SavedAdd your journal

Journals / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2012 / Cilt: 14 - Sayı: 60

Some Clarification On Two Terms Used in Medical Texts Written in Old Anatolia Turkish: Çignemek and Çeynemek

Eski Anadolu Türkçesiyle Yazılmış Tıp Metinlerindeki İki Terim Üzerine Tespitler: Çignemek ve Çeynemek

Emel GÖZLÜ KAYA
Pages
155–168
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This article aims at enlightining the issue with examples from medical texts and correct the misconceptualization.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Medical texts that were written in 14th-15th century Anatolian Turkish possess a very important vocabulary, which reveals the quality and functionality of the period's Turkish medical terminology.
📊
Key Findings & Data:However, in order to present this vocabulary clearly, it is vital to examine the texts with scrutiny and know medical concept of the time.
💡
Conclusion & Impact:This article aims at enlightining the issue with examples from medical texts and correct the misconceptualization.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Medical texts that were written in 14th-15th century Anatolian Turkish possess a very important vocabulary, which reveals the quality and functionality of the period's Turkish medical terminology. However, in order to present this vocabulary clearly, it is vital to examine the texts with scrutiny and know medical concept of the time. This article examines two terms that have been mistakenly translated and interpreted while translating into modern Turkish. These terms are "Çignemek" and "çeynemek". Çignemek and çeynemek are two different me-dical terms which are used in medical texts written in Old Anatolia Turkish. However, these two terms are thought to have the same meaning and used interchangably. This mis-conceptualization may lead to misinterpretations when such texts were translated or interpreted. The result of our studies, based on many medical text, has shown that çignemek is used for an illness or a symptom of an illness; however, çeynemek is used for a method of treatment of an illness. This article aims at enlightining the issue with examples from medical texts and correct the misconceptualization.

Özet

14.-15. yüzyıllarda Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış tıp eserleri, çok önemli bir kelime hazinesine sahiptir. Bu kelime hazinesi, dönemin Türkçe tıp terminolojisinin niteliğini ve işlevselliğini de gözler önüne sermektedir. Ancak bu hazinenin sağlıklı bir şekilde ortaya konabilmesi için, metinlerin hassasiyetle irdelenmesi ve dönemin tıp anlayışının iyi bilinmesi gerekir. Bu makale, Eski Anadolu Türkçesiyle yazılmış tıp eserlerinin Türkiye Türkçesine çevirilerinde birbirine karıştırılan ve yanlış anlamlandırılan iki terimi ele almaktadır. Bunlar, "çignemek" ve "çeynemek" terimleridir. Tıp eserlerinin sözlük/dizin veya çeviri metin bölümlerinde iki terim aynı anlamda zannedilmekte ve bu durum metinlerin yanlış anlaşılmasına veya terimin geçtiği bölüme anlam verilememesine sebep olmaktadır. Terimlerin geçtiği birçok tıp yazması üzerinde yaptığımız çalışmalar sonucunda ulaştığımız tespitlerimize göre çignemek, bir rahatsızlığı, bir hastalık belirtisini, çeynemek ise bir tedavi şeklini karşılamaktadır. Makalede, metinlerden örneklerle konuya açıklık getirilmeye ve karışıklığın giderilmesine çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

KAYA, E. G. (2012). Some Clarification On Two Terms Used in Medical Texts Written in Old Anatolia Turkish: Çignemek and Çeynemek. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14 - Sayı: 60, 155–168. https://ajindex.com/articles/352648

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (18)

  1. Bayat, Ali Haydar (2003). Tıp Tarihi. İzmir:
  2. Sade Matbaa. Devellioğlu, Ferit (1993). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. 11. Baskı. Anka- ra: Aydın Kitabevi Yay. Dündar, İsmail Hakkı (2002). "Sıtma (Malarya-Paludism-Plasmodiasis)". İnfeksiyon Hastalıkları ve Mikrobiyolojisi. C. I. İstanbul: Nobel Kitabevi. 659-676. İng. = İngilizce Kâhya, Esin (1995). İbn-i Sinâ El-Kanun Fi't-Tıbb. C. I. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. 101-114.
  3. Kocatürk, Utkan (1991). Açıklamalı Tıp Terimleri Sözlüğü. Ankara: Ankara Üni- versitesi Basımevi. Mağmûmî, Şerefeddin (1910). Kâmûs-ı Tıbbî (Dictionnaire Encyclopédique Médi- cal / Français-Turc). Cilt I-II. Kahire: Osmanlı Matbaası. Önler, Zafer (1998). "XIV.-XV. Yüzyıl Türkçe Tıp Metinlerinin Dili ve Sözvarlığı". Kebikeç 6: 157-168. Özden, Âkil Muhtar (1937). "İbni Sinâ Tıbbına Bir Bakış". Büyük Türk Filozofu ve Tıb Üstadı İbni Sina (Şahsiyeti ve Eserleri Hakkında Tetkikler). İstanbul: TTK Yay. 5-56.
  4. Parlatır, İsmail (2006). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. Ankara:
  5. Yargı Yay. Redhouse, Sir James W. (1992). Turkish and English Lexicon. İstanbul:
  6. Çağrı Yay. Sarı, Nil (1999). "Osmanlı Hekimliği ve Tıp Bilimi". Yeni Tıp Tarihi Araştırma- ları 5: 11-68.
  7. Şahin, Hatice (2008). "Tıp Yazmalarının Kelime Kadrosu Üzerine". I. Uluslararası Türk Tıp Tarihi Kongresi Bildiri Kitabı. C. 2. Konya: Selçuk Üniversitesi Yay. 1301-1307.
  8. Tarama Sözlüğü (1996). C. II. Ankara:
  9. TDK Yay. Topaloğlu, Bekir ve Hayreddin Karaman (1988). Arapça - Türkçe Yeni Kamus. İstanbul:
  10. Nesil Yay. Toparlı, Recep (2000). Ahmet Vefik Paşa - Lehçe-i Osmânî. Ankara:
  11. TDK Yay. Turan, Fikret (2001). Eski Oğuzca Sözlük- Bahşayiş Lügati. İstanbul:
  12. BAY Yay. Türkçe Sözlük (1998). C. II. Ankara:
  13. TDK Yay. Türkmen, Seyfullah (2006). Eski Anadolu Türkçesinde Tıp Terimleri. Doktora Tezi. Kırıkkale: Kırıkkale Üniversitesi.
  14. Uludağ, Osman Şevki (1991). Beşbuçuk Asırlık Türk Tababeti Tarihi. Sadeleşti- ren: İlter Uzel. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 26-45.
  15. Unat, Ekrem Kadri, Ekmeleddin İhsanoğlu ve Suat Vural (2004). Osmanlıca Tıp Terimleri Sözlüğü. Ankara:
  16. TTK Yay. Uzel, İlter (1992). Cerrâhiyyetü'l-Haniyye (Şerefeddin Sabuncuoğlu). C. I. Ankara: TTK Yay. 3-6.
  17. Yavuz, Kemal (1983). "XIII.-XIV. Asır Dil Yadigârlarının Anadolu Sahasında Türkçe Yazılış Sebepleri ve Bu Devir Müelliflerinin Türkçe Hakkındaki Görüşleri". Türk Dünyası Araştırmaları Yıllığı Faruk Kadri Timurtaş'a Ar- mağan 27: 9-57.
  18. Zülfikar, Hamza (1991). Terim Sorunları ve Terim Yapma Yolları. Ankara: TDK Yay. Taranan Metinler Altınta