Journals / BELLETEN / 2021 / Cilt: 85 - Sayı: 304

Artists from Tabriz Registered in Ehl-i Hiref Salary Books (1526-1566)

Ehl-i Hiref Maaş Defterlerinde Kayıtlı Tebrizli Sanatkârlar (1526-1566)

Journal
BELLETEN
Pages
849–888
Publication Date
2021-12-10
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study, the names, salaries, art classes, dates of entry into Ottoman service and service periods of Tabriz artists registered in the earliest Ehl-i hiref salary books from the period of Suleiman the Magnificent (1520-1566) are examined.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The Ehl-i Hiref salary books are the main sources to be consulted on Ottoman palace artists.
📊
Key Findings & Data:In the aftermath of the Battle of Otlukbeli (1473), which was won during the reign of Sultan Mehmed the Conqueror (1451-1481), some scholars and artists from Akkoyun were brought and started to be employed in the Ottoman Empire.
💡
Conclusion & Impact:In this study, the names, salaries, art classes, dates of entry into Ottoman service and service periods of Tabriz artists registered in the earliest Ehl-i hiref salary books from the period of Suleiman the Magnificent (1520-1566) are examined.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Osmanlı Sarayı · Osmanlı Sanatı · Ehl-i Hiref

Abstract

The Ehl-i Hiref salary books are the main sources to be consulted on Ottoman palace artists. These notebooks, containing data such as the artists’ salaries, titles, origins, ways of joining the palace and family information, include data about the artists’ careers and death dates, as well as how many people they worked with in any art branch. According to these salary books of the Ehl-i hiref, it is understood that some of the artists who were taken into the institution were master craftsmen brought to the country as a result of various wars. In the aftermath of the Battle of Otlukbeli (1473), which was won during the reign of Sultan Mehmed the Conqueror (1451-1481), some scholars and artists from Akkoyun were brought and started to be employed in the Ottoman Empire. At the reign of Sultan Bayezid II (1481-1512), it is understood from the notes obtained from the salary books that many artists were taken under Sultan’s service. It is also known that following the triumph of Sultan Selim (1512- 1520) against Shah Ismail, the Safavid ruler, in the Battle of Chaldiran (1514), the Sultan employed famous artisans from Tabriz who previously worked either in the private service of the Shah or as freelancers. These artists were brought to Amasya, where they spent the winter on the return of the campaign, and as soon as they came to Istanbul, they were assigned to the relevant art classes in the Ehl-i hiref organization of the palace. In this study, the names, salaries, art classes, dates of entry into Ottoman service and service periods of Tabriz artists registered in the earliest Ehl-i hiref salary books from the period of Suleiman the Magnificent (1520-1566) are examined.

Özet

Osmanlı saray sanatkârları ile ilgili başvurulacak kaynakların başında Ehl-i hiref maaş defterleri gelmektedir. Sanatçıların maaşları, unvanları, menşeleri, kuruma giriş şekilleri ve aile bilgileri gibi verilerin kaydedildiği bu defterler, sanatçıların kariyerleri ve ölüm tarihleriyle birlikte hangi sanat dalında kaç kişi çalıştıklarına dair bilgileri de içermektedir. Ehl-i hiref maaş defterlerinden izlenebildiği kadarıyla, kuruma alınan sanatçıların bazılarının çeşitli savaşlar sonucunda ülkeye getirilmiş usta sanatkârlar olduğu anlaşılmaktadır. Fatih Sultan Mehmed döneminde (1451-1481) kazanılan Otlukbeli Savaşı’ndan (1473) sonra Akkoyunlu bazı ilim ve sanat erbabı getirilip Osmanlı Devleti’nde görevlendirilmeye başlanmıştır. II. Bayezid döneminde (1481-1512) yine kuruma çok sayıda sanatçı alındığı maaş defterlerine düşülen notlardan anlaşılmaktadır. Ayrıca Yavuz Sultan Selim’in (1512-1520) Safevî hükümdarı Şah İsmail’i Çaldıran Savaşı’nda (1514) yenilgiye uğratmasından sonra Tebriz’de Şah’ın özel hizmetinde görevli ve saray dışında serbest çalışan ünlü sanatkârları toplatmış olduğu bilinmektedir. Bu sanatçılar sefer dönüşünde kışın geçirildiği Amasya’ya getirtilmiş, İstanbul’a gelindiğinde ise sarayın Ehl-i hiref teşkilatında ilgili sanat sınıflarında görevlendirilmiştir. Bu çalışmada, Kanuni Sultan Süleyman dönemine (1520-1566) ait günümüze ulaşan en eski Ehl-i hiref maaş defterlerinde kayıtlı Tebrizli sanatkârların isimleri, maaşları, sanat sınıfları, Osmanlı hizmetine giriş tarihleri ve hizmet süreleri incelenmektedir.

🔖

Cite This Article

ULUSKAN, M. (2021). Artists from Tabriz Registered in Ehl-i Hiref Salary Books (1526-1566). BELLETEN, Cilt: 85 - Sayı: 304, 849–888. https://ajindex.com/articles/383862

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (15)

  1. Cumhurbaşkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA) Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi (TSMA) nr. D. 808, 4104, 6500, 9587, 9608, 9612, 9613/1, 9706/1, 9706/4, 9706/5, 9784, 10734 nr. E. 745/64 (E. 5475) Kâmil Kepeci Tasnifi (KK.d.), nr. 1764 Maliyeden Müdevver Defterler Tasnifi (MAD.d.), nr. 23, 6196 Bâb-ı Defterî Müteferrik Defterler Tasnifi (D.M.d.), nr. 36806 Arslan, Hüseyin, Osmanlı’da Nüfus Hareketleri (XVI. Yüzyıl) Yönetim, Nüfus, Göçler, İskânlar, Sürgünler, İstanbul 2001.
  2. Atik, Kayhan, Lütfi Paşa ve Tevârih-i Âl-i Osman, Ankara 2001.
  3. Barkan, Ömer Lûtfi, “H.933-934 (M.1527-1528) Malî yılına ait bir bütçe örneği”, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Dergisi, C 15/S. 1-4 (Ekim 1953-Temmuz 1954), s. 251-329.
  4. Bedirhan, Yaşar, “XII. ve XIII. Yüzyılda Kafkasya’dan Anadolu’ya Göç Eden İlim ve Fikir Adamları”, Turkish Studies, C 9/S. 7 (2014), s. 193-213.
  5. Bedirhan, Yaşar, “XI. XIV. Yüzyıllarda Kafkasya Şehirlerinde İktisadi ve Sosyal Hayat (Tebriz Örneği), Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, S. 40 (Şubat 2017), s.181-210.
  6. Bedirhan, Yaşar, “Ortaçağda Kafkasya Türk Şehirlerinde Esnaf Teşkilatları (Tebriz Örneği)”, Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C 7/S. 13 (2017), s. 223-236.
  7. Beyazıt, Mustafa, “Erken Osmanlı Devri’nde Tebrizli Usta Gruplarının İzi Nasıl Sürülmeli?”, History Studies, C 6/ S. 3 (Nisan 2104), s. 45-70.
  8. Bilgili, Ali Sinan, “Tebriz”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (TDVİA), C 40, İstanbul 2011, s. 219-222.
  9. Bilgin, Arif, “Harc-ı Hâssa Emini”, TDVİA, C Ek-1, İstanbul 2016, s. 535-536.
  10. Bostan, İdris, “Kemal Reis”, TDVİA, C 25, Ankara 2002, s. 226-227. Celâl-zâde Mustafa, Selim-nâme, haz. Ahmet Uğur-Mustafa Çuhadar, Ankara 1990.
  11. Çağman, Filiz, “Mimar Sinan Döneminde Saray’ın Ehl-i Hiref Teşkilatı”, Mimar Sinan Dönemi Türk Mimarlığı ve Sanatı, İstanbul 1988, s. 73-77.
  12. Ekici, Sakine Akcan, 17. Yüzyılda Osmanlı Devleti’nde Ehl-i Hiref-i Hâssa Teşkilatı Birimleri ve Yapısal Özellikleri, İstanbul Ün. Sosyal Bilimler Ens. Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2018.
  13. Emecen, Feridun, Yavuz Sultan Selim, İstanbul 2016.
  14. Eyice, Semavi, “Beyazıt II. Camii ve Külliyesi”, TDVİA, C 6, İstanbul 1992, s. 45-49.
  15. Gök, İlhan, Atatürk Kitaplığı M.C. 0.71 Numaralı 909-933/1503-1527 Tarihli İnʻâmât Defteri (Transkripsiyon-Değerlendirme), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, İstanbul 2014. Haydar Çelebi Rûznâmesi (Feridun Bey, Münşeʻâtü’s-Selâtîn, C I içinde, İstanbul 1274). Heiderzadeh, Tofigh, “İran Alimlerinin