Journals / Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi / 2026 / Sayı: 2026

THE EFFECT OF E-HEALTH LİTERACY AND HEALTH-SEEKİNG BEHAVİOR ON CYBERCHONDRİA

E-SAĞLIK OKURYAZARLIĞI VE SAĞLIK ARAMA DAVRANIŞININ SİBERKONDRİYE ETKİSİ

Edanur Koç(Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sağlık Yönetimi Anabilim Dalı)0009-0009-4315-6762
Ramazan Kıraç(KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-8032-1116
Cuma Sungur(Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, Sağlık Yönetimi Bölümü)0000-0002-1992-0742
Pages
—
Publication Date
2026-11-17
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Additionally, hearsay and unverified advice from close social circles were found to deepen cyberchondriac tendencies.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The aim of this study is to determine the levels of e-health literacy, health-seeking behavior, and cyberchondria among individuals aged 18 and older living in Kahramanmaraş Province, and to reveal the regressional effects between these variables and differences according to demographic variables.
📊
Key Findings & Data:Data for this correlational survey study were collected via an online survey from 382 participants reached through convenience sampling method.
💡
Conclusion & Impact:Additionally, hearsay and unverified advice from close social circles were found to deepen cyberchondriac tendencies.
🔬Design:Survey & Empirical Study
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:E-Sağlık Okuryazarlığı · Sağlık Arama Davranışı · Siberkondri

Abstract

The aim of this study is to determine the levels of e-health literacy, health-seeking behavior, and cyberchondria among individuals aged 18 and older living in Kahramanmaraş Province, and to reveal the regressional effects between these variables and differences according to demographic variables. Data for this correlational survey study were collected via an online survey from 382 participants reached through convenience sampling method. Data analysis included independent samples t-test, one-way ANOVA, and multiple linear regression analysis. According to the analysis results, e-health literacy was found to have no direct and statistically significant effect on cyberchondria (B =-0.059; p = 0.200); thus, the H1 hypothesis was rejected. Conversely, general health-seeking behavior was found to positively and significantly influence cyberchondria (B = 0.589; p 0.05); however, younger individuals, singles, and those with higher educational levels exhibited higher e-health literacy. In contrast, higher levels of cyberchondria were observed among older age groups, married individuals, and those with lower educational levels. Sub-dimension analysis showed that online (H3) and professional (H4) health-seeking behaviors had no significant effect on cyberchondria (p> 0.05), whereas traditional health-seeking behaviors (H5) significantly and positively influenced cyberchondria (B = 0.523; p <0.001). Additionally, hearsay and unverified advice from close social circles were found to deepen cyberchondriac tendencies.

Özet

Bu araştırmanın amacı, Kahramanmaraş ilinde yaşayan 18 yaş üzeri bireylerde e-sağlık okuryazarlığı, sağlık arama davranışı ve siberkondri düzeylerini belirleyerek bu değişkenler arasındaki regresyonel etkileri ve demografik değişkenlere göre farklılıkları ortaya koymaktır. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın verileri, kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 382 katılımcıdan online anket tekniğiyle toplanmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve çoklu doğrusal regresyon analizi yürütülmüştür. Analiz sonuçlarına göre; e-sağlık okuryazarlığının siberkondri üzerinde doğrudan ve istatistiksel olarak anlamlı bir etkisinin bulunmadığı saptanmış (B =-0,059; p = 0,200) ve bu doğrultuda H1 hipotezi reddedilmiştir. Buna karşın, genel sağlık arama davranışının siberkondriyi pozitif yönlü ve anlamlı derecede etkilediği belirlenmiş (B = 0,589; p 0,05); gençlerin, bekârların ve yüksek eğitimlilerin e-sağlık okuryazarlıklarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Buna karşın ileri yaş gruplarında, evlilerde ve eğitim seviyesi düşük bireylerde siberkondri düzeyleri daha yüksek tespit edilmiştir. Sağlık arama davranışının alt boyutları incelendiğinde ise online (H3) ve profesyonel (H4) sağlık arama davranışlarının siberkondri üzerinde anlamlı bir etkisinin bulunmadığı (p> 0,05); televizyon, gazete ve kulaktan dolma bilgiler gibi geleneksel sağlık arama davranışlarının (H5) ise siberkondriyi pozitif ve anlamlı düzeyde etkilediği belirlenmiştir (B = 0,523; p <0,001). Ayrıca yakın çevreden duyulan kulaktan dolma söylemlerin de siberkondrik eğilimleri derinleştirdiği anlaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Koç, E., Kıraç, R., Sungur, C. (2026). THE EFFECT OF E-HEALTH LİTERACY AND HEALTH-SEEKİNG BEHAVİOR ON CYBERCHONDRİA. Sağlık ve Sosyal Refah Araştırmaları Dergisi, Sayı: 2026. https://doi.org/10.55050/sarad.2031859

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (41)

  1. Altun, H., Yılmaz, S., Yağar, F., & Kurtulgan, İ. F. (2025). E-sağlık okuryazarlık düzeyinin sağlıkta yapay zekâ ve robotlara yönelik tutumlar üzerindeki etkisi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 593–618.
  2. Aydan, S., Bayın Donar, G., Yeşilaydın, G., & Kartal, N. (2023). Impact of e-health literacy and cyberchondria severity on fear of COVID-19 in Turkish society. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 26(2), 495–510.
  3. Bacı, H. (2022). Erişkinlerde siberkondri düzeyi ve etkileyen faktörler [Yayımlanmamış uzmanlık tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi.
  4. Başhan Aslantaş, A. H., & Altuntaş, M. (2023). Cyberchondria's possible relationship with problematic internet use and ehealth literacy. Journal of Academic Research in Medicine, 13(2), 63–69. doi.org
  5. Boateng, G. O., Neilands, T. B., Frongillo, E. A., Melgar-Quiñonez, H. R., & Young, S. L. (2018). Best practices for developing and validating scales for health, social, and behavioral research: A primer. Frontiers in Public Health, 6, 1–18.
  6. Bülbül, A. (2026). Belirsizliğe tahammülsüzlük, sağlık bilgisi arama davranışı ve siberkondri ilişkisi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 13(2), 372–392.
  7. Coskun, A. B., Elmaoglu, E., Buran, C., & Alsac, S. Y. (2024). Integration of ChatGPT and e-health literacy: Opportunities, challenges, and a look towards the future. Journal of Health Informatics, 16(2), 85–98.
  8. Demirhan, H. ve Eke, E. (Yıl). Sağlık bilgisi arama davranışı açısından dijitalleşmenin etkileri: Siberkondri hastalığı üzerine bir inceleme.
  9. Deniz, S. (2020). Bireylerin e-sağlık okuryazarlığı ve siberkondri düzeylerinin incelenmesi. İnsan ve İnsan, 7(24), 84–96.
  10. DeVellis, R. F. (2017). Scale development: Theory and applications (4. baskı). SAGE Publications.
  11. Doğan, H., & Okşaş, H. (2025). The moderating role of gender in the relationship between e-health literacy and cyberchondria. Journal of Health Literacy, 10(3), 120–135.
  12. Erdoğan S., Nahcivan N., & Esin N. (2015) Hemşirelikte Araştırma (2. Baskı). Nobel Kitabevi, Ankara.
  13. Eskici, V., & Toraman, R. L. (2022). E-health applications. KTO Karatay University Journal of Health Sciences, 3(3), 25–31.
  14. Genç, G., & Sarı, M. (2022). E-sağlık alanındaki bilimsel yayınların bibliyometrik analiz yöntemi ile incelenmesi.
  15. Gül, İ., Demir, S., & Coşkun, İ. (2022). E-sağlık okuryazarlığı ve çevrimiçi sağlık bilgisi arama davranışı üzerine bir araştırma. Electronic Turkish Studies, 17(7), 110–125.
  16. Gürbüz, S. (2021). AMOS ile yapısal eşitlik modellemesi. Seçkin Yayıncılık.
  17. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53–60.
  18. Jokic-Begic, N., Lauri Korajlija, A., & Mikac, U. (2020). Cyberchondria in the age of COVID-19. Plos one, 15(12), 1-17.
  19. Kılıç, T. (2017). e-Sağlık, iyi uygulama örneği; Hollanda. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(3), 203–217.
  20. Kıraç, R. (2019). Sağlık arama davranışını etkileyen faktörler: Yapısal eşitlik modellemesine dayalı bir çalışma (Doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Konya.
  21. Kline, R. B. (2016). Principles and practices of structural equation modelling (4. baskı). The Guilford Press.
  22. Lim, W. M. (2024). A typology of validity: Content, face, convergent, discriminant, nomological and predictive validity. Journal of Trade Science, 12(3), 155–179.
  23. McElroy, E., Kearney, M., Touhey, J., Evans, J., Cooke, Y., & Shevlin, M. (2019). The CSS-12: Development and validation of a short-form version of the cyberchondria severity scale. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 22(5), 330–335.
  24. Meydan, C. H., & Şeşen, H. (2015). Yapısal Eşitlik Modellemesi - AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık.
  25. Milanti, A., Norman, C., Chan, D. N. S., So, W. K. W., & Skinner, H. (2025). eHealth literacy 3.0: updating the Norman and Skinner 2006 model. Journal of Medical Internet Research, 27(e70112), 1-4.
  26. Munro, B. H. (2005). Statistical methods for health care research (1. cilt). Lippincott Williams & Wilkins.
  27. Özcan K. ve Balyer A. (2013) Liderlik Oryantasyon Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 9(1): 136-150.
  28. Özişli, Ö. (2024). Online sağlık arama davranışı ve siberkondri arasındaki ilişki üzerine bir saha çalışması. Usaysad Dergi, 10(3), 216–225.
  29. Rose, A., Peters, N., Shea, J. A., & Armstrong, K. (2004). Development and testing of the health care system distrust scale. Journal of General Internal Medicine, 19(1), 57–63.
  30. Sakal, M., & Taslak, S. (2024). Sanal örgütlerde bilgi kirliliği ve çözüm önerileri. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(44), 937–947.
  31. Şimşek, O. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş: Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları. Ekinoks Yayıncılık.
  32. Sönmez V., & Alacapınar F. G. (2016) Sosyal bilimlerde ölçme aracı hazırlama. Anı Yayıncılık, Ankara. Sosyal Araştırmalar ve Yönetim Dergisi, 1, 58–72.
  33. Söyler, S., Biçer, İ., Çavmak, D. (2021). Siberkondri Ciddiyeti Ölçeği Kısa Formu (CSS-12) Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. İçinde Eds. Seda Uyar, Ramazan Kıraç, Davranışsal Boyutları İle Sağlık. Nobel Bilimsel.
  34. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed., pp. 497–516). Boston, MA: Pearson.
  35. Tamer Gencer, Z. (2017). Norman ve skınner'ın e-sağlık okuryazarlığı ölçeğinin kültürel uyarlaması için geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. University Faculty of Communication Journal/Istanbul Üniversitesi Iletisim Fakültesi Hakemli Dergisi, (52), 131.
  36. Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55.
  37. Türkiye İstatistik Kurumu. (2025). Geniş yaş gruplarına göre il nüfusları [Veri seti]. TÜİK Veri Portalı. tuik.gov.tr
  38. Uskun, E., Doğan, E., Önal, Ö., & Kişioğlu, A. N. (2022). e-Sağlık okuryazarlığı ölçeği: 45 yaş üstü yetişkinlerde Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Hijyen ve Deneysel Biyoloji Dergisi, 79(4), 674–689.
  39. Vismara, M., Caricasole, V., Starcevic, V., Cinosi, E., Dell'Osso, B., Martinotti, G., & Fineberg, N. A. (2020). Is cyberchondria a new transdiagnostic digital compulsive syndrome? A systematic review of the evidence. Comprehensive psychiatry, 99(152167), 1-13.
  40. Wang, J., & Wang, X. (2019). Structural equation modeling: Applications using Mplus. John Wiley & Sons.
  41. Yaman, Z., & Atalay, H. N. (2020). Bireylerin sağlık algısının sağlık arama davranışı ile ilişkisinin incelenmesi. The Journal of International Education Science, 25(7), 189–202.