SavedAdd your journal

Journals / Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi / 2019 / Cilt: 8 - Sayı: 1

FETHALİ KAÇAR'IN ÇAĞATAY TÜRKÇESİ SÖZLÜĞÜNÜN SÖZLÜK BİLİMİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Farhad RAHİMİ
Pages
53–92
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada adı geçen eser, sözlük bilimi açısından değerlendirilmiş ve leksikografik özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Çağatay Türkçesi, Doğu Türklerinin 15. yüzyılın başlarından 20. yüzyılın başlarına kadar kullanılmaya devam eden yazı dilidir.
📊
Key Findings & Data:Genellikle Osmanlı İmparatorluğu, İran, Azerbaycan, Hindistan ve Türkistan'da yazılan ve Türk dilinin gelişme tarihi için çok büyük bir değere sahip olan bu sözlükler bir sözlükçülük ekolü oluşturmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada adı geçen eser, sözlük bilimi açısından değerlendirilmiş ve leksikografik özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çağatay Türkçesi · Çağatay Türkçesi Sözlükleri · Nevāyí

Özet

Çağatay Türkçesi, Doğu Türklerinin 15. yüzyılın başlarından 20. yüzyılın başlarına kadar kullanılmaya devam eden yazı dilidir. Nevāyí'nin ölümünden sonra, onun eserlerinin kolayca okunması için, İslam dünyasının her bir köşesinde çeşitli sözlükler yazılmaya başlandı. Genellikle Osmanlı İmparatorluğu, İran, Azerbaycan, Hindistan ve Türkistan'da yazılan ve Türk dilinin gelişme tarihi için çok büyük bir değere sahip olan bu sözlükler bir sözlükçülük ekolü oluşturmuştur. İran sahasında da ‘Alí Şír Nevāyí'nin eserlerini anlamak üzere birçok Çağatay Türkçesi sözlüğü düzenlenmiştir. Bunlardan bir tanesi Fetģ-‘Alí Bin Kelb-‘Alí Bin Mürşid Ķulı Bin Fetģ-‘Alí Ķacar-ı Ķazvíní tarafından 1861'de İran'da yazılmış ve Çağatay Türkçesi-Farsça bir sözlük olan Luġat-ı Etrākiyye'dir. Bu çalışmada adı geçen eser, sözlük bilimi açısından değerlendirilmiş ve leksikografik özellikleri tespit edilmeye çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

RAHİMİ, F. (2019). FETHALİ KAÇAR'IN ÇAĞATAY TÜRKÇESİ SÖZLÜĞÜNÜN SÖZLÜK BİLİMİ AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 53–92. https://ajindex.com/articles/320803

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (10)

  1. ‘Alí Şír Nevāyí (20 cilt) (1987-2003). Taşkent: Özbekistan SSR Fenler Akademiyası. Eser-Özb Abik, A. D. (1993). Ali Şir Nevayi'nin risaleleri tarih-i enbiya ve hükema, tarih-i müluk-i acem, münşeat: metin gramatikal indeks-sözlük (2 cilt). Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  2. TM Akdoğan, Y. (1999). Azerbaycan Türkçesi’nden TürkiyeTürkçesi’ne büyük sözlük. İstanbul:
  3. Beşir. Azb.Tr Arat, R. R. (2006). Gazi Zahíreddin Muhammed Babur: Baburnāme. İstanbul:
  4. Kabalcı. Arat-Babür Arıkoğlu, E. (2005). Örnekli Hakasça-Türkçe sözlük. Ankara:
  5. Akçağ. Hak.Tr Borovkov, A. K. (1961). Bedā’i‘ Al-Luġat: Slovar šāli‘ imāní geratskogo k soçineniyam Alişera Navoi. Moskova: Akademiya Nauk SSSR İnstitut Narodov Azil. BL Burhan, Muhammed Hüseyin Bin Halef-i Tebrizî (ş.1342). Burhan-ı katı. cilt I-V, hzl. Muhammed Muin, Tahran: İbn-i Sina Kitabçısı. BR-Muin Clauson, Sir G. (1972). An etymological dictionary of pre-thirteenth-century Turkish. London: Oxford Üniversitesi.
  6. Dinçer, L. (1970). Lušfí Kitāb-ı gül nevrūz. Yayımlanmamış Mezuniyet Tezi, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü, İstanbul.
  7. GN Dirayeti, M. (ş.1389). Fihristvare-i dest-niviştha-yı İran (Dena). cilt 8, Tahran: Kitabhane, Müze ve Merkez-i Esnad-i Meclis-i Şura-yı İslami. Doerfer, G. (1963-1975). Türkische und Mongolische elemente im nuepersischen. Band I-IV, Wiesbaden: Franz Steiner Verlag GMBH. Efşar, İrec, Danişpejuh, Muhammed Taki (ş.1363). Fihrist-i nüshaha-yı hatti-yi kitabhane-yi milli-yi melik, cilt 5, Mecmuaha ve Cönkha. Tahran: Hüner. Envar, A. (ş.1371). Fihrist-i nüsah-ı hatti-yi kitabhane-yi milli-i İran. cilt 4, Tahran: Kitabhane-yi Milli-i İran. Eraslan, K. (2001). ‘Alí Şír Nevāyí: Mecālisü'n-Nefayis I (Giriş ve Metin). Ankara:
  8. TDK. MN Erbay, F. (2008). W. Radloff'un ‘Opıt Slovarya Tyurkskih Nareçiy’ adlı eseri ve eserde geçen çağatay türkçesine ait kelimelerin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.Radloff Ercilasun, A. B. ve Akkoyunlu, Z. (2014). Kâşgarlı Mahmud: Dîvânu Lugâti't-Türk. Ankara:
  9. TDK. DLT Eren, H. (1999). Türk dilinin etimolojik sözlüğü. Ankara:
  10. Bizim Büro. Eşkeveri, A. H. (ş.1388). Fihrist-i nüshaha-yı hatti-yi merkez-i ihya-yı miras-ı İslami. cilt 10, Kum: Vefa. Fetģ-‘Alí Ķacar-ı Ķazvíní. Behcetü'l-Luġat. İran-Tahran Milli Ktp., nr. F-1836 el yazması. M2 Fetģ-‘Alí Ķacar-ı Ķazvíní. Etrākiyye. İran-Tahran Üniversitesi-İlahiyat Fakültesi Ktp., nr. B-150 el yaz