AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIt show that the poet approached sophism as creativity by using tasaffuv in his “Khamsa” poem and almost ddnt use sophism in his “Isgendername” poem.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Tasaffuv motives are seen openly in Nizami’s creativity particularly in his “Seven beauties” poem. But the use of these motives dont give an opportunity to consider presentation of tasaffuv-irvan thoughts of the poet as whole. That is why, Nizami ws a well known wisdom philosopher. As all researchers confirm, Nizami used the ideas which he considered satisfactory although Nizami attracted the contemporary ideas of the cultural heritage pre him. Suphizm was a source of thoughts with its contemporary ideas and motives for Nizami. The poet was not indifferent to this source an dused suphi idea and motives. Namely, suphi thoughts plaid a role of a mean forgiving its ideas to him, the poet never fell under influence of sophiideas. It show that the poet approached sophism as creativity by using tasaffuv in his “Khamsa” poem and almost ddnt use sophism in his “Isgendername” poem.
Özet
Nizami yaradıclığında, o cümlədən «Yeddi gözəl» poemasında təsəvvüfi motivləri geniş şəkildə müşahidə olunur. Lakin bu motivlərdən istifadə şairin yaradıcılığını bütöv şəkildə təsəvvüfi-irvani görüşlərin təcəssümü hesab etməyə imkan vermir. Ona görə ki, Nizami görkəmli mütəfəkkir filosof idi. Bütün tədqiqatçıların təsdiq etdiyi kimi, XII əsr Şərq və Azərbaycan intibahını yaradan və onun bütün ideya-estetik ağırlığını çiyinlərində daşıyan Nizamini özünəqədərki mədəni irsin bütün mütərəqqi ideyaları cəlb etsə də, o öz yaradıcılığında məqbul bildiyi ideyalardan istifadə edirdi. Sufizm də özünün mütərəqqi ideya və motivləri ilə Nizami üçün cəlbedici fikir qaynağı idi. Şair bu qaynağa biganə qalmamış, sufi ideya və motivlərindən istifadə etmişdir. Lakin müşahidələr göstərir ki, Nizami sufizmdən yaradıcı şəkildə istifadə etmişdir. Yəni süfi görüşləri ona öz ideyalarıını vermək üçün bir vasitə rolunu oynamış, şair heç vaxt sufi ideyalarının tam təsiri altına düşməmişdir. «Xəmsə»də təsəvvüfdən istifadənin əsərdən-əsərə fərqli şəkildə təqdim olunması, sonuncu poemada – «İsgəndərnamə»də Nizaminin artıq sufizmdən, demək olar ki, yerli-dibli istifadə etməməsi də sənətkarın sufizmə yaradıcı yanaşdığını göstərir.