AI Summary & Key Takeaways
AI InsightStill most of the samples belong to the female relatives of minor governmental officials or self-employers.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Circular crest motifs in the shape of sunbeams radiating from a central flower are named as sun crests. We have determined 311 out of 33911 tombstones recorded in publications and dissertations. The ones carrying a date are dated between 1810 and 1952. It spreads out in the second half of 19th century. The bodies have rectangular cross-sections except one with a circular cross-section. We have classified the crests under 6 subgroups, and the arms under 7 subgroups. The general shape is close to sunbeams in 141 of them, and more of a floral design in 152 of them. 91% are made for women. 1 for a pasha, 26 were made for a relative of a pasha, 1 for the son of a Sheikh-ul Islam, besides these most are made for self-employment citizens, and few of them belong to minor governmental officials. The scale of this type in whole Turkey is only one percent. The sun motifs are known in Seljuk architecture and coins in Turkey. Multi armed stars and star crossings were widespread since Seljuks. The sunbeam motifs in 19th century Ottoman architecture are similar in shape to the ones seen in 17-18th century European architecture. The European influenced seashell form and fans with plain arms which were widespreadsince the early 18th century may also have inspired the sunbeam crests of 19th century. Square, oval, and rectangular shaped sun motifs on the sarcophagus tombstones have tughra as their central piece. The similarities of them with Ottoman emblem shape may indicate that same idea was applied to tombstones. Still most of the samples belong to the female relatives of minor governmental officials or self-employers.
Özet
Merkezdeki küçük çiçekten çıkan ışın kolları biçimli daire tepeliklere güneş tepelikli denilmiştir. Tezler ve yayınlardaki 33911 mezar taşı içinde 311 tane belirledik. Tarihli 261 örnek 1810-1952 yıllarındandır. 19. yüzyılın ikinci yarısında yaygınlaşmıştır. Gövde yatay kesiti olarak yuvarlak kesitli bir tanesi dışındakiler dikdörtgen kesitlidir. Tepelikleri 6, kol düzenlemelerini 7 alt grup içinde ele aldık. Genel biçim 141 tanesinde güneş ışınları, 152 tanesinde bitkisel düzenlemeye yakındır. %91’i kadınlar için yapılmıştır. 1 paşa ve 26 paşa yakını, 1 şeyhülislam oğlu için yapılan dışında çoğu serbest meslek sahipleri, azı orta düzey devlet görevlileri yakınlarına aittir. İncelediğimiz örneklere göre bu tipin Türkiye geneline oranı yüzde birdir. Türkiye’de Selçuklu mimarisi ve paralarında güneş motifleri biliniyor. Çok uçlu yıldız, çok kollu yıldız geçmeleri Selçuklulardan itibaren yaygındır. Osmanlı mimarisinde 19. Yüzyıldaki güneş ışınlı bezemeler ise 17-18. yüzyıl Avrupa mimarisindeki biçimlere benzemektedir. Osmanlı mimarisinde 18. yüzyıl başından beri yaygın olan Avrupa etkili istiridye kabuğu ve kolları düz işlenen yelpaze motifi, 19. yüzyıldaki güneş tepeliklilere esin kaynağı olabilir. Sandık mezar yüzlerine çokça işlenen kare, oval, dikdörtgen biçimli güneş motiflerinin mimarideki örneklerinde tuğra merkezdedir. Bunun Osmanlı arması ile biçim benzerliği mezar taşlarında da bu düşüncenin olabilirliğini akla getirmektedir. Ancak örneklerin çoğu orta düzey görevli ve serbest meslekten kişilerin yakını kadınlara aittir. Geneli itibarıyla ana tip ve alt tiplerinin tarih dilimleri, bu tipteki tarihsiz örnekleri tarihlemede bir ölçü oluşturmaları bakımından da önemlidirler.