Journals / Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi / 2022 / Cilt: 6 - Sayı: 2

How Should The 17th-20th Centuries of Chagatay Turkish Be Named?

Çağatay Türkçesinin 17-20. Yüzyılları Nasıl Adlandırılmalı?

Pages
811–835
Publication Date
2022-10-12
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

By providing the term unity, the differences in the nomenclature expressing the same centuries will be eliminated.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Those who work on Turcology have many classification essays on the historical periods of Turkish.
📊
Key Findings & Data:The most accepted classification of the Chagatay Turkish period, which lasted from the 15th century to the beginning of the 20th century, belongs to János Eckmann.
💡
Conclusion & Impact:By providing the term unity, the differences in the nomenclature expressing the same centuries will be eliminated.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Those who work on Turcology have many classification essays on the historical periods of Turkish. It has also been seen that historical and modern periods are evaluated together while making the classification. The most accepted classification of the Chagatay Turkish period, which lasted from the 15th century to the beginning of the 20th century, belongs to János Eckmann. There are different uses of naming the period in the publications related to the Post-Classical Period (1600-1921), which is the third sub-period of his classification. 17-20 due to historical conditions. While it was difficult to reach the works created between the centuries, in recent years, access to these works in many libraries of the world has become easier and text publication, analysis, etc. studies have increased. In the article, it has been tried to reveal the diversity in the determined terms by focusing on the preferred naming in both text publications and works on the historiography and literature of the period. The aim is to name the period and the works created in that period with a common term instead of this variety of terms. By providing the term unity, the differences in the nomenclature expressing the same centuries will be eliminated.

Özet

Türkoloji üzerine çalışanların, Türkçenin tarihî dönemleri üzerine pek çok tasnif denemesi bulunmaktadır. Tasnif yapılırken tarihî ve modern dönemlerin bir arada değerlendirildiği de görülmüştür. 15. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar devam eden Çağatay Türkçesi dönemi ile ilgili tasniflerden en çok kabul göreni János Eckmann’a aittir. Onun tasnifinin üçüncü alt dönemi olan Post-Classical Period / Klasik Sonrası Devir (1600-1921) ile ilgili yayınlarda dönemin adlandırılmasına ilişkin farklı kullanımlar bulunmaktadır. Tarihî şartlar sebebiyle 17-20. yüzyıllar arasında meydana getirilen eserlere ulaşmak ilk yıllarda zor iken, son yıllarda dünyanın pek çok kütüphanesindeki bu eserlere ulaşım kolaylaşmış ve metin yayını, incelemesi vd. çalışmalar giderek artmıştır. Makalede gerek metin yayınları gerekse dönemin tarihçiliği, edebiyatı üzerine olan eserlerde tercih edilen adlandırmalar üzerinde durularak, tespit edilen terimlerdeki çeşitlilik ortaya konulmaya çalışılmıştır. Amaç, bu terim çeşitliliğinin yerine ortak bir terimle dönemin ve o dönemde meydana getirilen eserlerin adlandırılmasıdır. Terim birliğinin sağlanması ile aynı yüzyılları ifade eden adlandırmaların farklılıkları ortadan kaldırılmış olacaktır.

🔖

Cite This Article

TAMİR, N. (2022). How Should The 17th-20th Centuries of Chagatay Turkish Be Named?. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Cilt: 6 - Sayı: 2, 811–835. https://ajindex.com/articles/432249

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (11)

  1. Abik, A. D. (2005). Meyveler Münazarası ̶ Doğu Türkçesi ̶. Seçkin Yayıncılık. Abik, A. D. (2007b). Sufi Allahyar ve Sebatü’l-Acizin’i: 18. yüzyıl Doğu Türk edebi dilinde mahallileşme eğilimleri üzerine. International Journal of Central Asian Studies, Cilt 11, Sayı 1, 55-77.
  2. Abik, A. D. (2007a). Sebâtü’l- Âcizîn’in Kazan sahasında bir şerhi: Risâle-i ‘Azîze. Modern Türklük Araştırmaları Dergisi, 4(4), 28-44.
  3. Akbari, N. (2017). Mirza Ali Baht’ın Çağatayca Sözlüğü: Ferheng-i Azferi (Marufü’l- Lugat) inceleme, metin, dizin. (Tez No. 628806). [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  4. Akça, İ. (2020). Klasik sonrası Çağatay Türkçesi dönemi Sufi şairlerinden Baba Rahîm Meşreb’in şiirlerinde Kur’ân’ın yansımaları: Âyet iktibasları üzerine bir inceleme. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (45), 139-158.
  5. Akyüz, M. (2012). Geç dönem Çağatay edebiyatından günümüze Afganistan Özbek edebiyatının tarihi gelişimi ve Faryab edebi muhiti (Tez No. 323583). [Yüksek lisans tezi, Fatih Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi/ Alper, S. (2016). Risâle-i Sâbûn-Gerlik. Marmara Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 3, 45- 69. Altın, G. (2021). Geç dönem Çağatay Türkçesi ile yazılmış bir Şehzade Behram ve Melike Hunrîz hikâyesi (metin-tercüme-gramer-dizin). (Tez No. 705515). [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  6. Altun, E. (2011). Firdevsü’l-İkbâl [1b-100a] (giriş, transkripsiyonlu metin, dil-yazım özellikleri, dizin-sözlük). (Tez No. 289340). [Doktora Tezi, Kocaeli Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  7. Altun, E. (2014). Firdevsü’l-İķbāl’de kip ve kiplik kullanımları. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 1 (Ocak-Haziran), 209-234.
  8. Alyılmaz, S. (2011). Risâle-i mūze-dūzluk (inceleme - metin - dizin). Elik Yayınları.
  9. Arat, R. R. (1953). Türk şivelerinin tasnifi. Türkiyat Mecmuası, 10, 59-138.
  10. Baş, M. K. (2013). Son dönem Çağatay şairi Baba Rahim Meşreb’in manzum Fâtiha Tefsiri. Toplum Bilimleri Dergisi, 7, 131-156.
  11. Bayındır, A. (2016). Mûnis Harezmî ve Rızâ Agehî Firdevsü’l-İkbâl [300b-380a] (giriş, transkripsiyonlu metin, inceleme, dizin-sözlük, tıpkıbasım). (Tez No. 433587). [Doktora Tezi, Kocaeli Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/ UlusalTezMerkezi/ Benzing, J.; Menges, K. H. (1959). Türk dillerinin sınıflandırılması. (Çev. R. Küçükboyacı). Tarihî Türk Şîveleri. Sevinç