Journals / TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 1 Sayı: 12

KUZEY KAFKASYA (STAVROPOL) TÜRKMENLERİNE AİT BİR KÖROĞLU DESTAN PARÇASININ BELLİ BAŞLI DİL ÖZELLİKLERİ

Pages
145–170
Publication Date
2018-04-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada, Stavropol Türkmen Türkçesinin, Türkmenistan Türkçesi yazı dilinden farklı olan belirgin morfolojik farklılıkları da ortaya konmaya çalışılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bugün Kafkasyanın kuzeyinde yaşayan Stavropol ve Astrahan Türkmenleri bundan yaklaşık üç asır önce siyas ve sosyal sebeplerle anavatanları Mangışlak’tan göç ederek Rus topraklarına yerleşmişlerdir.
📊
Key Findings & Data:Göç yollarında ve yerleştikleri topraklarda Kalmuklar ve çeşitli Türk topluluklarıyla ilşki kuran Kuzey Kafkasya Türkmenlerinin dillerinde de özellikle Kıpçak dillerinin etkisi olmuştur.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada, Stavropol Türkmen Türkçesinin, Türkmenistan Türkçesi yazı dilinden farklı olan belirgin morfolojik farklılıkları da ortaya konmaya çalışılmıştır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Stavropol · Kuzey Kafkasya Türkmenleri · Türkmen Diyalektleri

Özet

Bugün Kafkasyanın kuzeyinde yaşayan Stavropol ve Astrahan Türkmenleri bundan yaklaşık üç asır önce siyas ve sosyal sebeplerle anavatanları Mangışlak’tan göç ederek Rus topraklarına yerleşmişlerdir. Göç yollarında ve yerleştikleri topraklarda Kalmuklar ve çeşitli Türk topluluklarıyla ilşki kuran Kuzey Kafkasya Türkmenlerinin dillerinde de özellikle Kıpçak dillerinin etkisi olmuştur. Bu etki ses ve şekil bilgisi düzeyinde oldukça belirgindir. Kuzey Kafkasya Türkmenleri geçmişte dillerini, geleneklerini ve göreneklerini koruma konusunda muhafazakâr davranmış olsalar da günümüzde dillerini kaybetmeye başlamışlardır. Bu çalışmada; Stavropol’da yaptığımız saha çalışmasında Stavropol Türkmenlerinin ünlü bahşılarından olan Nazar Bahşının not ettiği Köroğlu Destanlarından birini olduğu gibi aktarıp, destanın belli başlı dil özelliklerini göstererek dönemin dili hakkında tespitlerde bulunmaya çalıştık. Özellikle Kıpçak lehçelerinin tesiri altında kalan Stavropol Türkmen Türkçesinde, bu lehçelerin etkilerini bazı morfolojik yapılarda görmek mümkündür. Bu çalışmada, Stavropol Türkmen Türkçesinin, Türkmenistan Türkçesi yazı dilinden farklı olan belirgin morfolojik farklılıkları da ortaya konmaya çalışılmıştır.

🔖

Cite This Article

Şahin, S. (2018). KUZEY KAFKASYA (STAVROPOL) TÜRKMENLERİNE AİT BİR KÖROĞLU DESTAN PARÇASININ BELLİ BAŞLI DİL ÖZELLİKLERİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 12, 145–170. https://ajindex.com/articles/1661792

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (19)

  1. AKBABA, D. Ergönenç (2009), Nogay Türkçesi Grameri, Ankara:Grafiker Yayınları.
  2. BERDİYEV, P., Kürenov, S., K. Şamıradov, S. Arazkulıyev (1970), Oçerk Diyalektov Turkmenskogo Yazıka, Aşgabat.
  3. BORATAV, P. Naili (1931), Köroğlu Destanı, İstanbul:Evkaf Matbaası.
  4. BRUSİNA, Olga (2012), Etniçeskaya Gruppa v Mnogonatsionalnom Okrujenii, NEVSKAYA, V.,Troyko, F., Vasilenko, N.Stavropol: MP RSFSR SGPİ, 3-14.
  5. DUYMAZ, Ali (2016), Kuzey Kafkasya (Stavropol) ve Astrahan Türkmenleri Yeni Türkiye, Kafkaslar Özel Sayısı, Yıl 21, Sayı 80, Ankara.
  6. GARRİYEV, B. A. (2007), Türk Dünyasında Köroğlu Anlatmaları, (Çev. Fikret Türkmen, Muvaffak Duranlı, Feyzullah Rahmankul), Ankara: TDK Yayınları.
  7. KALENDEROĞLU, İhsan (2010), Türkmen Bahşılık Geleneğinde Tirmeci ve Destancı Bahşılar, Türkbilig, S.19, 49-58.
  8. KARA, Mehmet (2007), Türkmen Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Ed. Ahmet B. Ercilasun), Ankara:Akçağ Yayınları.
  9. KARAAĞAÇ, Günay (2013), Türkçenin Dil Bilgisi, Ankara: Akçağ Yayınları.
  10. KÜRENOV,Sapar (1997), Kafkasya Oğuzları veya Türkmenleri (Çev. Ali Duymaz), İstanbul:Ötüken Neşriyat.
  11. ÖNER, Mustafa (2007), Tatar Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Ed. Ahmet B. Ercilâsun), Ankara:Akçağ Yayınları.
  12. ÖZTÜRK, İsa (2003), Köroğlu Destanı, İstanbul:Adam Yayınları.
  13. RATUŞNYAK, V.N. (1980). Sotsialno-Ekonomiçeskoye Razvitiye Severo-Kafkazskih Turkmen V Kontse XIX-Naçale XX vv.”, İstoriya Gorskih i Koçevıh Narodov Severnogo Kafkaza v XIX – Naçale XX vv. (Problemı Sotsialno-EkonomiçeskogoRazvitiya) (1980).
  14. SÖYEGOV, M., Arnazarov, S. (2017), Örnekli Türkmence Gramer, (Ed. M. Fatih, Kirişçioğlu, Sümeyra Harmanda), Berikan Yayınevi, Ankara: Kurgan Edebiyat.
  15. ŞAHİN, Savaş (2014), Stavropol Türkmen Türkçesinin Morfolojik Farklılıkları, Ijla, Sayı 2/1, Bahar, s. 229-238.
  16. ŞÇERBAK, A.M. (2016). Türk Dillerinin Karşılaştırmalı Şekil Bilgisi-Fiil, (Çev. Yakup Karasoy, Naile Hacızade, Mevlüt Gülmez), Ankara: TDK Yayınları.
  17. TUMAYLOV, M. (1925), Turkmenı Severo Kavkaszkogo Kraya, Ashabad.
  18. VASİLENKO, N.V. (1980), Perehod K Osedlosti Turkmenskogo Koçevogo Naroda Stavropolya V Godı Stroitelstva Sotsializm, İstoriya Gorskih i Koçevıh Narodov Severnogo Kafkaza v XIX – Naçale XX vv. (Problemı Sotsialno-Ekonomiçeskogo Razvitiya) (1980). Ed. Nevskaya, V.,Troyko, F., Vasilenko, N. Stavropol: MP RSFSR SGPİ, 15-58.
  19. YILDIRIM, Dursun (1998), Köroğlu Destanı, Türk Bitiği, s.278-282, Ankara: Akçağ Yayınları.