Journals / Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 44

TUNCELİ-HOZAT GEÇİMLİ KÖYÜ (ERKAYN-ENKUZİK) KİLİSESİ TAŞ SÜSLEME ÖRNEKLERİ

Pages
239–271
Publication Date
2019-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu özellikleriyle makalenin konusu oluşturan eserin çalışma doğrultusunda, öncelikle mimari yönleri ele alınmış daha sonra aynı döneme ait diğer örneklerle mukayese edilerek bir sonuca bağlanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Tunceli’nin ya da eski adıyla Dersim’in tarihi geçmişi, bilimsel kazılardan elde edilen arkeolojik bulgulara göre M.Ö. 5500’lere kadar uzanmaktadır.
📊
Key Findings & Data:İlin sahip olduğu kültürel zenginliğin hiç şüphesiz önemli bir bölümünü, bu topraklarda yaşamış olan farklı kültürlerin, inanç ve sanat anlayışlarıyla şekillenen dini yapılar oluşturur.
💡
Conclusion & Impact:Bu özellikleriyle makalenin konusu oluşturan eserin çalışma doğrultusunda, öncelikle mimari yönleri ele alınmış daha sonra aynı döneme ait diğer örneklerle mukayese edilerek bir sonuca bağlanmıştır.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tunceli · Hozat · Ergan

Özet

Tunceli’nin ya da eski adıyla Dersim’in tarihi geçmişi, bilimsel kazılardan elde edilen arkeolojik bulgulara göre M.Ö. 5500’lere kadar uzanmaktadır. Tarih öncesi bu çağlardan günümüze değin üzerinde varlık göstermiş uygarlıkların izlerini taşıyan bu kadim kent; bilimsel kazı bekleyen höyükleri, dini, askeri ve sivil mimari örnekleri ile her alanda incelenmesi gereken zengin bir kültüre sahiptir. İlin sahip olduğu kültürel zenginliğin hiç şüphesiz önemli bir bölümünü, bu topraklarda yaşamış olan farklı kültürlerin, inanç ve sanat anlayışlarıyla şekillenen dini yapılar oluşturur. Bu mimari yapılar arasında Türk-İslam dönemi genel olarak incelenmiş olsa da yörede bir dönem yaşamış Hristiyan nüfusa ait; manastır, kilise, şapel ve kaya kiliseleri gibi mimari eserler detaylı bir şekilde araştırılıp incelenmemiştir. Bizans ve Ermeni dönemlerine tarihlenen bu mimari eserlerden günümüze ulaşmış, Hozat ilçesine bağlı Geçimli Ergan (Erkayn-Enkuzik) Köyü Kilisesi, kısmen ayakta kalabilen bölümleri ile yörede tespit edilen önemli dini yapılardan biridir. Ermeni dönemime ait olan 424/975 tarihli kilise, bazilikal planda inşa edilmiş olup; taş işçiliği ve plastik süslemeleriyle dönemin sanat anlayışının tüm inceliklerini bünyesinde barındırmaktadır. Bu özellikleriyle makalenin konusu oluşturan eserin çalışma doğrultusunda, öncelikle mimari yönleri ele alınmış daha sonra aynı döneme ait diğer örneklerle mukayese edilerek bir sonuca bağlanmıştır.

🔖

Cite This Article

Kulaz, M., İgit, İ. (2019). TUNCELİ-HOZAT GEÇİMLİ KÖYÜ (ERKAYN-ENKUZİK) KİLİSESİ TAŞ SÜSLEME ÖRNEKLERİ. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 44, 239–271. https://ajindex.com/articles/27037

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (46)

  1. Aksoy, B. (1985). Tarihsel Değişim Sürecinde Tunceli. Ankara.
  2. Aşan, M. (1988). Elazığ-Bingöl-Tunceli İlleri Orta Çağ Yüzey Araştırması. (V. A. Toplantısı, Dü.) Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  3. Dersiyad. (2012). Dersim'de Manastır ve Kiliseler. Dersiyad (Özel Sayı), 28-29.
  4. Elpe, E. (2013, Eylül 20-22). Dersim'in Arkeolojik Tarihçesi. II. Uluslararası Dersim Sempozyumu. Tunceli, (s.2-16).
  5. Erdoğan, S. (2004). Yerli ve Yabancı Kaynaklara Göre Dersim ve Çevresinde Arkeolojik Araştırmalar I. Ankara:
  6. Kalan Yayınları.
  7. Erdoğan, S. ve Şen, K. (2019). Yeşil Segedik (Gökçe) Kaya Mezarları ve Surp Kevork (Kahraman Segedik). Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 289-309.
  8. Harman, M. (2013). Tunceli'de Yer Alan Tarihi Öneme Sahip Dini Yapılar. Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 31. Karaca, Y., ve Yıldız, E. (2018). Van Gölü Adır Adasındaki Lim Manastırı Plastik Süslemeleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 77, 323-362.
  9. Koch, G. (2007). Erken Hristiyan Sanatı. İstanbul:
  10. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  11. Koşay, H. Z. (1976). Keban Projesi Pulur Kazısı (1968-1970).
  12. Ankara.
  13. Kulaz, M. ve İgit, İ. (2018). Tunceli'deki Mezarlıklar Mezar Taşları. İstanbul:
  14. Hiper Yayınları.
  15. Sağır, G. (2014). Bizans İmparatorluğu Döneminde Anadolu'da Ermeni Yerleşimleri. Tarihte Türkler ve Ermeniler: İlkçağ ve Ortaçağ (183-205). Ankara:
  16. Türk Tarih Kurumu. Sağır, G. (2014). Kars'ta Bir Ortaçağ Ermeni Kilisesi: Taylar Kilisesi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 929-940.
  17. Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2015). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul:
  18. Remzi Kitapevi. Taş, T. ve Özcan, F. (2015). MS 4-7 Yüzyıllar Arasında Haç Motiflerinin Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 247-275.
  19. Thierry, J. M. (1987). Le Couvent Erkayn Enkuzık en Dersim. Revue des Etudes Armeniennes, 381-417. ______. (2012). Erkayn Enkuzik (Erhan) Manastırı. Dersiyad, 24-25.
  20. Thierry, J. M. ve Donabedian, P. (1989).
  21. Armenian Art. New York. Ünal, M. A. (1999). XVI.yy'da Çemişgezek Sancağı. Ankara.
  22. Yıldız, S. (2009).
  23. Bizans Tarihi, Kültürü, Sanatı ve Anadolu'daki İzleri. Ankara:
  24. Detay Yayıncılık. Aksoy, B. (1985). Tarihsel Değişim Sürecinde Tunceli. Ankara.
  25. Aşan, M. (1988). Elazığ-Bingöl-Tunceli İlleri Orta Çağ Yüzey Araştırması. (V. A. Toplantısı, Dü.) Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  26. Dersiyad. (2012). Dersim'de Manastır ve Kiliseler. Dersiyad (Özel Sayı), 28-29.
  27. Elpe, E. (2013, Eylül 20-22). Dersim'in Arkeolojik Tarihçesi. II. Uluslararası Dersim Sempozyumu. Tunceli, (s.2-16).
  28. Erdoğan, S. (2004). Yerli ve Yabancı Kaynaklara Göre Dersim ve Çevresinde Arkeolojik Araştırmalar I. Ankara:
  29. Kalan Yayınları.
  30. Erdoğan, S. ve Şen, K. (2019). Yeşil Segedik (Gökçe) Kaya Mezarları ve Surp Kevork (Kahraman Segedik). Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 289-309.
  31. Harman, M. (2013). Tunceli'de Yer Alan Tarihi Öneme Sahip Dini Yapılar. Tunceli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 31. Karaca, Y., ve Yıldız, E. (2018). Van Gölü Adır Adasındaki Lim Manastırı Plastik Süslemeleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 77, 323-362.
  32. Koch, G. (2007). Erken Hristiyan Sanatı. İstanbul:
  33. Arkeoloji ve Sanat Yayınları.
  34. Koşay, H. Z. (1976). Keban Projesi Pulur Kazısı (1968-1970).
  35. Ankara.
  36. Kulaz, M. ve İgit, İ. (2018). Tunceli'deki Mezarlıklar Mezar Taşları. İstanbul:
  37. Hiper Yayınları.
  38. Sağır, G. (2014). Bizans İmparatorluğu Döneminde Anadolu'da Ermeni Yerleşimleri. Tarihte Türkler ve Ermeniler: İlkçağ ve Ortaçağ (183-205). Ankara:
  39. Türk Tarih Kurumu. Sağır, G. (2014). Kars'ta Bir Ortaçağ Ermeni Kilisesi: Taylar Kilisesi. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 929-940.
  40. Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2015). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul:
  41. Remzi Kitapevi. Taş, T. ve Özcan, F. (2015). MS 4-7 Yüzyıllar Arasında Haç Motiflerinin Gelişimi. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21, 247-275.
  42. Thierry, J. M. (1987). Le Couvent Erkayn Enkuzık en Dersim. Revue des Etudes Armeniennes, 381-417. ______. (2012). Erkayn Enkuzik (Erhan) Manastırı. Dersiyad, 24-25.
  43. Thierry, J. M. ve Donabedian, P. (1989).
  44. Armenian Art. New York. Ünal, M. A. (1999). XVI.yy'da Çemişgezek Sancağı. Ankara.
  45. Yıldız, S. (2009).
  46. Bizans Tarihi, Kültürü, Sanatı ve Anadolu'daki İzleri. Ankara: Detay Yayıncılık.