Journals / Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2022 / Cilt: 22 - Sayı: Özel Sayı

Köy Seyirlik Oyunları Geleneği ve Çağdaş Tiyatronun Kesişim Noktasında Bir Oyun: Yunus Diye Göründüm

Pages
271–286
Publication Date
2022-01-03
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bahsi geçen unsurlar göz önünde bulundurularak; Yunus Emre’nin yaşadığı devirden, düşünce dünyasından ve kültürel bir değer olan köy seyirlik oyunlarından da faydalanan Nihat Asyalı’nın kendi oyununda insana ait evrensel gerçekleri nasıl bir biçim ve içerik düzleminde işlediği tartışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Yunus Emre Türk edebiyatının önde gelen zirve şahsiyetlerinden biridir.
📊
Key Findings & Data:Onun eserleri ve yaşayışı dolayısıyla dil bilinci, inandığı/savunduğu değerler düşünceleri/öğretileri kendi çağında olduğu gibi çağlar sonrasında da büyük bir etki sahası yaratmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bahsi geçen unsurlar göz önünde bulundurularak; Yunus Emre’nin yaşadığı devirden, düşünce dünyasından ve kültürel bir değer olan köy seyirlik oyunlarından da faydalanan Nihat Asyalı’nın kendi oyununda insana ait evrensel gerçekleri nasıl bir biçim ve içerik düzleminde işlediği tartışılmıştır.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çağdaş Türk Tiyatrosu · Köy Seyirlik Oyunları · Ritüel

Özet

Yunus Emre Türk edebiyatının önde gelen zirve şahsiyetlerinden biridir. Onun eserleri ve yaşayışı dolayısıyla dil bilinci, inandığı/savunduğu değerler düşünceleri/öğretileri kendi çağında olduğu gibi çağlar sonrasında da büyük bir etki sahası yaratmaktadır. Yunus Emre üzerine yürütülen akademik çalışmaların yanında sanat dünyasında ve özel olarak edebiyat ortamında Yunus Emre’den etkilenen, ondan beslenen ve onu anarak yeni fikir ve biçim denemelerini ortaya çıkaran sanatçıların varlığından bahsetmek mümkündür. Bu bağlamda modern Türk edebiyatının birbirinden farklı dönemlerinde, farklı duyuş ve düşünüşe sahip farklı türlerde eserler kaleme alan sanatçıları Yunus Emre’ye kimi zaman açık kimi zaman kapalı göndermelerde bulunarak kimi zaman da onun hayatını yeniden yazdıkları modern eserler kaleme almışlardır. Özellikle modern Türk tiyatrosunda Yunus Emre’yi konu alan çok sayıda eser bulunmaktadır. Nihat Asyalı da Yunus Diye Göründüm başlığını verdiği oyununda Yunus Emre’nin menkıbevi hayatından hareketle insanın anlam arayışını ve sahip olduğu direnme gücünü geleneksel unsurlarla çağdaş tiyatronun imkânlarını birleştirerek işlemeyi tercih etmiştir. Bu çalışmada Yunus Emre’nin konu edildiği Yunus Diye Göründüm oyununun, geleneksel halk tiyatrosu içinde yer alan köy seyirlik oyunlarından ve ritüellerden ne tür izler taşıdığı üzerinde durulmuştur. Açık biçim-göstermeci tiyatro biçiminde yaratılan oyunda tiyatrosallığı sağlayan unsurlar; oyun içinde oyun kurgusu, dekor ve kostüm kullanımı, çatışma unsurları, şarkı ve şiirler aracılığıyla seyirciye iletilerin aktarılması ve dini, büyüsel ritüel nitelikte oyunlara dayanan köy seyirlik oyunlarının dua ya da dans gibi belli bir zaman ve durumda gerçekleşen ritüellerin de oyunda kullanılmasıdır. Bahsi geçen unsurlar göz önünde bulundurularak; Yunus Emre’nin yaşadığı devirden, düşünce dünyasından ve kültürel bir değer olan köy seyirlik oyunlarından da faydalanan Nihat Asyalı’nın kendi oyununda insana ait evrensel gerçekleri nasıl bir biçim ve içerik düzleminde işlediği tartışılmıştır.

🔖

Cite This Article

ATBAŞI, N. E. (2022). Köy Seyirlik Oyunları Geleneği ve Çağdaş Tiyatronun Kesişim Noktasında Bir Oyun: Yunus Diye Göründüm. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 22 - Sayı: Özel Sayı, 271–286. https://ajindex.com/articles/397391

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (28)

  1. Aktulum, K. (2013). Folklor ve metinlerarasılık. İstanbul:
  2. Çizgi Yayınevi.
  3. Akyüz, M. (2017). Karşılaştırmalı edebiyat açısından Necip Fazıl’ın Yunus Emre tiyatrosu ile Nihat Asyalı’nın Yunus Diye Göründüm tiyatrosunun incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 5(4), 880-887. doi: https://doi.org/10.16916/aded.339859
  4. And, M. (1983). Türk tiyatrosunun evreleri. Ankara:
  5. Turhan Kitabevi.
  6. And, M. (1985). Geleneksel Türk tiyatrosu -köylü ve halk tiyatrosu gelenekleri. İstanbul:
  7. İnkılap Kitabevi.
  8. And, M. (2012). Oyun ve bügü -Türk kültüründe oyun kavramı-. İstanbul:
  9. YKY. Asyalı, N. (2010). Toplu oyunları I- Direniş Üçlemesi: Ateşle Oynayan/Rab Şeytan'a Dedi ki/Yunus Diye Göründüm. İstanbul:
  10. Mitos Boyut. Aşkın, F. (2011). Çağdaş Türk tiyatrosunda Yûnus Emre (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dumlupınar Üniversitesi,
  11. Kütahya. Ayvazoğlu, B. (2014) Yunus, ne hoş demişsin Cumhuriyet sonrası Yunus Emre yorumları. İstanbul:
  12. Kapı Yayınları.
  13. Çalışlar, A. (2004). Tiyatro kavramları sözlüğü. İstanbul:
  14. Mitos Boyut Yayınları.
  15. Çınar, E. (2020).1980-2000 arası Türk tiyatrosunda biyografik oyunlar. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi,
  16. Ankara.
  17. Doğan, A. (2009). Türk tiyatrosunda Brecht etkisi. Turkish Studies, 4(1), 409-422. Erişim adresi: http://turkoloji.cu.edu.tr/YENI%20TURK%20EDEBIYATI/abide_dogan_turk_tiyatrosunda_brecht_etkisi.pdf
  18. Elçin, Ş. (1991). Anadolu köy orta oyunları (köy tiyatrosu). Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. Erkek, H. (1999). Oyun içinde oyun. Ankara:
  19. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  20. Günay, U. (1990). Türk kültürü açısından Yunus Emre. Türk Halk Kültürü Araştırmaları (Yunus Emre Özel Sayısı), 1, 33-50. Erişim adresi: http://turkoloji.cu.edu.tr/GENEL/gunay.pdf
  21. Karadağ, N. (1978). Köy seyirlik oyunları. Ankara: Türkiye İş Bankası Yayınları.
  22. Korkmaz, G. (2019). Türk Tiyatrosunun postmodern poetikası I: köy seyirlik oyunları. İstanbul:
  23. Mitos Boyut. Küçük, M. A. (2020). Orta Asya’dan Anadolu’ya Türk geleneğinde ‘don değiştirme’. bilig – Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 94, 97-122. doi: https://doi.org/10.12995/bilig.9405
  24. Metin Basat, E. (2017). Köy seyirlik oyunlarında insan, doğa ve topluluk ilişkisi. Ankara:
  25. Grafiker Yayınları.
  26. Özdinçer, F. (2011). Anadolu köy seyirlik oyunlarının gösteri danslarına dönüştürülmesinde yöntem önerisi ve bir uygulama örneği. (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi,
  27. İzmir.
  28. Şengül, A. (2020). Sahnedeki mistik/derviş: tiyatro diliyle Yunus Emre. Tarihten Sahneye Türk Tiyatrosu Üzerine Araş