SavedAdd your journal

Journals / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2020 / Cilt: 8 - Sayı: 21

BAMSI BEYREK BOYUNUN TRABZON VARYANTI BASI BÖYREK ÜZERİNE BİR İNCELEME

Turgay KABAK
Pages
178–197
Publication Date
2020-03-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Araştırma sonucunda Trabzon varyantının olay örgüsü, kahramanlar, olağanüstü olaylar ve şekil özellikleri bakımından diğer varyantlarla büyük oranda benzerlikler göstermekle birlikte ayırt edici farklılıklar da taşıdığı tespit edilmiş ve bu farklılıklar “Sözlü Kompozisyon Kuramı” ve “Performans (İcra) Yöntemi” ile açıklanmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Öz Ülkemizde Dede Korkut çalışmaları iki ana kola ayrılabilir.
📊
Key Findings & Data:Bamsı Beyrek boyunun Trabzon varyantı ilk olarak 1931 yılında Bartın Gazetesi’nde Ahmet Baha imzasıyla Hamamîzâde İhsan’dan naklen neşredilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Araştırma sonucunda Trabzon varyantının olay örgüsü, kahramanlar, olağanüstü olaylar ve şekil özellikleri bakımından diğer varyantlarla büyük oranda benzerlikler göstermekle birlikte ayırt edici farklılıklar da taşıdığı tespit edilmiş ve bu farklılıklar “Sözlü Kompozisyon Kuramı” ve “Performans (İcra) Yöntemi” ile açıklanmıştır.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:2003 Verileri
⚙️Variables:Anahtar Kelimeler Dede Korkut · Bamsı Beyrek · Bey Böyrek

Özet

Öz Ülkemizde Dede Korkut çalışmaları iki ana kola ayrılabilir. Bunlardan biri Dede Korkut kitabının nüshaları, diğeri de Dede Korkut boylarının Anadolu’daki varyantları ile ilgili yapılan çalışmalardır. Bamsı Beyrek boyunun Trabzon varyantı ilk olarak 1931 yılında Bartın Gazetesi’nde Ahmet Baha imzasıyla Hamamîzâde İhsan’dan naklen neşredilmiştir. Gazetede köşe yazısı şeklinde yayınlanan bu anlatı hem çok kısadır hem de eksiktir. Ancak 2003 yılında Trabzon merkeze bağlı Bengisu (Eski adı Kisarna) köyünden Basi Böyrek adı ile derlenen elimizdeki anlatı, gerek olay örgüsü gerekse de kahramanları ile tam anlamıyla bir Bamsı Beyrek varyantıdır ve daha önce yapılan yayının eksik bıraktığı noktaları tamamlamaktadır. Bu kapsamda araştırmanın amacı Bamsı Beyrek’in Trabzon varyantının tamamını ilk defa bilim dünyası ile paylaşmak ve bu varyant üzerine ilk bilimsel bir incelemeyi yapmış olmaktır. Araştırmanın deseni doküman araştırması olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklem yöntemi ise amaçlı örneklemdir. Amaçlı örneklemde anılan Trabzon varyantı çalışılmıştır. Verilerin analizinde ise doğrudan alıntılara dayanan betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırma sonucunda Trabzon varyantının olay örgüsü, kahramanlar, olağanüstü olaylar ve şekil özellikleri bakımından diğer varyantlarla büyük oranda benzerlikler göstermekle birlikte ayırt edici farklılıklar da taşıdığı tespit edilmiş ve bu farklılıklar “Sözlü Kompozisyon Kuramı” ve “Performans (İcra) Yöntemi” ile açıklanmıştır.

🔖

Cite This Article

KABAK, T. (2020). BAMSI BEYREK BOYUNUN TRABZON VARYANTI BASI BÖYREK ÜZERİNE BİR İNCELEME. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 21, 178–197. https://ajindex.com/articles/221473

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (31)

  1. ABALI, İsmail, (2017). “Leyla ile Mecnun Dizisinde “Aksakal” Motifinin Güncellenmesi”. Türkiye’de Bir Kurmancan Datka Prof. Dr. Nerin Yayın Armağanı, 188-194.
  2. AÇA, Mehmet, (2005). “Türk İnanış ve Düşünüş Sisteminde Meyve”, Prof. Dr. Fikret Türkmen Armağanı.İzmir: Kanyılmaz Matbaası, 11-22.
  3. ALPTEKİN, Ali Berat, (1997). Halk Hikâyelerinin Motif Yapısı, Ankara:
  4. Akçağ Yayınları.
  5. ALPTEKİN, Mehmet, (2016). Bamsı Beyrek Destanı Üzerinde Karşılaştırmalı Bir Araştırma (İnceleme Metin). (Doktora Tezi), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. BARS, Mehmet Emin, (2014). “Ak Kağan Destanında Kadın Tipi”. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi (TEKE), Cilt: 3, Sayı: 3, 94-111.
  6. BORATAV, Pertev Naili, (2018). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikayeciliği, Ankara:
  7. BilgeSu Yayınları.
  8. ÇAKAN, Ayşegül, (2019). Dede Korkut Hikayeleri –Kitab-ı Dedem Korkut-, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  9. ÇINAR, Ali Abbas, (2002). “Türk Destanlarında Alp Tipi At”. Milli Folklor, 56, 153-157.
  10. ÇORUHLU, Yaşar, (2010).
  11. Türk Mitolojisinin Ana Hatları, İstanbul:
  12. Kabalcı Yayınları.
  13. DÖĞÜŞ, Selahattin, (2015). “Anadolu’da Hızır-İlyas Kültü ve Hıdrellez Geleneği”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 75, 77-100.
  14. EKİCİ, Metin, (2008). “Araştırma Yöntemleri”, Türk Halk Edebiyatı El Kitabı. (Ed. M. Öcal Oğuz). İstanbul:
  15. Grafiker Yayınları.
  16. EKİCİ, Metin, (2019). Dede Korkut Kitabı Türkistan/Türkmen Sahra Nüshası Soylamalar ve 13 Boy Salur Kazan’ın Yedi Başlı Ejderhayı Öldürmesi, İstanbul:
  17. Ötüken Yayınları.
  18. ELBAN, Mehmet, (2018). “Türk Düşüncesinde ve Eğitiminde Kahramanların/Büyük Adamların Rolü”. Motif Akademi Halk Bilimi Dergisi, 22, 98-116.
  19. EMEKSİZ, Abdülkadir, (2016). Dede Korkut’un Paltosu, İstanbul:
  20. Boğaziçi Yayınları.
  21. ERGİN, Muharrem, (2011).
  22. Dede Korkut Kitabı I, Ankara:
  23. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  24. GÖKYAY, Orhan Şaik,Dedem Korkudun Kitabı, İstanbul: Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Kültür Yayınları, 1973.
  25. GÖMEÇ, Sadettin Yağmur, (2016). “Türk Kültüründe At”. Uluslararası Sempozyum: Geçmişten Günümüze Bozkır Bildiri Kitabı, 819-834.
  26. GÜMÜŞ, İbrahim, (2018). “Metin, Doku ve Konteks Bakımından Bey Böyrek’in Safranbolu Eş Metni”. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 60, 140-147.
  27. GÜR, Nagihan, (2008). “Sosyal Haydut” Düzleminden “Halk Kahramanı” Statüsüne Bir Yükseliş: Köroğlu ve Sergüzeşti”. Milli Folklor, 79, 45-49.
  28. KAYA, Muharrem, (2007).
  29. Mitolojiden Efsaneye, Ankara:
  30. Bağlam Yayınları.
  31. ÖGEL, Bahaeddin, (2003). İslamiyetten Önce Türk Kültür Tarihi Orta Asya Kaynak