler, topoğrafya özellikleri, iklim koşulları gibi doğal ve fiziki koşulların etkisinin olduğu, aynı zamanda bunun yanında tarihi faktörler ile özellikle Cumhuriyet döneminde milli değerlerin yani egemen devlet gücünün de etkili olduğu görülmektedir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tarih · Eleşkirt · Köy

Özet

Yaşanılan ortamlara ilişkin insanların geçmişten bugüne en fazla merak ettikleri konuların başında yer adları ve bu yer adlarının ne anlam ifade ettiği konusu gelmektedir. Yerleşim merkezlerine ait isimler çoğu kez geçmişte yaşananları, bugünü ve doğal çevreyi anlamlı kılar. Yer adları, özellikle kültürel coğrafya çalışmalarına katkı sağlamaktadır. Bir yerleşim yerine ait adlandırmalar o bölgenin mazisi, coğrafi özellikleri, insan özellikleri ve düşünme biçimleri hakkında ipuçları verir. Başka bir deyişle geçmişin mekânda yeniden ruh bulup canlanması ile yer adları da o yerleşim merkezinde ete kemiğe bürünürler. Bu çalışmada Eleşkirt ve çevresindeki köy yerleşmelerinin geçmişten bugüne isimlerinin ortaya çıkışı ve bu isimlerde tarihsel süreç içerisinde yaşanan değişimler üzerinde durulmuştur. Ayrıca mevcut köy adlarının toponomik incelemesi yapılarak adlandırmaların nasıl ve neye göre yapıldığı da gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Durum çalışması deseni ile yapılan bu araştırmada, köy adlarının tarihsel değişim süreci incelenirken doküman incelemesi yöntemi kullanılmıştır. Güncel köy adlarının toponomik inceleme ve sınıflandırması yapılırken ise Gülensoy (1998) tarafından, Anadolu coğrafyasındaki yaşam merkezlerinin isimlerinin tasnifindeki kıstaslar kullanılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda geçmişten bugüne birçok medeniyete ev sahipliği yapan Eleşkirt ve çevresindeki köylerin adlarının %84’lük bir oranda değişime uğradığı ve yeni isimleri ile eski isimleri arasında anlamsal olarak önemli farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. Eleşkirt ve çevresindeki köy isimlerinin toponomik analizi yapıldığında ise su kaynakları, litolojik özellikler, topoğrafya özellikleri, iklim koşulları gibi doğal ve fiziki koşulların etkisinin olduğu, aynı zamanda bunun yanında tarihi faktörler ile özellikle Cumhuriyet döneminde milli değerlerin yani egemen devlet gücünün de etkili olduğu görülmektedir.

🔖

Cite This Article

YILDIZ, M., EDİ, A., DEMİRTAŞ, E. (2022). ELEŞKİRT (AĞRI) ÇEVRESİNDEKİ KÖY YERLEŞMELERİNİN ADLARININ DEĞİŞİM SÜRECİ VE TOPONOMİK ANALİZİ. EKEV Akademi Dergisi, Cilt: 0 - Sayı: 87, 97–116. https://ajindex.com/articles/498293

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (4)

  1. Acaroğlu, T. (2006). Balkanlarda Türkçe yer adları kılavuzu. İstanbul:
  2. IQ Kültür Sanat Yayıncılık. Açıkel, A. (2003). Artukabad kazası yer adları (1455-1600). Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 20(2), 181-202. Ağrı Valiliği. (2021, Ocak). T.C. Ağrı Valiliği. http://www.agri.gov.tr/eleskirt adresinden 15 Ocak 2021’de alınmıştır. Akar, A. (2006). Renge bağlı yer adlandırmalarında Muğla örneği. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(20), 51-63.
  3. Altunışık, İ. (2009). Coğrafi bakımdan Batman ili yer adları. Yüksek lisans tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Başkan, Ö. (1970). Türkiye köy adları üzerine bir deneme. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 18, 237 - 251. Bilgin, N. (2011). Sosyal düşüncede kent kimliği. İdeal Kent Araştırmaları Dergisi, 3, 20-47.
  4. Çetin, Y. (2010). Eski bir osmanlı kaza merkezi olan eleşkirt toprakkale köyü'nde osmanlı dönemi mezarlıkları ve mezar taşları. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 21, 35- 53. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1947). Ağrı'nın Eleşkirt ilçesine bağlı Yığıntepe, Mollaosman, Veretek ve Gevrigejo köylerinin Merkez ilçeye bağlanması. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 189.4.4. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1949). Ağrı'nın Eleşkirt ilçesine bağlı Amat, Keşiş ve Soğan köylerinin, AğrıMerkez bucağına bağlanması. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 204.10.7. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1961). Adana'nın Bıcılkanlı köyünün Merkez ilçeye; Ağrı'nın Keçigüden köyünün Merkez ilçeye, Dalaman ve Osmancalı nahiye merkezinin Osmancalı köyüne nakli ile İzmir'in Barbaros bucağı adının Uzunkuyu olarak değiştirilmesi. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 286.19.8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1966). Ağrı'nın Ahmetbey köyünün Merkez ilçeye bağlanması. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 318.16.8. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1985). Ağrı ili Eleşkirt ilçesi Merkez bucağına bağlı Dedemaksut, Güvendik (Azrail), Kayabey köyü idari bağlılığının bu yerden çözülerek aynı ilin Merkez ilçesi Merkez bucağına bağlanması. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 605.31.16. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1988). Ağrı ili Eleşkirt ilçesi Merkez bu- cağına bağlı Badıllı, Yorgunsöğüt, Çobanbeyi köyünün, buradan ayrılarak aynı ilin Merkez ilçesi Merkez bucağına bağlanması. Fon Kodu: 30.11.1.0, Yer No: 648.35.2 Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı. (1989). Ağrı ili Eleşkirt ilçesi Merkez bucağına bağlı Çatalipaşa, Sarıc