SavedAdd your journal

Journals / Trabzon İlahiyat Dergisi / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 1

Erken Dönem Hadis Münekkitlerinden Ebû İshak el-Cûzecânî’nin Nâsıbîlikle İtham Edilmesinin Tenkidi

Yusuf OKTAN
Pages
139–169
Publication Date
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ali karşıtı bir Nâsıbî olduğu, müteşeyyiʻ ve Kûfeli râvilere karşı mezhebî temayülünden dolayı insaflı davranmadığı yönündeki iddiaları tenkit etmeyi hedeflemektedir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Peygamber’in vefatından sonra görülen siyasî ve mezhebî olaylar İslam tarihinde muhtelif düşünce ve fırkaların oluşumuna neden olmuştur.
📊
Key Findings & Data:Yakûb Cûzecânî (ö. 259/821) de başta Ahvâlü’r-ricâl adlı eseri olmak üzere diğer muhtelif telifleriyle bu ilme katkılarda bulunmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Ali karşıtı bir Nâsıbî olduğu, müteşeyyiʻ ve Kûfeli râvilere karşı mezhebî temayülünden dolayı insaflı davranmadığı yönündeki iddiaları tenkit etmeyi hedeflemektedir.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Hadîs · Cerh ve TadÎl · ŞÎa

Özet

Hz. Peygamber’in vefatından sonra görülen siyasî ve mezhebî olaylar İslam tarihinde muhtelif düşünce ve fırkaların oluşumuna neden olmuştur. Bidʻat görüşlerin yayılması hadis ilminde isnadın sorulmasına ve böylece cerh ve taʻdîl ilminin gelişimine sebep olmuştur. Ricâl ilminde önemli bir yeri olan ve râviler hakkındaki sözleriyle istidlâl yapılan Ebû İshâk İbrâhim b. Yakûb Cûzecânî (ö. 259/821) de başta Ahvâlü’r-ricâl adlı eseri olmak üzere diğer muhtelif telifleriyle bu ilme katkılarda bulunmuştur. Önemli muhaddislerden hadis okuyan ve dönemin önde gelen muhaddislerinin de hocası olan Cûzecânî, Ahmed b. Hanbel’in de hürmet ve muhabbetini kesbetmiştir. Ancak hicrî 4. asırda Hz. Ali muhalifliğiyle anılmış, sonrasında ise zamanla Harûrî, Hureyzî gibi Nâsıbî fırkalara nispet edilmiştir. Böylece Cûzecânî’nin müteşeyyiʻ ve Şiîliğin yaygın görüldüğü Kûfeli râvilere yönelik tenkitleri, münekkitle mecrûh arasında itikâdî husumet bulunması hasebiyle itibardan düşürülmüştür. Özellikle 4. asır müellifleri tarafından Cûzecânî’ye yönelik Hz. Ali merkezli hafif ithamlar sonraki dönemlerde ağır tenkitlere dönüşerek birçok müellif tarafından kullanılmıştır. Buna göre makale, Cûzecânî’nin Hz. Ali karşıtı bir Nâsıbî olduğu, müteşeyyiʻ ve Kûfeli râvilere karşı mezhebî temayülünden dolayı insaflı davranmadığı yönündeki iddiaları tenkit etmeyi hedeflemektedir.

🔖

Cite This Article

OKTAN, Y. (2021). Erken Dönem Hadis Münekkitlerinden Ebû İshak el-Cûzecânî’nin Nâsıbîlikle İtham Edilmesinin Tenkidi. Trabzon İlahiyat Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 139–169. https://ajindex.com/articles/248080

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (3)

  1. Abdurabbuh, Nevâl Fathî Nazmî. el-Cûzecânî ve eseru bidʻatihî ʻala aḳvâli’n-naḳdiyye. Gazze: el-Câmüʻâtü’l-İslâmî, Külliyetü Usûlü’d-dîn, Yüksek Lisans Tezi, 2010. Âcurrî, Ebû Bekr Muhammed b. Hüseyn b. Abdillâh. eş-Şerîʻa. 5 Cilt. Riyâd: Dâru’l-vatan, 2. Basım, 1999. Askerî, Hasan b. Ali. et-Tefsîrü’l-mensûb ilâ’l-İmâmi’l-Ḥasan. Kum: Medresetü’l’İmâmi’l-Mehdî, 1409. Avnî, Hatim b. Arif. ʻAḳlâniyyetü menhecü’l-muḥaddisîn fi’t-taḥaḳḳuk ʻan ʻadaleti’r-ruvvâ. Kahire: Merkezü İhyâi li’l-buḥûs, 2020. Baġdâdî, Ebû Mansûr Abdulkâhir. el-Farḳ beyne’l-fıraḳ. Beyrût: Dâru’l-Âfâki’l-Cedîde, 1977. Bağdâdî, Ebû Bekr Ahmed b. Alî b. Sâbit. Tarîḫu’l-Bağdâd. 16 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Ğarbi’l-İslâmî, 2002. Bahrânî, Yusuf. el-Ḥadâiḳu’n-nâḍire. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, 1409. Burkî, Ahmed b. Muhammed. el-Meḥâsin. 2 Cilt. Kum: Dâru’l-Kutubi’l-İslâmiyye, 1371. Cezâirî, Nimetullah. el-Envâru’n-nuʻmâniyye. 4 Cilt. Beyrut: Müessesetü’l-Aʻlemî, 1431. Cûzecânî, Ebû İshak İbrahim b. Yakûb. Ahvâlü’ricâl. Faysalabad: Hadîs Akademî, ts. Cûzecânî, Ebû İshak İbrahim b. Yakûb. eş-Şecere fî aḥvâli’r-ricâl. thk. Abdulalim el-Bestevî. Riyad: Dâru’-Tahâvî, 1990. Dûlâbî, Ebû Bişr Muhammed b. Ahmed. el-Kunâ ve’l-esmâ. 3 Cilt. Beyrut: Dâru İbn Hazm, 2000. Ebû Dâvûd, Süleymân b. el-Eş‘as b. İshâk es-Sicistânî. Suâlâtu Ebî Ubeyd el-Âcûrî Ebâ Dâvud es-Sicistânî. Medine: el-Câmiatü’l-İslâmiyye, 1979. Esterâbâdî, Muhammed el-Emîn. el-Fevâidü’l-medeniyye. Kum: Müessesetü’n-Neşri’l-İslâmî, 1424. Eşarî, Ahmed b. Muhammed el-Kummî. en-Nevâdir. Kum: Medresetü’l’İmâmi’l-Mehdî, 1409. Eşʻarî, Ebü’l-Hasan. Makâlâtu’l-İslâmiyyîn. Wiesbaden: Fransz Steiz, 1400. Fâsî, Takuyiddin Muhammed b. Ahmed. el-ʻAḳdu’s-semîn fî tarîḫi’l-beledi’l-emîn. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-ʻİlmiyye, 1998. Hamvî, Şihabuddin Ebû Abdullah. Muʻcamü’l-buldân. 7 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, 2. Basım, 1995. Hilâlî, Süleym b. Ḳays. Kitabu Süleym. Kum: el-Hâdî, 1405. Irâkî, Zeynüddîn Abdurrahim. et-Taḳyîd ve’l-îḍâḥ. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1970.
  2. İbn Abdülber, Ebû Amr Yusuf b. Muhammed. el-İstîʻâb fî maʻrifeti’l-Asḥâb. 4 Cilt. Beyrut: Dâru’l-ceyl, 1992. İbn Adî, Ebû Ahmed b. Adî el-Cürcânî. el-Kâmil fî ḍuʻafâi’r-ricâl. 9 Cilt. Beyrut: Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, 1418. İbn Asâkir, Ebü’l-Kāsım Alî b. el-Hasen. Tarîḫu Dımaşk. 80 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikr, 1415. İbn Ebû Hâtim, Ebû Muhammed Abdurrahmân b. Muhammed b. İdrîs. el-Cerḥ ve’taʻdîl. Beyrut: Dâru İhyai’t-Turâsi’l-ʻArabî, 1952.
  3. İbn Hacer, Ahmed b. Ali el-Askalânî, el-İṣâbe fî temyîzi’ṣ-Ṣaḥâbe. 8 C