Letoon Kutsal Alanı Kazılarında Bulunan Geç Antik Dönem Likya Üretimi Kandiller

Özet

Antik Çağlardan başlayarak modern zamanlara kadar insan yaşamında önemli bir unsur olan kandiller yaşamı kolaylaştıran aydınlatma gereçlerinden biridir. Farklı formlarda, bezeme ve hamur yapısına sahip olan pismiş toprak kandiller arkeolojik kazılarda tarihleme unsuru olarak kullanılmaktadır Letoon, Muğla ili, Fethiye ilçesi, Kumluova Beldesi sınırları içerisinde, Eşen Çayı’nın batısında yer almaktadır. Antik Çağda Likya’nın kutsal alanı konumunda olan Letoon, 1988 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Listesi’ne Xanthos Antik Kenti ile beraber alınmıştır. Letoon kazıları 1960’lı yıllarda başlamış, kazıların Bizans araştırmaları etabında Erken Hristiyanlık Dönemine tarihlenen bir kilise, Profesör R. Martin Harrison tarafından ortaya çıkarılmıştır. Yapıya yönelik olarak rapor niteliğinde verilen bilgiler dışında günümüze kadar kapsamlı bir yayın yapılmamıştır. Bundan sonraki dönemlerde “ Fouilles du Letoon de Xanthos” ve “Revue Archéologique adlı yayın bantlarında, Kazı Sonuçları Toplantısı ve benzeri yayınlarında yer yer Erken Bizans Dönemine ait seramikler üzerine kısa tanıtımlar yapılmıştır. Letoon’daki Bizans seramiklerine yönelik yayınların eksikliği nedeniyle 2015 yılından itibaren Letoon Arkeolojik Araştırmaları Projesi kapsamında çalışmalar tekrar başlamış ve 2019 yılına değin devam etmiştir. Letoon Kutsal alanında başlangıçtan günümüze dek sürdürülen kazı çalışmalarında farklı alanlarda kandil buluntuları ele geçmiştir. Bu çalışmada yoğun olarak Letoon Manastırı kazılarında daha önceki yıllarda ele geçen kandiller ile tabakası belli olmayan Geç Antik Döneme tarihlenen ve yayınlanmamış kandillerin incelenmesi amaçlanmıştır. Letoon kutsal alanına yakın Patara Antik Kentinde yapılan seramik fırınları kazısında bu gruba ait kandiller bulunmuştur. Kandillerin hamur rengi ve katkı maddeleri dikkate alındığında bu çalışmada ele alınan tüme yakın kandillerin üretim yerinin Eşen Ovası olduğu düşünülmektedir. Bu çalışma ile Likya tipi olarak tanımlayabileceğimiz bu kandillerin tipolojik özelliklerinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Likya Bölgesinde yapılan kazılarda sıklıkla ele geçen bu tip kandillere ait yayınların az sayıda olması bu çalışmanın temel amacını oluşturmuştur. Kazı buluntusu çark yapımı benzer kandiller bazı yayınlarda Helenistik dönemden başlayarak İS.7. yüzyıla değin tarihlendirilmişlerdir. Bu çalışmada Letoon Manastırı kazılarında bulunmuş benzer kandiller ise genel buluntu konteksti içerisinde 6.yüzyıl başı-7. yüzyıl ortasına tarihlendirilmişlerdir.