Journals / Mizanül-Hak: İslami İlimler Dergisi / 2021 / Sayı: 13

İbn Nedim ve el-Fihrist Adlı Eserinin Mezhepler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi

Pages
321–347
Publication Date
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu etkinin izlerini onun mezhepleri tasnif sisteminde ve mezheplere yaklaşımında görmek mümkündür.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Asırda Bağdat’ta yaşamış bir âlimdir.
📊
Key Findings & Data:Onun verdiği bu bilgiler Mezhepler Tarihi açısından bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Bu etkinin izlerini onun mezhepleri tasnif sisteminde ve mezheplere yaklaşımında görmek mümkündür.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:İbn Nedim · el-Fihrist · Mezhepler Tarihi

Özet

İbn Nedim IV/X. Asırda Bağdat’ta yaşamış bir âlimdir. O, el-Fihrist adlı eseriyle şöhret bulmuştur. İbn Nedim, bu eserinde yaşadığı döneme kadar ulaşan çeşitli ilim ve sanat dalları, dinler, mezhepler ve kitaplar hakkında bilgiler aktarmıştır. On bölümden oluşan eserin beşinci bölümünde İslam Mezheplerini ele almıştır. Onun verdiği bu bilgiler Mezhepler Tarihi açısından bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Mezhepler Tarihi alanında yazılan eserlerde mezhep isimlendirmesi, mezheplere yaklaşım, 73 fırka hadisinin mezheplere yaklaşımda etkisi, mezheplerin tasnifi gibi pek çok konuda çeşitli problemler ortaya çıkmıştır. Araştırma sonucunda İbn Nedim’in Mezhepler Tarihi yazıcılığında etkili olan 73 fırka hadisini nazar-ı dikkate almadığı gözlenmiştir. O, Ehl-i hakk, Ehl-i batıl, Ehl-i bidat şeklinde kategorik ayrımlara gitmeyip mezheplere yaklaşımında olumlu bir dil kullanmış ve böylece klasik kaynakların çoğunda var olan hataya düşmemiştir. Verdiği bilgiler ve mezheplere yaklaşımı göz önünde bulundurulduğunda İbn Nedim’in Mutezile’nin ve İmamiye’nin etkisinde olduğu ve bu mezheplere yakın durduğu anlaşılmaktadır. Bu etkinin izlerini onun mezhepleri tasnif sisteminde ve mezheplere yaklaşımında görmek mümkündür.

🔖

Cite This Article

BATUR, M. R. (2021). İbn Nedim ve el-Fihrist Adlı Eserinin Mezhepler Tarihi Açısından Değerlendirilmesi. Mizanül-Hak: İslami İlimler Dergisi, Sayı: 13, 321–347. https://ajindex.com/articles/387132

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (12)

  1. Ahmed b. Yahya b. el-Murteza, Tabakâtu’l-Mu’tezile, Beyrut, 1380/1961.
  2. Aydınlı, Osman, “Mutezile Ekolü Teşekkülü, İlkeleri ve İslam Düşüncesine Katkıları”, Marife, yıl, 3, sayı 3, kış 2003, ss. 27-54. ____________, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslam Mezhepleri Tarihi Yazıcılığı, Ankara: Hititkitap Yayınevi, 2008.
  3. Avcu, Ali, “İsmailiyye Ekolünün Mezhepler Tarihi Kaynakları”, Mezheplere göre Klasik Kaynaklar ve Özellikleri, Ed. Halil İbrahim Bulut, İstanbul: Ensar Yayınları, 2018. Bağdadî, Abdulkahir, el-Fark beyne’l-Fırak, Kahire: Mektebetü İbn Sina, 1409/1988. ____________, Usûlü’d-Dîn, Beyrut: 1981.
  4. Bulut, Halil İbrahim, İslam Mezhepleri Tarihi, Ankara: DİB Yayınları, 2016.
  5. Çetin, Maksut, İslam Mezhepleri Tarihi, Ankara: İlahiyat yayınları, 2020.
  6. Çetin, Maksut vd. “el-Fark Beyne’l-Fırak Adlı Kitabın Mukaddimesinin İlave Dipnotlarla Tercümesi”, EKEV AKADEMİ DERGİSİ, Yıl: 19 Sayı: 64 (Güz 2015), ss. 369-377. Eş’arî, Makâlâtu’l-İslâmiyyîn ve’h-tilaâfu’l-musallîn, Thk. Muhammed Muhyiddin Abdulhamid, Kahire: Mektebü’n-Nahdati’l-Mısriyye, 1369/1950.
  7. Fettah, İrfan Abdulhamit, “Cebriyye”, TDV İslam Ansiklopedisi, VII, İstanbul: TDV Yayınları, 1993. ____________, İslam’da İtikadi Mezhepler ve Akaid Esasları, İstanbul: Marifet Yayınları, 1994.
  8. Fığlalı, Ethem Ruhi, İmamiyye Şiası, İstanbul, 1984. ____________, “Önsöz”, Mezhepler Arasındaki Farklar, Ankara: TDV Yayınları, 1991. ____________, “İsnaaşeriyye”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXIII, İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  9. Gömbeyaz, Kadir, “73 Fırka Hadisinin Mezhepler Tarihi Kaynaklarında Fırkaların Tasnifine Etkisi”, Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 14, Sayı: 2, 2005, ss. 147-160.
  10. Güner, Ahmet, “Muizzuddevle”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXI, İstanbul: TDV Yayınları, 2006. ____________, “Nasr b. Ahmed”, TDV İslam Ansiklopedisi, XXXII, İstanbul: TDV Yayınları, 2006. Huseynî, Muhammed Yunus, “Arap Düşünce Tarihinin Ölümsüz Eseri: İbnu’n- Nedîm’in el-Fihrist’i”, Çev: Eyyüp Tanrıverdi, Nüsha: Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, 2006, cilt: VI, sayı: 23, ss. 39-48 Nevbahtî, Hasan b. Musa, Fıraku’ş-Şîa, Beyrut: Menşuratu’r-Rıza, 1433/2012.
  11. Onat, Hasan, Emeviler Devri Şiî Hareketleri ve Günümüz Şiîliği, Ankara: TDV Yayınları, 1993.
  12. Öz, Musatafa, “Deysaniyye”, TDV İslam Ansiklopedisi, IX, İstanbul: TDV Yayınları, 1994. _____________, “Hasan el-Alevi”, TDV İslam Ansiklopedisi, XVI, İstanbul: TDV Yayınları, 1997. ____________, “İsmailiyye Mezhebi”, Tarihte ve Günümüzde Şiîlik Sempozyumu, İstanbul: İSAV Yayınları, 199