Journals / Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi / 2021 / Cilt: 37 - Sayı: 103

AN EXAMPLE OF MONOPOLY APPLICATIONS IN THE FIRST YEARS OF THE REPUBLIC: MATCH MONOPOLY (1924-1943)

CUMHURİYET’İN İLK YILLARINDAKİ İNHİSAR UYGULAMALARINA BİR ÖRNEK: KİBRİT İNHİSARI (1924-1943)

Pages
179–216
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Although there were some problems in practice, new revenue streams for the budget were created and the match industry in the country was established with the match monopoly, which seems to have developed in a three-stage process as Turkey Match Monopoly Turkish Incorporated Company, Match Monopoly Business Administration, Di American Turkish Investment Corporation Company.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Match was among the items taken under monopoly due to the economic conditions in the first years of the Republic of Turkey.
📊
Key Findings & Data:The match in Turkey was monopolized with the 1924 Budget Law to provide new sources of income for the budget.
💡
Conclusion & Impact:Although there were some problems in practice, new revenue streams for the budget were created and the match industry in the country was established with the match monopoly, which seems to have developed in a three-stage process as Turkey Match Monopoly Turkish Incorporated Company, Match Monopoly Business Administration, Di American Turkish Investment Corporation Company.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Domain Parameters

Abstract

Match was among the items taken under monopoly due to the economic conditions in the first years of the Republic of Turkey. The match in Turkey was monopolized with the 1924 Budget Law to provide new sources of income for the budget. In this study, match monopoly, which is among the monopoly practices adopted as a requirement of the economic conditions of the first years of the Republic, was tried to be examined and evaluated based on the official sources of the state and the press of the period. Although there were some problems in practice, new revenue streams for the budget were created and the match industry in the country was established with the match monopoly, which seems to have developed in a three-stage process as Turkey Match Monopoly Turkish Incorporated Company, Match Monopoly Business Administration, Di American Turkish Investment Corporation Company.

Özet

Türkiye Cumhuriyeti Devleti’nin ilk yıllarında ekonomikkoşulların gereği kibrit inhisar altına alınan ürünler arasında yeralmıştır. Türkiye’de kibritin inhisar altına alınması 1924 senesiMuvazene-i Umumiye Kanunu (Bütçe Kanunu) ile bütçeye yeni gelirkaynaklarının sağlanması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmadaCumhuriyet’in ilk yıllarının ekonomik şartlarının bir gereği olarakbenimsenen inhisar uygulamaları içinde kibrit inhisarı, devletin resmîkaynakları ve dönemin basınına dayalı olarak incelenmeye vedeğerlendirilmeye çalışılmıştır. Türkiye Kibrit İnhisarı Türk AnonimŞirketi, Kibrit İnhisarı İşletme İdaresi, Di Amerikan Türkiş İnvestmentKorporeşön Şirketi altında olmak üzere üç aşamalı bir süreç içindegeliştiği görülen kibrit inhisarı ile uygulamada bir takım aksaklıklaryaşansa da hem bütçeye yeni gelir kaynakları oluşturulabilmiş hem deülkede kibrit sanayinin kurulması gerçekleştirilebilmiştir.

🔖

Cite This Article

ERYAMAN, A. (2021). AN EXAMPLE OF MONOPOLY APPLICATIONS IN THE FIRST YEARS OF THE REPUBLIC: MATCH MONOPOLY (1924-1943). Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi, Cilt: 37 - Sayı: 103, 179–216. https://ajindex.com/articles/351184

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (20)

  1. “1 Temmuz 1935’ten Başlayarak Yeni Kibrit Fiyatları”, Zaman, 26 Haziran 1935. “1 Temmuz 1935’ten Başlayarak Yeni Kibrit Fiyatları”, Zaman, 27 Haziran 1935. “20 Milyonluk Bir İstikraz Teklifi”, Cumhuriyet, 29 Nisan 1930.
  2. Ardıyok, Şahin, Doğal Tekeller ve Düzenleyici Kurumlar, Türkiye İçin Düzenleyici Kurum Modeli, Rekabet Kurumu, Ankara 2002.
  3. Arol, F. Hasan, “Türkiye’de Kibrit Sanayiinin Gelişimi Işığında İktisadi Siyaset ve Düşüncenin Dönüşümü”, Türklük Araştırmaları Dergisi, S 16, 2004, s.97-170.
  4. Avcıoğlu, Doğan, Türkiye’nin Düzeni (Dün-Bugün-Yarın), Bilgi Yayınevi, Ankara 1969. “Bilumum Kibrit ve Esnaf Tüccarının Nazarı Dikkatine”, Cumhuriyet, 10 Kânunuevvel 1924. “Bir Alman Grubu İstikraz Teklif Ediyor”, Cumhuriyet, 7 Mart 1930.
  5. Boratav, Korkut, Türkiye İktisat Tarihi 1908-1985,
  6. Gerçek Yayınevi, İstanbul 1998.
  7. Boztemur, Recep, “Özel Girişimciliğin Gelişiminde Devletin Rolü: İş Bankası Örneği”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü Tarih Araştırmaları Dergisi, C 18, S 29, 1996, ss.63-79. Cumhuriyet Dönemi Türkiye Ekonomisi 1923-1978,
  8. Akbank Kültür Yayını, İstanbul 1980. “Çakmak ve Çakmak Taşı Niçin Satılmıyor?”, Cumhuriyet, 27 Nisan 1934.
  9. Çavdar, Tevfik, Türkiye Ekonomisinin Tarihi 1900-1960,
  10. İmge Kitabevi Yayınları, Ankara 2003.
  11. Demirbilek, Sinan, “Tek Parti Döneminde İnhisarlar (1923-1946)”, Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, C 12, S 24, 2012, s.203-232.
  12. Deniz, Önder, İmamoğlu, Hüseyin Vehbi, “Sinop Kibrit Fabrikası”, Karabük Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Özel Sayı 2, 2016, ss.99-110.
  13. Develioğlu, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, 21. Baskı,
  14. Aydın Kitabevi, Ankara 2004.
  15. Dinler, Zeynel, İktisada Giriş, 20. Baskı,
  16. Ekin Kitabevi, Bursa 2014.
  17. Doğruel, Fatma, Doğruel, A. Suut, Osmanlı’dan Günümüze Tekel, Yay. Haz. Nihal Boztekin, Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı Yayınları, İstanbul 2000.
  18. Eldem, Vedat, Harp ve Mütareke Yıllarında Osmanlı İmparatorluğu’nun Ekonomisi, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara 1994.
  19. Ergin, Koray, “İttihat ve Terakki Döneminde Millî İktisat Anlayışı (1913- 1918)”, Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C 1, S 1, 2017, ss.114-127. Hükûmet-i Cumhuriye ile 8 Kânunuevvel 1924 tarihinde Mün’akıd Kibrit İnhisarı Mukavelenamesi, Türkiye Kibrit İnhisarı Türk Anonim Şirketi, Cumhuriyet Matbaası, İstanbul 1926. İktisadi Tetkikat-ı Neşriyat ve Muamelat, Türk Anonim Şirketi, Türk Ticaret Salnamesi, Birinci Sene 1340-1341
  20. Nüshası, Matbaa-i Ebu’lziya, 1340-1341