Journals / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2008 / Sayı: 44

Osmanlı Kadı Mahkemesindeki "Şühudü'l-Hal Nasıl Değerlendirilebilir?

Pages
25–44
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bunlar, hem görülen davanın o andaki izleyicileridir, hem de gelecekte o olayın bir kez daha, herhangi bir sebeple gündeme gelmesi halinde bilgilerine başvu­rulacak tanıklardır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Osmanlı şer‘î mahkemesinde görülen davalara ait zabıtlar, “şühûdü’l-hâl” başlığının altında birtakım adlardan oluşan ve sayısı davadan davaya göre azalıp çoğalan bir kayıtla son buluyordu.
📊
Key Findings & Data:Bu “şühûdü’l-hâl” diye nite­lenen kişilerin, mahkemenin aslî yapısı içinde yer alan bir görevliler meclisi mi olduğu, hatta Batı yargılama usulündeki “jüri”ye benzetile­bilecek bir statüsünün olup olmadığı tartışılmış ve bazı yazarlar tara­fından böyle takdim edilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bunlar, hem görülen davanın o andaki izleyicileridir, hem de gelecekte o olayın bir kez daha, herhangi bir sebeple gündeme gelmesi halinde bilgilerine başvu­rulacak tanıklardır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Özet

Osmanlı şer‘î mahkemesinde görülen davalara ait zabıtlar, “şühûdü’l-hâl” başlığının altında birtakım adlardan oluşan ve sayısı davadan davaya göre azalıp çoğalan bir kayıtla son buluyordu. Bu kı­sımdaki kişilerin kimlikleri, mahkemedeki fonksiyonları, araştırıcıların açıklamak istedikleri önemli bir husustur. Bu “şühûdü’l-hâl” diye nite­lenen kişilerin, mahkemenin aslî yapısı içinde yer alan bir görevliler meclisi mi olduğu, hatta Batı yargılama usulündeki “jüri”ye benzetile­bilecek bir statüsünün olup olmadığı tartışılmış ve bazı yazarlar tara­fından böyle takdim edilmiştir. Bu makalede, belgesel bilgilere daya­narak bu heyetin niteliği ve işlevi belirlenmeye çalışılmış ve daha ön­ceki tartışmalara ışık tutabilecek sonuçlara ulaşılmıştır. Bu sonuçlardan en önemlisi, “şühûdü’l-hâl”in bir jüri olmadığıdır. Bunlar, hem görülen davanın o andaki izleyicileridir, hem de gelecekte o olayın bir kez daha, herhangi bir sebeple gündeme gelmesi halinde bilgilerine başvu­rulacak tanıklardır.

🔖

Cite This Article

TAŞ, H. (2008). Osmanlı Kadı Mahkemesindeki "Şühudü'l-Hal Nasıl Değerlendirilebilir?. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 44, 25–44. https://ajindex.com/articles/352839

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. 19 Numaralı Ankara Şer‘iyye Sicili. 41 Numaralı Ankara Şer‘iyye Sicili. 64 Numaralı Ankara Şer‘iyye Sicili. 22 Numaralı Amasya Şer‘iyye Sicili. 23 Numaralı Amasya Şer‘iyye Sicili. 24 Numaralı Amasya Şer‘iyye Sicili. Harput Şer‘iyye Sicili MFA 7218. Abacı, Nurcan (2001), Bursa Şehrinde Osmanlı Hukukunun Uygulanması (17. Yüzyıl), Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  2. Akdağ, Mustafa (1974), Türkiye’nin İktisadî ve İçtimaî Tarihi, c. I, İstanbul:
  3. Cem Yayınevi.
  4. Barkey, Karen (1991), “The Use of Court Records in the Construction of Village Networks: A Comparative Perspective”, International of Comporative Sociology, nos. 1-2, vol.32 (1991), 195-216.
  5. Bilmen, Ömer Nasuhi (1970), Hukukı İslâmiyye ve Istılahatı Fıkhiyye Kamusu, cilt 8, İstanbul:
  6. Bilmen Yayınevi.
  7. Canbakal, Hülya (1999), Ayntab at the End of the Seventeenth-Century: A Study of Notables and Urban Politics, History and Middle Eastern Studies, Harvard University, Cambridge Massachusetts, basılmamış doktora tezi. Çadırcı, Musa (1997), Tanzimat Döneminde Anadolu Kentleri’nin Sosyal ve Ekonomik Yapısı, Ankara:
  8. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  9. Çelik, Bülent (2002), Osmanlı Seferlerinin Lojistik Sorunlarına Kentli Esnafın Getirdiği Çözümler: Orducu Esnafı, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Basılmamış Doktora Tezi, Ankara.
  10. Ekinci, Ekrem Buğra (2002), “Osmanlı Hukukunda Mahkeme Kararlarının Kontrolü”, Belleten, LXV/244 (Aralık 2001), Ankara, 959-1005.
  11. Ergenç, Özer (1995), Osmanlı Klasik Dönemi Kent Tarihçiliğine Katkı: XVI. Yüzyılda Ankara ve Konya, Ankara: Ankara Enstitüsü Vakfı Yayınları.
  12. Ergene, Bogaç (2003),
  13. Local Court, Provencial Society and Justice in the Otoman Empire, Brill-Leiden-Boston. İnalcık, Halil (1988), “Şikayet Hakkı: Arz-ı Hâl ve Arz-ı Mahzar’lar”, Osmanlı Araştırmaları, VII-VIII, s. 33-54.
  14. Jennings, Ronald C. (1999), “Limitation of the Judicial Powers of the Kadi in 17th Century Ottoman Kayseri”, Studies on Ottoman Social History in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, İsis Yayınları, İstanbul, 247-276.
  15. Jennings, Ronald C. (1999), “Kadi, Court, and Legal Procedure in 17th Century Ottoman Kayseri”, Studies on Ottoman Social History in the Sixteenth and Seventeenth Centuries, İsis Yayınları, İstanbul, 295-326.
  16. Karahanoğulları, Onur (2005), Türkiye’de İdari Yargı Tarihi, Ankara:
  17. Turhan Kitabevi.
  18. Mardin, Ebul-ulâ (1977), “Kadı”, İA, VI, İstanbul, s.42-46.
  19. Oğuzoğlu, Yusuf (1986), “XVII. Yüzyılda Türkiye Şehirlerindeki Başlıca Yöneticiler”, Ondokuzmayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi