SavedAdd your journal

Journals / Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2021 / Cilt: 45 - Sayı: 1

AŞK MEYDANINDA CANINI ORTAYA KOYMAK YAHUT KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE BİR DEYİM: "BAŞ OYNAMAK"

Mustafa Sefa ÇAKIR
Pages
49–66
Publication Date
2021-06-29
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Divan şiirinde aşığın gözü karalığını, canını feda etmeyi göze almasını hatta sevgili için başını zevkle vereceğini ifade eden bu deyim şairlerimiz tarafından yaygın bir şekilde kullanılmıştır ve beyitlerde beliğ birçok örneğine rastlanılmaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Öz Bir toplumun edebiyatı, o toplumun dilinin en canlı halini yansıtır ve dil tüm zenginliğiyle edebi metinlerde yer edinmiştir.
📊
Key Findings & Data:Bu zenginliği meydana getiren parçalardan biri de deyimlerdir.
💡
Conclusion & Impact:Divan şiirinde aşığın gözü karalığını, canını feda etmeyi göze almasını hatta sevgili için başını zevkle vereceğini ifade eden bu deyim şairlerimiz tarafından yaygın bir şekilde kullanılmıştır ve beyitlerde beliğ birçok örneğine rastlanılmaktadır.
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Anahtar Kelimeler Divan şiiri · deyim · baş oynamak.

Özet

Öz Bir toplumun edebiyatı, o toplumun dilinin en canlı halini yansıtır ve dil tüm zenginliğiyle edebi metinlerde yer edinmiştir. Bu zenginliği meydana getiren parçalardan biri de deyimlerdir. Dilimizde çokça bulunan deyimlerin ne anlama geldiği, neyi kast ettiği edebi metinlerin anlaşılması noktasında büyük önem taşır. Kaldı ki bazı deyimler zaman içerisinde kullanılmaz olmuş, halkın dilinden çekilmiştir ama halen metinlerde kayıtlıdır. Böylesi durumlarda büyük bir çabayla dilin tarihi derinliklerine inmeli ve o deyimi kullanan insanların ne demek istediğini ortaya koymaya gayret göstermelidir. Bu çalışmada da günümüzde kullanılmayan deyimlerden biri olan "baş oynamak" deyimi ele alınmış, geçtiği beyitlerden örnekler tespit edilmiş, anlam dünyası ve kullanımı üzerinde durulmuştur. Bu sayede klasik edebiyatımızda kullanılan bir deyim daha gözler önüne serilmiş ve kadim şiirimizi anlama veya metin şerhi gibi çabalar için bir katkı sunulması düşünülmüştür. Divan şiirinde aşığın gözü karalığını, canını feda etmeyi göze almasını hatta sevgili için başını zevkle vereceğini ifade eden bu deyim şairlerimiz tarafından yaygın bir şekilde kullanılmıştır ve beyitlerde beliğ birçok örneğine rastlanılmaktadır.

🔖

Cite This Article

ÇAKIR, M. S. (2021). AŞK MEYDANINDA CANINI ORTAYA KOYMAK YAHUT KLASİK TÜRK ŞİİRİNDE BİR DEYİM: "BAŞ OYNAMAK". Cumhuriyet Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 45 - Sayı: 1, 49–66. https://ajindex.com/articles/217956

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (25)

  1. Aksan, D. (1982). Her Yönüyle Dil – 3. Ankara:
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. Arslan, S. D. (2019). Nev’î Divanı’nda Atasözleri, Deyimler ve Bunların Kullanımı Üzerine. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 3 (2), 253-277.
  4. Ayan, H. (2002). Nesîmî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni I-II. Ankara:
  5. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. Ayçiçeği, B. (2018). Bağdatlı Rûhî’nin (Ö.1014/1605-1606) Gazellerinde Deyimler. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (38), 163-202.
  7. Aydemir, Y. (2018). Behiştî Dîvânı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56445,ramazan-behisti-divanipdf.pdf?0 (Erişim tarihi: 20.10.2020)
  8. Aydin, G. (2018). Amrî Divanı'nın Tahlili [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çankırı Karatekin Üniversitesi.
  9. Batislam, H. D. (1997). Nedim'in Şiirlerindeki Atasözleri ve Deyimler. Türkoloji Araştırmaları Fuat Özdemir Anısı, 107-125.
  10. Biltekin, H. (2018). Şeyhî Dîvânı. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlüğü Yayınları. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/61044,seyhi-divanipdf.pdf?0 (Erişim tarihi: 01.12.2020)
  11. Bulduk, E. (2018). Ereğlili Türâbî Divanı (Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük) [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Aksaray Üniversitesi.
  12. Canpolat, M. (1982). Ömer bin Mezîd Mecmû'atü'n-Nezâ'ir. Ankara:
  13. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  14. Çakır, M. S. (2020). Yahyâ Nazîm Divanı. Sivas: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Yayınları.
  15. Çetin, K. (2020). Sehî Bey Divanı’nda Deyimler ve Atasözleri. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (67), 113-164.
  16. Çetinkaya, Ü. (2009). Divan Siirinde “Çok Başlu (Ziyade-Ser)” Deyimi Üzerine. Turkish Studies, 4 (2), 226-245.
  17. Demirkazık, H. İ. (2013). “El Arkası Yerde” Deyimi ve Bu Deyimin Divan Şiirindeki Kullanımı. Turkish Studies, 8(4), 617-633.
  18. Devellioğlu, F. (2012). Osmanlıca Türkçe Ansiklopedik Lûgat. Ankara:
  19. Aydın Kitabevi Yayınları.
  20. Doğan, M. N. (2014). Fâtih Dîvânı ve Şerhi. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları.
  21. Efe, Z. (2020). Şeyhülislâm Kemâl Paşazâde (İbni Kemâl) Dîvânı’nda Atasözleri, Deyimler ve Halk Söyleyişleri. Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (25), 277-309.
  22. Erdoğan, M. (2009). Divan Şiirinde Mahallileşme Kavramı ve Bâkî Divanı’nda Bazı Mahallî Unsurlar. Turkish Studies, 4 (5), 114-165.
  23. Ergin, M. (1980). Kadı Burhaneddin Divanı. İstanbul:
  24. İÜEF Yayınları.
  25. Eroğlu, S. (2014). 15. Yüzyıl Türk Mevlit Edebiyatında Atasözleri ve Deyimler. Türklük Bilimi Araştırmaları, (35), 99-149. Güler