AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThis approach shows a notable kinship with the modern debate on the rule of law.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the political and legal theory of the Andalusian philosopher Ibn Rushd (1126-1198) within the framework of public law. His long service as a chief judge and his rationalist-analytic method shape this theory. The method rests on the Aristotelian ideal of demonstrative reasoning (burhān). It lets us reach his theory of the state through his commentary on Plato's Republic (Talkhīṣ al-Siyāsa). The study is built around four questions. Can a law that constitutes the state and binds it be identified in Ibn Rushd's theory? Has the philosopher pointed to a fundamental law that constitutes and binds power? His answer brings reason and revelation together as the two sources of law. Revelation is finite in its letter, yet legal cases are infinite. Rational analogy (qiyās ʿaqlī) therefore becomes a necessary source of law. The philosopher also develops the Aristotelian distinction between natural and conventional justice as one between absolute and political justice. The political justice instituted by the ruler gains legitimacy only insofar as it conforms to absolute justice. This approach shows a notable kinship with the modern debate on the rule of law.
Özet
Bu çalışma, Endülüslü filozof İbn Rüşt'ün (1126-1198) siyaset ve devlet kuramını kamu hukuku ekseninde ele almaktadır. Filozofun devlet anlayışını esasen Platon'un Devlet'ine yazdığı şerhten (Telhîsu's-Siyâse) öğreniyoruz. Ancak hem üst düzey kadılık tecrübesi hem de burhan ülküsüne dayanan rasyonalist analitik yöntemi onu Platon’dan ziyade Aristoteles’e yaklaştırmaktadır. Buna bir de İslam düşüncesi eklenince İbn Rüştün devlet anlayışı kendine özgü bir mahiyete bürünmektedir. Çalışma, devletin nasıl ortaya çıktığı, hangi unsurlardan müteşekkil olduğu ve nasıl yönetilmesi gerektiği gibi soruları da içinde barındırmakla birlikte özünde şu soru etrafında şekillendirilmiştir: İbn Rüşt'ün kuramında devleti devlet yapan, meşrulaştıran ve onu bağlayan temel bir ilkeden, üstün bir yasadan (hukuk) söz edilebilir mi? Adil devletin hukuka dayandığını vurgulayan düşünür, hukuku da vahiyle birlikte akıl kaynağına bağlar. Hukukî vakıaların sonsuzluğu karşısında vahyin lafzı bakımından sonlu olduğuna dayanarak aklî kıyası hukukun zorunlu bir kaynağı hâline getirir. Filozof ayrıca Aristoteles'ten devraldığı doğal-yasal adalet ayrımını mutlak adalet ile siyasi adalet ekseninde geliştirir. Yöneticinin koyduğu siyasi adaletin, ancak mutlak adalete uyduğu ölçüde meşruiyet kazanacağını vurgular. Bu yaklaşım, sonraki zamanlarda ortaya çıkan hukuk devleti tartışmasıyla dikkate değer bir benzerlik taşır, dahası buraya bir zemin teşkil eder.