AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBu özelliği ile sadece kargışlarda/beddualarda görülen bu ek, birleşik bir sıfat-fiil eki olarak düşünülebileceği gibi özellikle ve sadece kargışlar/beddualar ürettiği için kargış/beddua eki olarak literatüre girebilir
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Türkçede kargış olarak da adlandırılan beddua, Farsça ‘bed’ sözcüğü ile Arapça ‘dua’ sözcüğünün birleşmesinden oluşmuştur ve ‘kötü dua, kötü dilek’ anlamlarına gelmektedir. Kargış/Beddua, çaresiz olan, acı çeken, kötülüğe maruz kalan bir insanın rahatlamak, teskin olmak gayesiyle söylediği kötü düşünce ve dilekleri kapsayan, söze orijinallik veren, ifadeyi güçlendiren kalıplaşmış sözler olarak tanımlanmaktadır. Kısaca kötü dilek anlamına gelen sözcük, “ah, bedat, ilenç, inkisar, kargış, lanet” gibi adlarla da anılmaktadır. Kargışlarda/Beddualarda, kargışçılar/bedduacılar etkin değildir. Kargışçılar/Bedduacılar, vermek istedikleri cezayı verebilecek güç, yetenek ve imkâna sahip değildir. Bu yüzden kargış/beddua ettikleri kişilere verilecek cezanın Allah tarafından verilmesini dilerler. Bu çalışmamızda Türkiye Türkçesi ağızlarında çok görülmeseler de özellikle Muğla’nın Fethiye ilçesi ağızlarında rastlanan kargış/beddua eki {- (y)AsIcIk} ve bu ek ile yapılan kargış/beddualar üzerinde durulacaktır. Bu kargış/beddua eki {-(y)AsIcIk}, Türkiye Türkçesi ağızlarında çokça rastlanan kargış/beddua eki {-(y)AsIcA}’nın farklı bir biçimidir. Anlam ve yapı itibariyle iki ek de aynı düzlemdedir. Bu ekle yapılan kargışlar/beddualar birçok konuda söylenebilmektedir. Bunlardan bazıları şu şekildedir: “Aklı çıvasıcık, çenesi kopasıcık, sesi soluğu çıkmayasıcık, sesi yer altından gelesicik, konuşmaz olasıcık, dillere düşesicik, cehennem kütüğü olasıcık, kurşunlara gerilesicik.”{-(y)AsIcIk} eki, istek işlevli bir sıfat fiil eki olan {-(y)AsI}’nın küçültme eki {+cIk} ile kuvvetlendirilmesi sonucu oluşan bir kargış/beddua ekidir. Bu ek, yapı itibariyle bir zarf fiil görünümü verse de görev yönünden bir sıfat-fiildir. Bunu ekin sıfat tamlamasının sıfat kısmını oluşturmasından hareketle söyleyebilmekteyiz. Bu durumu “kör olasıcık (adam), çenesi kopasıcık (kadın)” örneklerindeki kullanımlar göstermektedir. Bu özelliği ile sadece kargışlarda/beddualarda görülen bu ek, birleşik bir sıfat-fiil eki olarak düşünülebileceği gibi özellikle ve sadece kargışlar/beddualar ürettiği için kargış/beddua eki olarak literatüre girebilir
Özet
Curse (beddua), which is named as (kargış) imprecation, derives from combination of two words - Persian ‘bed’ and Arabic ‘dua’. It means ‘bad pray’ or ‘bad wish’. Imprecation and Curse can be defined as the cliché words that reinforces the expression, giving the words originality, relaxing the speaker and involving bad ideas and wishes. They can be used in order to sooth the sufferer and the object of the mischief, the desperate person and the like. In short, they can be accompanied with the words ‘lament, illlament, malediction, refraction, imprecation and damnation’ which also mean bad wish. In imprecations and curses usually the person who imprecates and curses are not active. People who imprecate and curse do have the power, ability and possibility to give the punishment they wished. Thus they wish the people who they wished to curse or imprecate to be punished by the God. In this study, it is aimed to, even though it is not common in Turkey’s Turkish dialect, the imprecate and curse suffix {-(y)AsIcIk}, which is found in the dialect Fethiye district of Muğla province and the imprecations and curses made with this suffix. This imprecate and curse suffix {-(y)AsIcIk} is a different form of the imprecate and curse suffix {-(y)AsIcA}. In semantic value and structure these two suffixes are on the same level. All imprecates and curses can be told on many situations. Some of these are; ‘Aklı çıvasıcık (God takes your mind awa), çenesi kopasıcık (God pulls your jaw away), sesi soluğu çıkmayasıcık (God takes your breath and voice), sesi yer altından gelesicik (Gad lets your voice come from underworld), konuşmaz olasıcık (God makes you speechless), dillere düşesicik (God makes you be talked about), cehennem kütüğü olasıcık (God makes you burned in hell), kurşunlara gerilesicik (God makes you be shot).” {-(y)AsIcIk} suffix is an imprecate and curse suffix formed as a result of strengthening the verbal adjectival and subjunctive functioning suffix {-(y)AsI} with diminutive suffix {+cIk}. Even though this suffix gives the impression of a gerundium, it gives the function of a verbal adjectival. We could say that from the fact it constitutes the adjectival element of the adjective clause. It could be demonstrated from the examples of ‘kör olasıcık (adam) (God makes him blind), çenesi kopasıcık (kadın) God pulls her jaw away). While it could be considered as a verbal-adjectival suffix, this suffix which is only found in imprecates and curses, could also enter the literature as a imprecate and curse suffix since it is only and particularly used in imprecates and curses