Journals / TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 1 Sayı: 13

TÜRK ATASÖZLERİNDE “DEMİR”İN ANLAMI VE İŞLEVSELLİĞİ

Pages
162–176
Publication Date
2018-06-25
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Beraberinde demirin işlevselliği üzerinde durulacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Türk maddî kültürünün içinde “demir”, bir kültürel sistem çerçevesinde teknolojiyi, üretim araçlarını, kullanılan araç ve gereçleri, kısacası görünür alandaki her tür insan ürününü kapsayan bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır.
📊
Key Findings & Data:Demirle ilgili manevî değerler somut olarak görünmezken, gündelik hayat içindeki çeşitli tutumlarda sözle ve inançla ifade edilmektedir.
💡
Conclusion & Impact:Beraberinde demirin işlevselliği üzerinde durulacaktır.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türk Atasözleri · Demir · Kültürel Bellek

Özet

Türk maddî kültürünün içinde “demir”, bir kültürel sistem çerçevesinde teknolojiyi, üretim araçlarını, kullanılan araç ve gereçleri, kısacası görünür alandaki her tür insan ürününü kapsayan bir unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Demirle ilgili manevî değerler somut olarak görünmezken, gündelik hayat içindeki çeşitli tutumlarda sözle ve inançla ifade edilmektedir. Dolayısıyla Türk sosyo-kültürel yapısına karşılık gelen değerler sisteminde “demir” de kendine yer bulmaktadır. “Söz”, tüm nitelikleriyle en temel kültürel dinamiktir. Toplumların kültür taşıyıcısı niteliğindeki sözlü kültür ürünlerinin en önemlilerinden biri de atasözleridir. Atasözleri az sözle toplumların kültürel, sosyolojik, psikolojik vb. her yönünü yansıtabilen ürünlerdir. Öyle ki Türklerin kültürel belleğinde ve dünya algısında çok önemli yere sahip olan “demir”, Türk atasözlerinde de kendine yer bulmuştur. Nitekim “demir” le ilgili atasözlerin sayısı oldukça fazladır. Çalışmada, Türk dünyası atasözlerinden “demir” le ilgili olanlar tespit edilecektir. Türk dünyası, farklı coğrafyalarda kültürel zenginlik gösteren; tarım arazisi, toprak yapısı, ekonomisi vb. değişkenlerinin çeşitliliğine bağlı olarak da kendine özgü yapısı olan bir evrendir. Öyle ki Türk dünyasının kendine özgü yapısı ve karakteristik özellikleri halkın davranış kalıplarına ve özellikle sözlerine yansımıştır. Görülen o ki demir ve Türk insanı, aynı imgesellikte bulunmuş ve her çağda bir arada birbirlerini geliştirmiş bir bütünsellik içinde olmuştur. Bu nedenle çalışmada, söz konusu “demir” le ilgili olan ifadelerin simge ya da sembollerle nasıl bir iletişim oluşturduğu, yazılı kaynaklardan tespiti yapılan verilerden hareketle tartışılacaktır. “Demir” le ilgili farklı anlam özellikleri kazanmış atasözlerinden hareketle; Türk toplumunun sosyo-kültürel ve psikolojik yapısı bağlamında, “demir” in Türk toplumunun değerler sistemini nasıl yansıttığı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Beraberinde demirin işlevselliği üzerinde durulacaktır.

🔖

Cite This Article

Çerikan, F. U. (2018). TÜRK ATASÖZLERİNDE “DEMİR”İN ANLAMI VE İŞLEVSELLİĞİ. TÜRÜK Uluslararası Dil Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 1 Sayı: 13, 162–176. https://ajindex.com/articles/1661757

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (43)

  1. Akalın, Ş. H. vd., Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü, TDK, Ankara, 2009
  2. Başaran, Uğur, “Atasözlerinin Kalıpsallığı Üzerine”, Turkısh Studies, Volume 8/ 9 Summer 2013, ss. 757-770
  3. Cassıer, Ernst, İnsan Üstüne Bir Deneme, (çev. Necla Arat), Yapı Kredi Yay., 1980, İstanbul.
  4. Çelik, Ali, Trabzon Çaykara Halk Kültürü, İstanbul, 2005
  5. Çerikan, U. Fidan, Türk Kültüründe Demir, Basılmamış Doktora Tezi, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015
  6. Çerikan, U. Fidan, Derleme Notları, Demirci Hayri Aşkın, Derlemeler, Manisa- Kula, 2012
  7. Çobanoğlu, Özkul, Türk Dünyası Ortak Atasözleri Sözlüğü, Yay., Ankara, 2004
  8. Demirtaş, Ahmet, “Divân-ü Lügat-it-Türk’teki Atasözlerinde İkinci Tekil Şahıs Emir Kipinin İşlevleri”, Doğu Anadolu Bölgesi Araştırmaları, Elazığ, 2004, s. 35
  9. Edward, E. Smith vd., Psikolojiye Giriş, (çev. Öznur Öncül, Deniz Ferhatoğlu), Ankara, 2014
  10. Elçin, Şükrü., “Atalar Sözü”, Türk Dünyası El Kitabı/Edebiyat, Ankara, 1998, s. 458
  11. Eliade, Mırcea, Şamanizm, (Çev. İsmet Birkan), İmge Kitabevi, İstanbul, 2006
  12. Erdoğan, İrfan, Alemdar Korkmaz, Popüler Kültür ve İletişim, Pozitif Matbaacılık, Ankara, 2005
  13. “Gaziantep’te Gelenek ve Görenekler”, Gaziantep İl Yıllığı, Ayyıldız Matbaası, Ankara. 1968
  14. Güngör, Erol, Ahlak Psikolojisi, Ötüken, İstanbul, 2008
  15. Ahlak Psikolojisi ve Sosyal Ahlâk, Ötüken, İstanbul, 2008
  16. Hamdi, Hasan, Makedonya ve Kosova Türklerince Kullanılan Atasözleri ve Deyimler, Ankara, 1997
  17. Kara, Tuncay, Safranbolu Yörük Köyü’müzde Geleneksel Yaşam ve Örf ve Adetlerimiz, Yay., Ankara, 2005
  18. Kavaklı, Murat, Bursa Bıçakçılığı Tarihi, Osmangazi Belediyesi Başkanlığı, Bursa, 2007
  19. Kayra, Osman Kemal, “Atasözleri ve Deyimlerde Dobruca Kırım Türkleri ve Kazan Türklerinin Dili ile Eskişehir’deki Kırım Türklerinin Dili Arasındaki Benzerlik ve Farklılıklar”, Millî Folklor, Ankara, 2001, S. 50, ss. 27-29.
  20. Kuçuradi, İoanna, İnsan ve Değerleri, Türkiye Felsefe Kurumu, Ankara, 2013
  21. Kurt, İhsan, Türk Atasözlerinde Psikolojik Yaklaşımlar, Akçağ, 2012
  22. Kürenov, Sapar (çev.), Kafkasya Oğuzları veya Türkmenleri, Ötüken, İstanbul, 1997
  23. Milli Kütüphane Genel Müdürlüğü, Türk Atasözleri ve Deyimleri, İstanbul, 1971
  24. Özdemir, Ahmet, Öyküleriyle Ağıtlar, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara., 2002
  25. Öztürk, Ali Özgün,“Bir Kırgız Destanı: Mendirman”, Milli Folklor, Ankara,2007,S.74, s. 37
  26. Parlatır, İsmail, Atasözlerimiz, Ankara, 2008
  27. Polat, Kemal, Beşikten Mezara Kırgız Türklerinde Gelenek ve İnanışlar, Türkiye Diyanet Vakfı Yay., Ankara, 2008
  28. Radloff, Wılhelm, Türkler, İstanbul, 2008.
  29. Sağlam, Musa Yaşar, “Atasözleri ve Deyimlerde İmgelem”, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, C. 18, S. 1, 2001, ss. 45-51
  30. Sezal, İhsan vd., Sosyolojiye Giriş, Beta Yay., İstanbul, 2010
  31. Silahdaroğlu, Fikri (haz.), Dîvân-ü Lugâti’t Türk’ten Derlemeler ve Uyarlamalar, Ankara, 1997, Yay., s. 47.
  32. Şimsek, Esma, Kemaliye Halk Kültürü ve Folkloru, Yay., Elazığ, 2010.
  33. Tüm, Gülden, “Atasözlerinin Değişik Kültür ve Dilleri Anlamadaki Rolü”, Turkish Studies, 2010, ss. 663- 678
  34. Vasilyev, Yuriv, Saha (Yakut) Halk Edebiyatı Örnekleri, (çev. M. Fatih Kirişçioğlu, Gülsüm Killi), Yay., Ankara, 1996
  35. Yaşayan Kültür Ahlat, Kültür Bakanlığı, 2001, Ankara, s. 103
  36. Yutbaşı,Metin,Sınıflandırılmış Türk Atasözleri,Excellence Publishing, İstanbul, 2012,ss.V-VI
  37. Sınıflandırılmış Türk Atasözleri, a, Excellence Publishing, İstanbul, 2012.
  38. Sınıflandırılmış Aile Atasözlerimiz, b, Excellence Publishing, İstanbul, 2012
  39. http://www.frmartuklu.net/atasozleri-amp-deyimler/288728-demir-hakkinda-atasozleri-demir-ile-ilgili-atasozu.html
  40. http://tr.wiktionary.org/wiki/Demir1slanmaz,_deli_uslanmaz
  41. http://edebiyatforum.com/atasozleri/aciklamali-atasozleri-ornekleri.html
  42. http://tr.wikiquote.org/wiki/Kırgız atasözleri.(30.10.2014).
  43. http://www.turkislamdevletleri.com/konular/63424-Kirgizistan-Atasozleri.html