Journals / Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2019 / Cilt: 12 - Sayı: 25

THE EXPERIMENT OF ETYMOLOGY IN BÂBUR-NÂMA

BÂBURNAME’DE KÖKEN BİLGİSİ DENEMELERİ

Pages
203–214
Publication Date
2019-03-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

In this study, it is aimed to evaluate etymologic elements in one of the most important works in Turkish literature.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bâbur-nâma (Vekayî), which is the first example of memoirs in Turkish literature, information about the places that are visited is given.
📊
Key Findings & Data:The work written in three parts of Fergana, Kabul and history begins in 5 Ramadan 899 (10 Hazirian 1494) and ends in 3 Muharram 936 (7 September 1529).
💡
Conclusion & Impact:In this study, it is aimed to evaluate etymologic elements in one of the most important works in Turkish literature.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Bâburname · Vekayî · köken bilgisi

Abstract

Bâbur-nâma (Vekayî), which is the first example of memoirs in Turkish literature, information about the places that are visited is given. The Bâbur, whose life spans through wars and conquests, has revealed all aspects of his work. The work is of great value in terms of the fact that the Bâbur himself wrote it. In his work, Bâbur reflected the life style of the period with a sincere style, and at the same time, he took an autobiographical approach. The work written in three parts of Fergana, Kabul and history begins in 5 Ramadan 899 (10 Hazirian 1494) and ends in 3 Muharram 936 (7 September 1529). The work, also known as Bâburname or Vekayî, has taken its place among the masterpieces of Çağatay literature. Translated into many world languages, such as German, English, Russian, XV. by the end of the century XVI. it contains important information about Central Asia, Afghanistan and India at the beginning of the century. This information partly contains descriptions of etymology. Etymology studies is made in order to find the true meaning of a word and there are some interesting examples of this study in Babur-nama. In these etymologic explanations, some of them could be classified as folk etymology and some of them are etymologic data. In this study, it is aimed to evaluate etymologic elements in one of the most important works in Turkish literature.

Özet

Türk edebiyatının hatırat türünde ilk örneği olan Bâburname’de (Vekayî) gezip görülen yerler ve bu yerlere ilişkin bilgiler verilmiştir. Ömrü savaşlar ve fetihlerle geçen Bâbur, başından geçenleri bu eserinde her yönüyle gözler önüne sermiştir. Eser, Bâbur’un bizzat kendisi tarafından kaleme alınmış olması yönüyle de büyük bir değere sahiptir. Eserinde Bâbur, samimi bir üslupla dönemin yaşam tarzını yansıtmış ve aynı zamanda kendinden bahsederek yer yer otobiyografik bir yaklaşım sergilemiştir. Fergana, Kabil ve Hindistan olarak üç bölümde kaleme alınan eser 5 Ramazan 899’da (10 Haziran 1494) başlar ve 3 Muharrem 936’da (7 Eylül 1529) sona erer. Bâburnâme veya Vekayi adıyla bilinen eser Çağatay edebiyatının şaheserleri arasında yerini almıştır. Almanca, İngilizce, Rusça gibi pek çok dünya diline çevrilen eser XV. yüzyıl sonu ile XVI. yüzyıl başında Orta Asya, Afganistan ve Hindistan hakkında önemli bilgileri içermektedir. Bu bilgiler içerisinde yer yer köken bilgisi açıklamalarına yer verilmiştir. Bir sözün gerçek anlamını öğrenmek amacıyla yapılan köken bilgisi çalışmalarının Bâburname’de ilgi çekici örneklerine rastlanmıştır. Bu yapılan köken bilgisi açıklamalarının bazıları halk köken bilgisi diyebileceğimiz nitelikte ve bazıları ise bilimsel köken bilgisi verilerdir. Bu çalışmada Türk kültür tarihinin önemli eserlerinden biri olan bu eserde değinilen köken bilgisi unsurları değerlendirilmeye çalışılacaktır.

🔖

Cite This Article

TÜRK, A. T. (2019). THE EXPERIMENT OF ETYMOLOGY IN BÂBUR-NÂMA. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt: 12 - Sayı: 25, 203–214. https://ajindex.com/articles/236632

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (6)

  1. ABDULLAYEV, E, İSAEV, D, MURATALİEVA, C, TURSUNOV, A, ŞAMURZİNA, R, ŞÜKÜROV, C, Kırgız Tilinin Tüşündürmö Sözdügü (1969), (Red. E. Abduldaev, D. İsaev), Frunze: Mektep Basması. [KTTS]ABDULLİN, İ.A., VAHİTOVA, S.B., GAZİZOVA, F.M., GAYNANOVA, L.R., GANİYEV, F.E., MÖHEMMEDİYEV, M.G., HANBİKOVA, Ş.S, EHMETYANOV, R.G., AHUNCANOV, G.H., MİNGULOVA, R.R. (1977-1981). Tatar Tĕlĕnĕñ Añlatmalı Süzlĕgĕ, I-III, Kazan: Tatarstan Kitap Neşriyatı. [TTAS]AGIŞEV, İ.M., BİYİŞEV, E.G., ZEYNNULİNA, G.D., İŞMÖHEMMETOV, Z.K., KUSİMOVA, T.H., URAKSİN, Z.G., YARULLİNA, U.M. (1993). Başḳort Tĕlĕnĕñ Hüẕlĕgĕ, I-II, Moskova: Russkıy Yazık. [BTH] ARAT, Reşit Rahmeti, “Baburnâme”, (Yayıma Haz. Çetin Şan ), İstanbul: Kabalcı Yayınevi, s. 133-613.ARAT, Reşid Rahmeti (1979). Kutadgu Bilig III İndeks (haz. Kemal Eraslan-Osman F. Sertkaya-Nuri Yüce). İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. [KB]ARSLAN EROL, Hülya (2008), Eski Türkçeden Eski Anadolu Türkçesine Anlam Değişmeleri, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. ASTARABADÎ, Mirza Mahdi (1376), Senglax: Turkish-Persian Dictionary From 12th, Century Hejri (18 A. C.), (haz. Rowshen XIYAVİ, İran-Tehran: Neshre-e Markaz.BABUR, Gazi Zahirüddin Muhammed (1987).
  2. Vekayi, Babur'un Hâtıratı (Çev. Reşit Rahmeti Arat, Önsözü ve tarihî özeti yazan Y. Hikmet Bayur ). I- II. Ankara:
  3. Türk Tarih Kurumu Yayınları.BAYUR, Y. Hikmet (2006), “Önsöz”, Baburnâme, (Yayıma Haz. Çetin Şan ), İstanbul: Kabalcı Yayınevi, s. 9-23.BEVERIDGE, A. S. (1905), The Bábar-náma, GMS I, Leyden-London.BEVERIDGE, A. S. (1922), The Bâbur-nâma in English, I-II, London.BEVERIDGE, A. S. (1971), The Bábar-náma, Being the autobiography of the emperor Bábar, the founder of the Moghul Dynasty in India, written in Chaghatáy Turkish; now reproduced in facsimile from a manuscript belonging to the late Sir Sálár Jang of Haydarábád, and edited with a preface and indexes, London: E. J. W. Gibb Memorial Series.BUHARÎ, Şeyh Süleyman Efendi (2003), Luġat-i Çaġatay ve Türkî-i ‘Osmanî, (Haz. Mehmet Ölmez), Türk Dilleri Araştırmaları, Cilt 13, İstanbul.CAFEROĞLU, Ahmet (2015),
  4. Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, Ankara:
  5. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. CLAUSON, Gerhard (1972), An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish, Oxford: Clarendon Press.DOERFER, Gerhard (1963 -1975), Türkische Und Mongolische Elemente im Neupersischen, I - IV. Cilt, Wiesbaden.DURGUT, Hüseyin (1995), “Şeyh Süleyman Efendi-i Buhari Lügat-i Çağatay ve Türkî-i Osmanî (Cild-i Evvel)” Adlı eserin Transkripsiyonu, (Basılmamış