SavedAdd your journal

Journals / Tarih ve Gelecek Dergisi / 2021 / Cilt: 7 - Sayı: 2

Iron Culture in Turks and Ironworking in Elazığ

Türklerde Demircilik Kültürü Ve Elazığ’da Sıcak Demircilik

Ümit Buğrahan ÖZCAN
Oğuz DOĞAN
Pages
867–903
Publication Date
2020-06-22
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Ayrıca Elazığ’da demir ile ilgili halk inanışları da mevcuttur.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Uzun bir geçmişi ve çeşitliliği olan Türk el sanatları, kültürü ve mitolojisi içinde demircilik önemli bir yer tutar.
📊
Key Findings & Data:Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölgesi’ni oluşturan Adıyaman-Malatya-Elazığ-Tunceli yöresinde zengin demir yatakları mevcuttur. 1834’te doğu eyaletlerini düzenlemek için görevlendirilen Reşid Mehmed Paşa, ovada yer alan Agavat Mezrası’nı merkez haline getirince, Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Vilayeti’nin merkezi Harput’tan buraya taşınmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Ayrıca Elazığ’da demir ile ilgili halk inanışları da mevcuttur.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Demir · Demircilik · Sıcak Demircilik

Abstract

Uzun bir geçmişi ve çeşitliliği olan Türk el sanatları, kültürü ve mitolojisi içinde demircilik önemli bir yer tutar. Demir, Anadolu’da güçlü bir işçilik ve bol üretimle karşımıza çıkar. Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölgesi’ni oluşturan Adıyaman-Malatya-Elazığ-Tunceli yöresinde zengin demir yatakları mevcuttur. 1834’te doğu eyaletlerini düzenlemek için görevlendirilen Reşid Mehmed Paşa, ovada yer alan Agavat Mezrası’nı merkez haline getirince, Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Vilayeti’nin merkezi Harput’tan buraya taşınmıştır. Bu durum, Harput’un stratejik önemini kaybetmesine neden olmuştur. Ancak Harput, özellikle 19. yüzyılda önemli bir demir üretim merkeziydi. Burada birçok demir ustası ve dükkân olup, dökümhaneler de mevcuttu. Geçmişte Elazığ’da yoğun şekilde yapılan demir üretimi zaman içinde gittikçe azalmış, günümüzde ise il merkezinde birkaç usta tarafından devam ettirilir duruma gelmiştir. Elazığ’da üretilen demir eşyanın, çok çeşitli form ve özellikleri vardır. Çalışma hazırlanırken mevcut ustalarla görüşülmüş, röportaj yapılmış; fotoğraf ve video ile de üretimleri görüntülenmiştir. Ayrıca Elazığ’da demir ile ilgili halk inanışları da mevcuttur.

Özet

Uzun bir geçmişi ve çeşitliliği olan Türk el sanatları, kültürü ve mitolojisi içinde demircilik önemli bir yer tutar. Demir, Anadolu’da güçlü bir işçilik ve bol üretimle karşımıza çıkar. Doğu Anadolu Bölgesi’nin Yukarı Fırat Bölgesi’ni oluşturan Adıyaman-Malatya-Elazığ-Tunceli yöresinde zengin demir yatakları mevcuttur. 1834’te doğu eyaletlerini düzenlemek için görevlendirilen Reşid Mehmed Paşa, ovada yer alan Agavat Mezrası’nı merkez haline getirince, Mamuret-ül Aziz (Elazığ) Vilayeti’nin merkezi Harput’tan buraya taşınmıştır. Bu durum, Harput’un stratejik önemini kaybetmesine neden olmuştur. Ancak Harput, özellikle 19. yüzyılda önemli bir demir üretim merkeziydi. Burada birçok demir ustası ve dükkân olup, dökümhaneler de mevcuttu. Geçmişte Elazığ’da yoğun şekilde yapılan demir üretimi zaman içinde gittikçe azalmış, günümüzde ise il merkezinde birkaç usta tarafından devam ettirilir duruma gelmiştir. Elazığ’da üretilen demir eşyanın, çok çeşitli form ve özellikleri vardır. Çalışma hazırlanırken mevcut ustalarla görüşülmüş, röportaj yapılmış; fotoğraf ve video ile de üretimleri görüntülenmiştir. Ayrıca Elazığ’da demir ile ilgili halk inanışları da mevcuttur.

🔖

Cite This Article

ÖZCAN, Ü. B., DOĞAN, O. (2020). Iron Culture in Turks and Ironworking in Elazığ. Tarih ve Gelecek Dergisi, Cilt: 7 - Sayı: 2, 867–903. https://ajindex.com/articles/213813

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (18)

  1. Aksın, Ahmet, 19. Yüzyılda Harput, Elazığ, 1999.
  2. Akyel, Salih, 19.Yüzyılın İlk Yarısında Harput Şehrinin Nüfus ve Toplum Yapısı, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Doktora Tezi, Elazığ, 2003.
  3. Akyel, Salih, “Ebutahir Kazası Nüfus ve Toplum Yapısı 1834 M (1250 H)”, Geçmişten Geleceğe Harput Sempozyumu, C.1, Elazığ, 2013. s.93-99.
  4. Ardıçoğlu, Nurettin, Harput Tarihi, Elazığ Eğitim Vakfı Yayınları, Elazığ, 1997.
  5. Baca, Duygu, 1767-1774 (H.1181-1188) Tarihli Harput Şer’iyye Sicili (Metin Değerlendirme Varak 45-83), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Elazığ, 2013.
  6. Bayat, Fuzuli, Türk Mitolojik Sistemi, C.2, Ötüken Neşriyat yayınları, İstanbul, 2012.
  7. Belli, Oktay, “Anadolu’da Antik Demir Madenciliğinin Gelişimi”, Türkiye Demir Yatakları Jeolojisi, Madenciliği ve Mevcut Sorunları Sempozyumu, İstanbul, 2005.
  8. Belli, Oktay, “Ortaçağ ve Osmanlı Döneminde Van Gölü’nün Güneyinde Demir Madeni Üretimi ve Bitlis Şehrindeki Ünlü Demirci Atölyeleri”, 4. Uluslararası Van Gölü Havzası Sempozyumu, yay. haz. Oktay Belli, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Yayınları, Ankara, 2011.
  9. Belli, Oktay, “Urartu Krallığı Dönemi’nde Van Gölü’nün Güneyinde Demir Madenciliğinin Gelişimi”, 2. Van Gölü Havzası Sempozyumu, yay. haz. Oktay Belli, Bitlis Valiliği Yayınları, Ankara, 2007.
  10. Çelik, Şenol, “1261/1845 Tarihli Harput Kefalet Defteri ve Bu Deftere Göre XIX. Yüzyıl Ortalarında Harput Şehri”, Geçmişten Geleceğe Harput Sempozyumu, C.2, Elazığ, 2013. s.1093-1108.
  11. Çerikan, Fidan Uğur, Türk Kültüründe Demir, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Halk Bilimi Programı Doktora Tezi, Denizli, 2014.
  12. Çoruhlu, Yaşar, Türk Mitolojisinin Ana Hatları, Kabalcı Yayınları, İstanbul, 2011.
  13. Danık, Ertuğrul, Ortaçağda Harput (XI-XV.Yüzyıllarda), Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 1995.
  14. Danık, Sevda, H.1036-1037 / M.1627 Tarihli Harput Şer’iyye Sicili (Transkripsiyon ve Değerlendirme), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yeniçağ Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Elazığ, 2013.
  15. Dankoff, Robert, Evliya Çelebi In Bitlis, New York, 1990.
  16. Demir, Abdullah, 1767-1774 Tarihli Harput Şer’iyye Sicili (Metin Değerlendirme Varak 1-44), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Yakınçağ Bilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Elazığ, 2014.
  17. Diyarbekirli, Nejat, Hun Sanatı, MEB Yayınları, Ankara, 1972.
  18. Doğan, Oğu