AI Summary & Key Takeaways
AI InsightResearch findings indicate that the Bretton Woods system and the Fordist production discipline, which emerged after World War II, directly shaped state interventionism in Turkey.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study aims to analyze the structural transformation experienced in the Turkish public personnel regime between 1945 and 1980 within the framework of the Fordist accumulation regime and through the lens of the Habermasian public sphere theory. On the theoretical ground, a historical perspective stretching from the Ancient era to Jürgen Habermas regarding the public-private sphere dialectic, the Weberian bureaucracy model, and the development of the modern civil servant typology is constructed. Historical institutionalism and document analysis, which are qualitative research designs, are employed in the study. In order to construct the empirical data set of the research, primary legal and administrative documents such as the first, second, and third development plans archived by the Presidency of Strategy and Budget, the MEHTAP (Research Project on Central Government Organization) Report, and the Civil Servants Law No. 657 were systematically examined. Due to its alignment with the transition to an export-oriented accumulation model and the onset of neoliberal policies, the fourth development plan and the subsequent period were excluded from the scope based on the methodological exclusion criteria of the study. During the analysis stage, each historical period was synthesized and evaluated within its own internal dynamics and temporal context. Research findings indicate that the Bretton Woods system and the Fordist production discipline, which emerged after World War II, directly shaped state interventionism in Turkey. It is concluded that, unlike classical liberal and pure free-market economies, Turkey demonstrated an idiosyncratic "sub-Fordist" accumulation model structured through state leadership during the planned development era, and that administrative reforms along with the public personnel regime mutated into tools for the ideological and economic transformations driven by political actors.
Özet
Bu çalışma, 1945-1980 yılları arasında Türk kamu personel rejiminde yaşanan yapısal dönüşümü Fordist birikim rejimi çerçevesinde ve Habermasçı kamusal alan teorisi ekseninde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Kuramsal zeminde Antik dönemden modern çağda Jürgen Habermas’a kadar uzanan kamusal-özel alan diyalektiği, Weberyen bürokrasi modeli ve modern memur tipolojisinin gelişimi tarihsel bir perspektifle ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden tarihsel kurumsalcılık ve doküman analizi yöntemleri işe koşulmuştur. Araştırmanın ampirik veri setini oluşturmak amacıyla Strateji ve Bütçe Başkanlığı arşivinde yer alan birinci, ikinci ve üçüncü kalkınma planları, MEHTAP (Merkezi Hükümet Teşkilatı Araştırma Projesi) Raporu ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gibi temel hukuki ve yönetsel belgeler sistematik biçimde incelenmiştir. İhracata dayalı birikim modeline geçişi ve neoliberal politikaların başlangıcını simgelemesi nedeniyle, dördüncü kalkınma planı ve sonrası dönem çalışmanın metodolojik sınırlandırılması (hariç tutma kriteri) gereği kapsam dışında bırakılmıştır. Analiz sürecinde ele alınan her bir tarihsel dönem, kendi içsel dinamikleri ve dönemsel bağlamı bünyesinde sentezlenerek değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, İkinci Dünya Savaşı sonrası şekillenen Bretton Woods sistemi ve Fordist üretim disiplininin Türkiye'deki devlet müdahaleciliğini doğrudan biçimlendirdiğini göstermektedir. Klasik liberal ve tam serbest piyasa ekonomilerinden farklı olarak Türkiye'nin, planlı kalkınma döneminde devlet eliyle yapılandırılan özgün bir "alt-Fordist" birikim modeli ortaya koyduğu; yönetsel reformlar ile kamu personel rejiminin ise siyasal aktörlerin ideolojik ve ekonomik dönüşüm araçlarına dönüştüğü sonucuna ulaşılmıştır.