Journals / Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi / 2025 / Cilt: 8 Sayı: 2

An Examination of Instructors' Perspectives on the Listening Skill in Teaching Turkish as a Foreign Language

Yabancılara Türkçe Öğretiminde Öğretim Elemanlarının Dinleme Becerisine Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi

Serdar Derman(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6209-0249
Pages
124–147
Publication Date
2025-12-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The findings revealed that instructors consider listening to be a fundamental component of language acquisition.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:This study examines the perspectives of instructors teaching Turkish as a foreign language regarding listening skills.
📊
Key Findings & Data:The data were analyzed using content analysis with the support of MAXQDA 24 software.
💡
Conclusion & Impact:The findings revealed that instructors consider listening to be a fundamental component of language acquisition.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dinleme becerisi · nitel araştırma · olgubilim

Abstract

This study examines the perspectives of instructors teaching Turkish as a foreign language regarding listening skills. The teaching process, assessment and evaluation practices, and the challenges encountered were explored using a qualitative research method within the framework of a phenomenological design. The study group consisted of five participants working at Turkish Language Teaching Center (TÖMER), selected through convenience sampling. The data were collected through a semi-structured interview form during a focus group discussion. The data were analyzed using content analysis with the support of MAXQDA 24 software. The findings revealed that instructors consider listening to be a fundamental component of language acquisition. Listening was highlighted as particularly critical for acquiring correct pronunciation and developing vocabulary. In the instructional process, “textbook-based teaching” and “teaching through songs” were identified as the most commonly employed methods, while multimedia-supported approaches such as humor and films were used to a limited extent. Participants noted the absence of standardized assessment tools, insufficient time, and subjectivity in evaluation processes as significant issues. Coursebooks were frequently criticized for being misaligned with learners' proficiency levels, containing artificial texts, and lacking cultural relevance. In terms of the learning environment, structural problems such as overcrowded classrooms, inadequate technical infrastructure, and inappropriate seating arrangements were found to negatively affect the assessment process. Moreover, instructors reported a lack of knowledge regarding the implementation of assessments aligned with the Common European Framework of Reference for Languages (CEFR), as well as concerns about the authenticity of listening texts. Based on these findings, it was concluded that the instruction and assessment of listening skills should be structured in a more systematic, functional, and learner-centered manner. It is recommended that multimedia-supported materials be diversified and that content incorporating natural and culturally contextual elements be included to increase student engagement. Additionally, instructors should receive in-service training to develop CEFR-aligned assessment tools, create analytic rubrics to reduce subjectivity, and enhance the validity and reliability of the evaluation process. Updating coursebooks, increasing the authenticity of texts, and developing content appropriate to learner proficiency levels are also critical. Finally, improving technical infrastructure, reducing class sizes to optimal levels, and making physical arrangements suitable for listening assessment are essential recommendations.

Özet

Bu araştırmada, yabancılara Türkçe öğreten öğretim elemanlarının dinleme becerisine ilişkin görüşleri incelenmiş; öğretim süreci, ölçme-değerlendirme uygulamaları ve karşılaşılan sorunlar nitel araştırma yöntemlerinden yararlanılarak olgubilim deseniyle ortaya konulmuştur. Araştırmanın çalışma grubunu, kolay örneklemeyle seçilen TÖMER’de görev yapan beş katılımcı oluşturmaktadır. Bu araştırmadaki veriler, odak grup görüşmesinde yarı yapılandırılmış görüşme formuyla toplanmıştır. Elde edilen veriler, MAXQDA 24 programı aracılığıyla içerik analizi yoluyla çözümlenmiştir. Bulgular, öğreticilerin dinleme becerisini dil ediniminin temel bileşeni olarak gördüklerini ortaya koymuştur. Dinlemenin özellikle doğru telaffuzun öğrenilmesi ve kelime dağarcığının gelişimi açısından kritik olduğu ifade edilmiştir. Öğretim sürecinde ise “kitaba bağlı öğretim” ve “şarkılarla öğretim” en sık kullanılan yöntemler olarak öne çıkarken; mizah, film gibi çoklu ortam destekli yaklaşımların sınırlı kullanıldığı görülmüştür. Katılımcılar, ölçme-değerlendirme süreçlerinde standart bir ölçeğin bulunmamasından, sürenin yetersizliğinden ve değerlendirmelerin öznelliğinden bahsetmişlerdir. Ders kitaplarının içerik bakımından öğrenci seviyesine uygun olmaması, yapay metinler içermesi ve kültürel bağlamdan uzak olması da sıkça dile getirilmiştir. Eğitim ortamında ise kalabalık sınıflar, teknik donanım eksiklikleri ve oturma düzeni gibi yapısal sorunların ölçme sürecini olumsuz etkilediği belirlenmiştir. Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni’ne uygun ölçme uygulamalarında öğreticilerin bilgi eksikliği ve metinlerin doğallıktan uzak oluşu başlıca sorunlar arasında yer almıştır. Bu bulgular doğrultusunda, dinleme öğretimi ve ölçme süreçlerinin daha sistematik, işlevsel ve öğrenci odaklı biçimde yapılandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretim sürecinde özellikle çoklu ortam destekli materyallerin çeşitlendirilmesi ve öğrencilerin ilgisini çekecek doğal, kültürel bağlam içeren içeriklere yer verilmesi önerilmektedir. Ayrıca, öğretim elemanlarının Diller İçin Avrupa Ortak Başvuru Metni doğrultusunda ölçme araçları geliştirme, subjektifliği azaltacak dereceli puanlama anahtarları oluşturma ve değerlendirme sürecini daha geçerli ve güvenilir hâle getirme konularında hizmet içi eğitimlerle desteklenmesi önemlidir. Ders kitaplarının güncellenmesi, metinlerin doğallık düzeyinin artırılması ve öğrenci seviyelerine uygun içeriklerin geliştirilmesi de dikkat edilmesi gereken hususlar arasındadır. Eğitim ortamında teknik donanım yetersizliklerinin giderilmesi, sınıf mevcudunun ideal seviyeye çekilmesi ve dinleme ölçme sürecine uygun fiziksel düzenlemelerin yapılması önerilmektedir.

🔖

Cite This Article

Derman, S., Güzelküçük, D. M. (2025). An Examination of Instructors' Perspectives on the Listening Skill in Teaching Turkish as a Foreign Language. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 2, 124–147. https://doi.org/10.5281/zenodo.18064723

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (57)

  1. Ağca, H. ve Aktaş, E. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının dinleme kaygısına ve dinleme öz yeterlik algısına etkisi. Dil Eğitimi ve Araştırmaları Dergisi, 10(2), 374-399. https://doi.org/10.31464/jlere.1520761
  2. Altunkaya, H. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dinleme eğitimi. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 6(3), 198-207. https://doi.org/10.29228/ijlet.30400
  3. Boylu, E. (2020). Kuramdan uygulamaya yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde ölçme ve değerlendirme. Pegem Yayıncılık.
  4. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
  5. Canbulat, M. ve Koparan, B. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Türk kültür ögelerinin aktarımına yönelik bir durum çalışması. Araştırma ve Deneyim Dergisi, 5(2), 40-57.
  6. Caner, M., Direkçi, B. ve Kurt, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür aktarımına ilişkin öğretmen adaylarının görüşleri. Journal of Language Education and Research, 5(2), 76-92. https://doi.org/10.29228/joler.31792
  7. Christensen, L. B., Johnson, B. R. ve Turner, L. A. (2015). Araştırma yöntemleri desen ve analiz. Anı Yayıncılık.
  8. Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
  9. Çangal, Ö., Çelik, M. E. ve Başar, U. (2025). Yabancılara Türkçe öğretiminde yapay zekâ kullanımına yönelik öğretici görüşleri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 10(1), 57-97. https://doi.org/10.31849/tomerdil.1438902
  10. Çelik, N. ve Başutku, S. (2020). 2018 (CEFR) diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi yeni açıklamalar metninde okuma becerisine yönelik incelemeler. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 5(1), 91-118. https://doi.org/10.31849/tomerdil.773516
  11. Çifçi, M. (2001). Dinleme eğitimi ve dinleme eğitimini etkileyen faktörler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 165-177.
  12. Demirdöven, G. H. (2021). 2020 Avrupa ortak öneriler çerçevesi (CEFR) metninde bulunan dil bilgisel yeterliklerin incelenmesi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Özel Sayı 10), 339-351. https://doi.org/10.29000/rumelide.1026410
  13. Demirel, Ö. (2011). Yabancı dil öğretimi. Pegem Akademi.
  14. Dinçel, Ö. (2016). Yabancı uyruklu öğrencilerin not tutma alışkanlıkları ile ders başarıları arasındaki ilişki. Türkiye Eğitim Dergisi, 1(1), 79-97.
  15. Dinçel, Ö. ve Ungan, S. (2022). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarının ölçme değerlendirme açısından incelenmesi ve konuya dair öğretici görüşleri. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 11(4), 1584-1612. https://doi.org/10.12992/teke.1130
  16. Doğan, Y. (2010). Dinleme becerisini geliştirmede etkinliklerden yararlanma. Türklük Bilimi Araştırmaları, (27), 263-274.
  17. Dündar, Ş. N. ve Kara, M. (2019). Yabancı dil olarak Türkçenin öğretiminde dijital platformların kullanılmasına yönelik öğretmenlerin görüşleri. 21. Yüzyılda Eğitim ve Toplum, 8(24), 557-579. https://doi.org/10.17148/eit.2019.1039775
  18. Epçaçan, C. (2013). Temel bir dil becerisi olarak dinleme ve dinleme eğitimi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 331-352. https://doi.org/10.14520/adyusbd.853
  19. Er, O., Biçer, N. ve Bozkırlı, K. Ç. (2012). Yabancılara Türkçe öğretiminde karşılaşılan sorunların ilgili alan yazını ışığında değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 1(2), 51-69. https://doi.org/10.7884/teke.v1i2.41
  20. Feyten, C. (1991). The power of listening ability: An overlooked dimension in language acquisition. The Modern Language Journal, 75(2), 173-180. https://doi.org/10.1111/j.1540-4781.1991.tb05367.x
  21. Fişekçioğlu, A. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde diller için Avrupa ortak öneriler çerçevesi ölçütlerine göre Türk kültürü tanımlayıcılarının oluşturulması: B1 dil düzeyi model önerisi. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 12(27), 871-893. https://doi.org/10.12984/motifdergisi.501985
  22. Göçer, A. (2015). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde konuşma becerisinin kazandırılması. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(2), 21-36.
  23. Guo, N., & Wills, R. (2006). An investigation of factors influencing English listening comprehension and possible measures for improvement. AER Journal, 5, 1-18.
  24. Güney, S. ve Eroğlu, S. (2024). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında ölçme ve değerlendirme üzerine yapılan çalışmaların anahtar kelimelerinin incelenmesi. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi (UTÖAD), 4(1), 159-180. https://doi.org/10.5281/zenodo.12098234
  25. İşcan, A. ve Aydın, G. (2014). Yabancı dil olarak Türkçe dinleme öğretimi. A. Şahin (Ed.), Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi kuramlar, yaklaşımlar, etkinlikler içinde (ss. 315-335). Pegem Akademi.
  26. Karagöl, E. (2021). Uzaktan eğitim sürecinde ikinci/yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarına yönelik öğretici görüşleri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 6(2), 121-159. https://doi.org/10.31849/tomerdil.973950
  27. Karataş, Z. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Manevi Temelli Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 1(1), 62-80. 27.
  28. Karatay, H. ve Uzun, O. (2019). Seçici dinleme stratejisi öğretimi ile 5. sınıf öğrencilerinin dinlediğini not alma ve özetleme becerilerinin geliştirilmesi. Millî Eğitim Dergisi, 48(1), 9-30. https://doi.org/10.37669/milliegitim.469888
  29. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46. https://doi.org/10.5455/jmood.20130312013233
  30. Kılınç, H. H. ve Yenen, E. T. (2015). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarına ilişkin öğretim elemanlarının görüşleri. International Journal of Language Academy, 3(9), 429-441. https://doi.org/10.59739/ijola.1471021
  31. Koparan, B. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde Türk kültür ögelerinin aktarımına ilişkin öğrenci ve öğretim elemanı görüşleri ile ders kitaplarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
  32. Krashen, S. (1985). The input hypothesis: Issues and implications. Longman.
  33. Melanlıoğlu, D. (2011). Üstbiliş stratejileri eğitiminin ilköğretim ikinci kademe öğrencilerinin dinleme becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
  34. Mete, F. ve Gürsoy, Ü. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde öğretmen yeterliklerine ilişkin görüşler. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(3), 343-356.
  35. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
  36. Moralı, G. ve Göçer, A. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültür paylaşımına yönelik öğretmen görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 1115-1129. https://doi.org/10.17051/adam.2019.574
  37. Özbal, B. ve Genç, A. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe ders kitaplarında alıştırma yönergelerinin değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), (31), 123-146. https://doi.org/10.51888/hutad.549221
  38. Özbay, M. (2005). Bir dil becerisi olarak dinleme eğitimi. Akçağ Yayıncılık.
  39. Özbay, M. ve Melanlıoğlu, D. (2012). Türkçe öğretim programlarının dinleme becerisi bakımından değerlendirilmesi. Electronic Turkish Studies, 7(1), 87-97.
  40. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage Publications.
  41. Rost, M. (2011). Teaching and researching listening. Pearson.
  42. Sayar, A. H. (2022). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde dinleme becerisi. Türk Dünyası ve Türkçe Öğretimi, 1(2), 73-88.
  43. Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. Sage Publications.
  44. Şahin, A., Aydın, G. ve Sevim, O. (2015). Cornell not alma tekniğinin dinlenilen metni anlamaya ve kalıcılığa etkisi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (29), 1-5.
  45. Şahin, N. (2023). Yabancı dil olarak Türkçe öğreten eğitmenlerin yabancı öğrencilerin sosyal ve ekonomik sorunlarına yönelik ilgileri. C. Alyılmaz, O. Er & İ. Çoban (Eds.), Türkçe eğitiminin güncel sorunları içinde (ss. 469–492). Eğiten Kitap.
  46. Şahingöz, E. ve Çetin Yücel, A. (2024). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel etkileşimin rolü üzerine bir değerlendirme. Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(3), 198-210. https://doi.org/10.51978/yatud.1447039
  47. Şengül, K. (2015). Öğretim elemanlarının yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan materyallere ilişkin görüşleri. Researcher: Social Science Studies, 3(2), 14-25.
  48. Şimşek, R. ve Aktaş, T. (2020). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının ünite değerlendirme ölçütleri bağlamında analizi. Cumhuriyet International Journal of Education, 9(3), 708-728. https://doi.org/10.30703/cije.631889
  49. Tanrıkulu, L. ve Akbal, E. (2020). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan İzmir yabancılar için Türkçe alıştırma kitabı A1 düzeyinin etkinliklerinin dil becerilerine dağılımının incelenmesi. International Journal of Language Academy, 8(1), 404-412. https://doi.org/10.29228/ijla.43444 49.
  50. Tüm, G. ve Bingöl, Z. C. (2017). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kullanılan ders kitaplarının temel işlevleri. Turkish Studies, 12(34), 429-444. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12457
  51. Türkel, A. ve Çetinkaya, M. (2022). Yabancı dil Türkçe ders kitaplarında etkinlik türleri. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 910-939. https://doi.org/10.36640/baebd.1084260
  52. Türker, M. S. ve Genç, A. (2018). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde blogların öğretim amaçlı kullanımı üzerine öğrenci ve öğretmen görüşleri. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, (39), 251-266. https://doi.org/10.21547/sefad.407949
  53. Vandergrift, L., & Goh, C. (2009). Teaching and testing listening comprehension. In M. H. Long & C. J. Doughty (Eds.), The handbook of language teaching (ss. 395–411). Wiley Blackwell. https://doi.org/10.1002/9780470996523.ch22
  54. Yağmur, Ş. K. ve Yıldız, Ş. (2024). Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kullanılan ders kitaplarındaki soru türlerinin incelenmesi. International Journal of Düzce Educational Sciences, 2(2), 149-162. https://doi.org/10.55176/ijdes.1423851
  55. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  56. Yılmaz, F. ve Babacan, G. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast kullanımı. Turkish Studies, 10(3), 1153-1170. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8091
  57. Yorgancı, O. K. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde podcast (sesli yayın) kullanımının üretici dil becerilerine etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.