SavedAdd your journal

Journals / İnsan ve Toplum / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

The Legal Legitimization of the Kemalist Single-Party Regime: The Constitutional Amendment of February 5, 1937, Adding the Six Arrows to the Constitution and Its Consequences

Kemalist Tek-Parti Yönetiminin Hukuken Meşrûlaştırılması: Altı Ok’un Anayasaya Eklendiği 5 Şubat 1937 Tarihli Anayasa Değişikliği ve Sonuçları

Arda Göbel0000-0003-4596-5079
Pages
99–132
Publication Date
2026-06-09
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The addition of the Six Arrows, also known as the Principles of Atatürk/Kemalism, to the Constitution should not be understood as a mere constitutional amendment, but rather as a historical milestone that served to reinforce the ideology adopted by the Single-Party rule in constitutional terms.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The primary objective of this study is to evaluate the parliamentary debates surrounding the amendment to the Constitution, which added the Six Arrows-representing the principles of the Republican People’s Party (CHP)-to Article 2 of the Constitution through Law No. 3115 dated February 5, 1937, and to discuss the political consequences of this amendment.
📊
Key Findings & Data:In 1937, the principles of the CHP were enshrined in the Constitution, and thoughts opposing them were explicitly defined as criminal elements.
💡
Conclusion & Impact:The addition of the Six Arrows, also known as the Principles of Atatürk/Kemalism, to the Constitution should not be understood as a mere constitutional amendment, but rather as a historical milestone that served to reinforce the ideology adopted by the Single-Party rule in constitutional terms.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Türk Siyasal Hayatı · Kemalizm · Tek-Parti Yönetimi

Abstract

The primary objective of this study is to evaluate the parliamentary debates surrounding the amendment to the Constitution, which added the Six Arrows-representing the principles of the Republican People’s Party (CHP)-to Article 2 of the Constitution through Law No. 3115 dated February 5, 1937, and to discuss the political consequences of this amendment. The parliamentary debates during which the aforementioned constitutional amendment was enacted not only reflected the single-voiced political environment of an era that rejected political pluralism but also served as a stage for the criminalization of any opposing views toward the Six Arrows-which had been enshrined as fundamental characteristics of the state and granted constitutional protection-under both the Constitution and criminal law. In 1937, the principles of the CHP were enshrined in the Constitution, and thoughts opposing them were explicitly defined as criminal elements. This was followed by other legal regulations implemented the next year, thereby legally legitimizing Single-Party rule in Turkey. The addition of the Six Arrows, also known as the Principles of Atatürk/Kemalism, to the Constitution should not be understood as a mere constitutional amendment, but rather as a historical milestone that served to reinforce the ideology adopted by the Single-Party rule in constitutional terms.

Özet

Çalışmanın temel amacı, Cumhuriyet Halk Partisi’nin (CHP) ilkelerini temsil eden Altı Ok’un, 5 Şubat 1937 tarihli ve 3115 sayılı kanun kapsamında gerçekleştirilen Anayasa değişikliğiyle Anayasa’nın 2. maddesine eklenmesi sırasındaki meclis müzakerelerini değerlendirmek ve bu değişikliğin siyasal sonuçlarını tartışmaktır. Söz konusu Anayasa değişikliğinin hayata geçtiği meclis müzakereleri, siyasal çoğulculuğun reddedildiği dönemin tek-sesli siyasal ortamını yansıtmasının yanında, devletin temel nitelikleri arasına alınarak anayasal güvenceye kavuşturulan Altı Ok aleyhindeki her türlü karşı-düşüncenin, Anayasa ve ceza kanunu nezdinde suç hâline getirilmesine sahne olmuştur. 1937’de CHP ilkelerinin anayasal teminat altına alınarak, bunlara muhalif olan düşüncelerin açıkça birer suç unsuru olarak tanımlanması ve bunu takiben ertesi yıl hayata geçirilen diğer kanunî düzenlemeler neticesinde Türkiye’deki Tek-Parti yönetimi hukuken de meşrûlaştırılmıştır. Atatürk İlkeleri/Kemalizm’in İlkeleri olarak da isimlendirilen Altı Ok’un Anayasa’ya eklenmesi sıradan bir Anayasa değişikliği olarak değil; Tek-Parti yönetiminin benimsemiş olduğu ideolojinin anayasal bakımdan tahkim edilmesine aracılık eden tarihî bir köşe taşı biçiminde anlaşılmalıdır.

🔖

Cite This Article

Göbel, A. (2026). The Legal Legitimization of the Kemalist Single-Party Regime: The Constitutional Amendment of February 5, 1937, Adding the Six Arrows to the Constitution and Its Consequences. İnsan ve Toplum, Cilt: 16 Sayı: 2, 99–132. https://doi.org/10.12658/M0795

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (77)

  1. Ahmad, F. (2009). Modern Türkiye’nin Oluşumu. Yavuz Alogan (Çev.). Kaynak Yayınları.
  2. Akşin, S. (2017). Kısa Türkiye Tarihi. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  3. Anderson, B. (2017). Hayali Cemaatler: Milliyetçiliğin Kökenleri ve Yayılması. İskender Savaşır (Çev.). Metis Yayıncılık.
  4. Arslan, E. (2018). Milliyetçilik. İçinde G. Atılgan & E. A. Aytekin (Ed.), Siyaset Bilimi: Kavramlar, İdeolojiler, Disiplinler Arası İlişkiler (ss. 395-407). Yordam Kitap.
  5. Beriş, H. E. (2015). Tek Parti Döneminde Devletçilik: Türkiye’de Otoritarizmin Siyasal ve Ekonomik Temelleri. Tezkire Yayıncılık.
  6. Bilâ, H. (1999). CHP: 1919-1999. Doğan Kitapçılık.
  7. Bolay, S. H. (2007). Türk Düşüncesinde Gezintiler. Nobel Yayın Dağıtım.
  8. Boratav, K. (2006). Türkiye’de Devletçilik. İmge Kitabevi Yayınları.
  9. Cizre, Ü. (1999). Muktedirlerin Siyaseti: Merkez Sağ-Ordu-İslâmcılık. İletişim Yayınları.
  10. Cumhuriyet Halk Fırkası (1931). Cumhuriyet Halk Fırkası Nizamnamesi. T.B.M.M. Matbaası.
  11. Cumhuriyet Halk Partisi (1935a). Cumhuriyet Halk Partisi Dördüncü Büyük Kurultayı Görüşmeleri Tutulgası (9-16 Mayıs 1935). Ulus Basımevi.
  12. Cumhuriyet Halk Partisi (1935b). C.H.P. Programı. Ulus Basımevi.
  13. Cumhuriyet Halk Partisi Genel Sekreterliği (1937). 5.2.1937 Büyük Millet Meclisinde Teşkilâtı Esasiye Kanunundaki Değişikliğe Dair Müzakereler. Ulus Basımevi.
  14. Çevik, A. (2011). Halil Menteşe’nin Hayatı ve Siyasi Faaliyetleri [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  15. Dahl, R. A. (1971). Polyarchy: Participation and Opposition. Yale University Press.
  16. Dahl, R. A. (1996). Demokrasi ve Eleştirileri. Levent Köker (Çev.). Yetkin Yayınları.
  17. Demirel, A. (2012). Tek Partinin Yükselişi. İletişim Yayınları.
  18. Demirel, A. (2013). Tek Partinin İktidarı: Türkiye’de Seçimler ve Siyaset (1923-1946). İletişim Yayınları.
  19. Eroğlu, H. (1981). Atatürkçülük. Olgaç Matbaası.
  20. Giritlioğlu, F. (1965). Türk Siyasî Tarihinde Cumhuriyet Halk Partisinin Mevkii (1). Ayyıldız Matbaası.
  21. Goloğlu, M. (2009). Türkiye Cumhuriyeti Tarihi (I): Devrimler ve Tepkileri (1924-1930). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  22. Göbel, A. (2022). Mehmet Saffet (Arın) Engin’in Modern Türk Siyasal Düşüncesine Katkıları Üzerine Bir İnceleme [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  23. Göbel, A. (2023). Pozitivist Düşüncenin Kemalist Modernleşme Üzerindeki Etkileri. Liberal Düşünce Dergisi, 28(110), 65-96.
  24. Göbel, A. (2025). Kemalizm’in Pragmatik Karakteri Üzerine Bir İnceleme. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 67, 1-21.
  25. Gözler, K. (2018). Anayasa Hukukunun Genel Esaslarına Giriş. Ekin Basım Yayın Dağıtım.
  26. Greally, R. (2024). Ideologies of Political Constitutionalism. Oxford Journal of Legal Studies, 44(4), 949-978.
  27. Habermas, J. (2002). “Öteki” Olmak, “Öteki”yle Yaşamak: Siyaset Kuramı Yazıları. İlknur Aka (Çev.). Yapı Kredi Yayınları.
  28. Halıcı, Ş. & Burgaç, M. (2016). Atatürk Devri Yazarlarının Kaleminden Altı Ok: (1919-1938). Kaynak Yayınları.
  29. Hanioğlu, M. Ş. (1992). Batılılaşma. TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 5 (ss. 148-152). TDV Yayınları.
  30. Kansu, A. (2009). Türkiye’de Korporatist Düşünce ve Korporatizm Uygulamaları. İçinde A. İnsel (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce (2): Kemalizm (ss. 253-267). İletişim Yayınları.
  31. Kara, İ. (2019). Cumhuriyet Türkiyesi’nde Bir Mesele Olarak İslâm (1). Dergâh Yayınları.
  32. Karpat, K. H. (2017). Türk Demokrasi Tarihi: Sosyal, Kültürel, Ekonomik Temeller. Timaş Yayınları.
  33. Kaynar, M. K. & Özsel, D. & Çavdar, O. vd. (2007). Cumhuriyet Dönemi Siyasî Partileri (1923-2006). M. K. Kaynar (Der.). İmge Kitabevi Yayınları.
  34. Kili, S. (1976). 1960-1975 Döneminde Cumhuriyet Halk Partisinde Gelişmeler: Siyaset Bilimi Açısından Bir İnceleme. Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  35. Kili, S. (1981). Atatürk Devrimi: Bir Çağdaşlaşma Modeli. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  36. Koçak, C. (2006). Belgelerle İktidar ve Serbest Cumhuriyet Fırkası: Târihyazımında Serbest Cumhuriyet Fırkası. İletişim Yayınları.
  37. Koçak, C. (2013). Tarihin Buğulu Aynası: Efsaneler Çökerken. Timaş Yayınları.
  38. Koçak, C. (2016). Tek Parti: Cumhuriyet ve Şefler. Timaş Yayınları.
  39. Koçak, C. (2018). Recep Peker Konuşuyor: Disiplinli Hürriyet. Alfa Basım Yayım.
  40. Köker, L. (2016). Modernleşme, Kemalizm ve Demokrasi. İletişim Yayınları.
  41. Lewis, B. (1984). Modern Türkiye’nin Doğuşu. Metin Kıratlı (Çev.). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  42. Lijphart, A. (2016). Demokrasi Modelleri: Otuz Altı Ülkede Yönetim Biçimleri ve Performansları. Güneş Ayas-Utku Umut Bulsun (Çev.). İthaki Yayınları.
  43. Mardin, Ş. (1983). Jön Türklerin Siyasi Fikirleri: 1895-1908. İletişim Yayınları.
  44. Mardin, Ş. (2017). Türkiye’de Din ve Siyaset. Mümtaz’er Türköne & Tuncay Önder (Der.). İletişim Yayınları.
  45. Mouffe, C. (2000). The Democratic Paradox. Verso.
  46. Oran, B. (1999). Atatürk Milliyetçiliği: Resmî İdeoloji Dışı Bir İnceleme. Bilgi Yayınevi.
  47. Ozankaya, Ö. (2000). Türkiye’de Laiklik: Atatürk Devrimlerinin Temeli. Cem Yayınevi.
  48. Özbudun, E. (2012). 1924 Anayasası. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  49. Özbudun, E. (2014). Türkiye’de Demokratikleşme Süreci: Anayasa Yapımı ve Anayasa Yargısı. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  50. Özbudun, E. (2017). Anayasalcılık ve Demokrasi. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  51. Parla, T. (1995). Türkiye’de Siyasal Kültürün Resmî Kaynakları (3): Kemalist Tek-Parti İdeolojisi ve CHP’nin Altı Ok’u. İletişim Yayınları.
  52. Peker, R. (1935a). C.H.P. Genel Sekreteri R. Pekerin Söylevleri: 1- Parti Dördüncü Büyük Kurultayının Açılmasından Önce, Sunulacak İşleri Aydınlatmak Üzere 8 Mayıs 1935 Gecesi Ankara Radyosunda. 2- Yeni Parti Programının Konuşulmasına Başlanırken Prensiplerin Ana Çizgilerini Aydınlatmak Üzere 13 Mayıs 1935 Kurultay Toplantısında. Ulus Basımevi.
  53. Peker, R. (1935b). Recep Pekerin İnkılab Dersleri Notları. Ulus Basımevi.
  54. Plaggenborg, S. (2015). Tarihe Emretmek: Kemalist Türkiye-Faşist İtalya-Sosyalist Rusya. Hulki Demirel (Çev.). İletişim Yayınları.
  55. Sartori, G. (1996). Demokrasi Teorisine Geri Dönüş. Tunçer Karamustafaoğlu-Mehmet Turhan (Çev.). Yetkin Yayınları.
  56. Şahinler, M. (1998). Atatürkçülüğün Kökeni, Etkisi ve Güncelliği. Çağdaş Yayınları.
  57. Şentop, M. (2007). Anayasa’nın İdeolojisi Kemalizm mi? Anlayış Dergisi (Çevrimiçi). (https://anlayis.net/makaleGoster.aspx?dergiid=52&makaleid=658) (Erişim Tarihi: 25.11.2025).
  58. Tanör, B. (2004). Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri (1789-1980). Yapı Kredi Yayınları.
  59. Timur, T. (1968). Türk Devrimi: Tarihî Anlamı ve Felsefî Temeli. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
  60. Timur, T. (1997). Türk Devrimi ve Sonrası. İmge Kitabevi Yayınları.
  61. Toprak, B. (2009). Türkiye’de Dinin Denetim İşlevi. İçinde E. Kalaycıoğlu & A. Y. Sarıbay (Ed.), Türkiye’de Politik Değişim ve Modernleşme (ss. 445-458). Dora Yayınları.
  62. Topuzkanamış, Ş. E. (2014). Anayasalar Yoluyla Toplum Tasarımı ve İnşası: Anayasaların Gerçek Sahipleri ve Anayasacılık Süreçlerinde Birey. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16(Özel Sayı), 4989-5010.
  63. Tunçay, M. (2010). Türkiye Cumhuriyeti’nde Tek-Parti Yönetimi’nin Kurulması (1923-1931). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  64. Tushnet, M. (2015). Authoritarian Constitutionalism. Cornell Law Review, 100(2), 391-462.
  65. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1937). S. Sayısı: 89, Malatya Mebusu İsmet İnönü ve 153 Arkadaşının, Teşkilâtı Esasiye Kanunu’nun 2,44,47,48,49,50,61,74 ve 75 nci Maddelerinin Değiştirilmesine Dair Kanun Teklifi ve Teşkilâtı Esasiye Encümeni Mazbatası (2/44).
  66. Türkiye Büyük Millet Meclisi (1937). Zabıt Ceridesi, Devre: 5, Cilt: 16, İçtima: 2, İnikad: 34.
  67. Türkiye Büyük Millet Meclisi (https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/KANUNLAR_KARARLAR/kanuntbmmc004/kanuntbmmc004/kanuntbmmc00400765.pdf) (Erişim Tarihi: 13.06.2025).
  68. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, 23 Haziran 1936, Sayı: 3337.
  69. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, 13 Şubat 1937, Sayı: 3533.
  70. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, 14 Temmuz 1938, Sayı: 3959.
  71. Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete, 24 Nisan 1983, Sayı: 18027.
  72. Uyar, H. (2012). Tek Parti Dönemi ve Cumhuriyet Halk Partisi. Boyut Yayıncılık.
  73. Ünal, S. (2015). Türkiye’de 1923-1960 Yılları Arasında Kapatılan Siyasi Partiler. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 5(10), 100-156.
  74. Yayla, A. (2012). Siyaset Teorisine Giriş. Kesit Yayınları.
  75. Yılmaz, M. (2005a). Tek-Parti CHP, Kemalizm ve Liberalizm. İçinde M. Yılmaz (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce (7): Liberalizm (ss. 189-196). İletişim Yayınları.
  76. Yılmaz, M. (2005b). CHP İlkelerinin 1937’de Anayasaya Girişi ve Liberalizmin Yasaklanışı. İçinde M. Yılmaz (Ed.), Modern Türkiye’de Siyasî Düşünce (7): Liberalizm (ss. 197-204). İletişim Yayınları.
  77. Zürcher, E. J. (2019). Modernleşen Türkiye’nin Tarihi. Yasemin Saner (Çev.). İletişim Yayınları.