Journals / TESAM Akademi Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Gözetim Toplumu ve Tekno-Feodalizm Bağlamında Kenti Yeniden Düşünmek

Rethinking The Urban in The Context of Surveillance Society and Techno-Feudalism

Ayşe Kapucu Yavuz(MARMARA ÜNİVERSİTESİ, SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ)0000-0002-2765-4659
Burak Hamza Eryiğit(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-4113-6812
Pages
607–636
Publication Date
2026-07-31
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bulgular ışığında öneriler geliştirilerek çalışma sonuçlandırılmıştır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Teknolojik yeniliklerin kaydettiği hızlı gelişme; kamusal mal ve hizmet sunumu anlayışını değiştirmekle kalmamış, hizmetlerin yayıldığı alanı da dönüştürerek merkez-yerel dikotomisindeki sınırları derinden sarsmıştır.
📊
Key Findings & Data:İzlenebilir ve gözlenebilir alanların çoğalması kamu güvenliği denetimlerini genişletmiş, toplumsal faydanın yanında bireysel mahremiyetin de tartışılmasına yol açmıştır.
💡
Conclusion & Impact:Bulgular ışığında öneriler geliştirilerek çalışma sonuçlandırılmıştır.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Surveilleillance society · urban · panoptikon

Abstract

Teknolojik yeniliklerin kaydettiği hızlı gelişme; kamusal mal ve hizmet sunumu anlayışını değiştirmekle kalmamış, hizmetlerin yayıldığı alanı da dönüştürerek merkez-yerel dikotomisindeki sınırları derinden sarsmıştır. İzlenebilir ve gözlenebilir alanların çoğalması kamu güvenliği denetimlerini genişletmiş, toplumsal faydanın yanında bireysel mahremiyetin de tartışılmasına yol açmıştır. Kent hayatının liberal değerleri; bireyin özgürlüğüne dayanan felsefesi ile kontrol altında tutulan, izlenen, yalnızlaşan bireylerin ortaya çıktığı paradoksal bir boyut kazanmıştır. Söz konusu teknolojilerin üretimi ve işletiminde ön plana çıkan şirketlerin sahipleri ile entelektüel sermayesinin ortaya koyduğu teknokratik yönetişim; gözetim toplumu diye tabir edilen yeni bir toplumsal biçimin şekillenmesine önayak olmuştur. Bu çalışma gözetim toplumu ile birlikte şekillenen tekno-feodal düzenin kentlerde ortaya çıkardığı boyutları değerlendirmektedir. Analojik düzlemde “panoptikon” olgusu ile ele alınabilecek olan gözetim boyutunun tekno-feodalizm ile birlikte kent gerçeği üzerinden değerlendirilmesi; çalışmanın özgün yanını ön plana çıkarmaktadır. Nitel araştırma yöntemi tercih edilerek hazırlanan çalışmada veriler, gözlem ve literatür taraması ile elde edilmiştir. Bulgular ışığında öneriler geliştirilerek çalışma sonuçlandırılmıştır.

Özet

The rapid advancement of technological innovations has reshaped the concept of public service delivery and expanded its scope, significantly challenging the boundaries between central and local authorities. The proliferation of monitored and observable areas has expanded public security controls and led to a discussion of individual privacy as well as social benefit. The liberal values of urban life have gained a paradoxical dimension, with the philosophy based on the freedom of the individual, resulting in individuals who are kept under control, monitored and isolated. The technocratic governance of the owners and intellectual capital of the companies that are at the forefront in the production and operation of these technologies has led to the formation of a new social form called the surveillance society. This study evaluates the dimensions of the techno-feudal order shaped by the surveillance society in cities. The evaluation of the surveillance dimension, which can be handled with the phenomenon of “panopticon” in the analogical framework, through the reality of the city with techno-feudalism brings the original aspect of the study to the forefront. In the study which was prepared by choosing qualitative research method, data were obtained through observation and literature review. The study was finalized by developing recommendations in the light of the findings.

🔖

Cite This Article

Yavuz, A. K., Eryiğit, B. H. (2026). Gözetim Toplumu ve Tekno-Feodalizm Bağlamında Kenti Yeniden Düşünmek. TESAM Akademi Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 607–636. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1857801

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (58)

  1. Aytemiz, L. (2015). Satış sonrası piyasalarda rekabet politikası ve Kodak kararı. Journal of The Human and Social Science Research, 4(1), 9–16. DOI: 10.15869/itobiad.66075
  2. Batal, S., & Kapucu Yavuz, A. (2022). İstanbul’un küresel kent iddiasına iki makale perspektifinden bakış: İstanbul’u nasıl anlamalı, nasıl satmalı? In Proceedings of the Başkent 3rd Multidisciplinary Scientific Studies Congress, 1044–1061.
  3. Baştürk, E. (2016). Panoptikondan Post Panoptikona gözetimin soykütüğü [The genealogy of surveillance from Panopticon to Post-Panopticon] (Doctoral dissertation). Ankara Üniversitesi.
  4. Bauman, Z. (2012). Küreselleşme: toplumsal sonuçları. Ayrıntı Yayınları. Bauman, Z., & Lyon, D. (2016). Akışkan gözetim. Ayrıntı Yayınları.
  5. Bilen, K. N., & Işık, M. (2024). Panoptikon uygulamaları ve etik iklim algısının kaytarma davranışlarına etkisi. Çankırı Karatekin University Journal of the Faculty of Economics and Administrative Sciences, 14(2), 421- 450. DOI: 10.18074/ckuiibfd.1362924
  6. Cambridge Dictionary. (2024). Retrieved from https://dictionary. cambridge.org/
  7. Canyurt, D. (2020). İktidarının gücünün gözüktüğü yer: izleme ve disiplin. Manisa Celal Bayar University Journal of Social Sciences, 18(2), 197-208. DOI: 10.18026/cbayarsos.628557
  8. Castells, M. (2014). Küresel enformasyon kapitalizmi (A. R. Güngen, Çev.). In D. Held & A. McGrew (Eds.), Küresel dönüşümler: Büyük küreselleşme tartışması (pp. 367–395). Phoenix Yayınevi.
  9. Castells, M. (2020). Kent, sınıf, iktidar (A. Türkün, Çev.). Phoenix Yayınevi.
  10. Dean, J. (2019). Capitalism is the end of the world. Mediations: Journal of the Marxist Literary Group, 33(1–2), 149–158. https://mediationsjournal. org/articles/end-of-world
  11. Dean, J. (2020). Neo-feudalism: The end of capitalism? Los Angeles Review of Books. Retrieved December 30, 2024, from https://lareviewobooks. org/article/neofeudalism-the-end-of-capitalism/
  12. Drucker, P. F. (1995). Değişim çağının yönetimi. Turkish Henkel Journal Publications.
  13. Elmacı, O. (2023). Feodalizmden kapitalizme, kapitaizmden tekno-feodalizme: bir ekonomik sistemin sürdürülebilirlik yolculuğu. Dumlupınar University Portal. Retrieved December 2, 2024, from https://portal.dpu.edu.tr/orhan.elmaci/makale_oku/322/.
  14. Foucault, M. (1992). Hapishanenin doğuşu. İmge Kitabevi Yayınları.
  15. Foucault, M. (1995). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Vintage Books.
  16. Giddens, A. (2000a). Kapitalist materyalizmin çağdaş eleştirisi. Paradigma Publishing.
  17. Giddens, A. (2000b). Modernite ve bireysel kimlik: Geç modern dönemde benliğin inşası. Say Yayınları.
  18. Gürdal, E., & Kanat, S. (2020). Hegamonyal düzende gözetim toplumu. Sivas Cumhuriyet University Journal of Economics and Administrative Sciences, 21(2), 208–237. DOI: 10.37880/cumuiibf.746005
  19. Harvey, D. (2006). Umut mekanları. Metis Yayınları. Harvey, D. (2022). Kent deneyimi. Sel Yayınları.
  20. Hatipler, M, Köksalan, N. (2022). Panoptikon fenomeni ışığında büyük veri kavramının yeniden yorumlanması. Sosyal ve Beşeri Bilimlerde Teori ve Araştırmalar, 14, 281-296. https://www.academia. edu/75060340/PANOPTİKON_FENOMENİ_IŞIČINDA_BÜYÜK_ VERİ_KAVRAMININ_YENİDEN_YORUMLANMASI
  21. Kaplan, R. S., & Norton, D. P. (2014). Strateji haritaları. Alfa Yayınları.
  22. Kavut, S. (2023). Dijital dönüşüm çağında gözetimin elektronikleşmesi: panoptikon’dan süperpanoptikon’a gözetim toplumu. Communicata 25, 22–27. DOI: 10.5152/communicata.2023.23029
  23. Keyder, Ç. (1992). İstanbul’u nasıl satmalı? Istanbul Journal, (3), 80–85. Lefebvre, H. (2015). Şehir hakkı. Sel Yayınları.
  24. Marx, K., & Engels, F. (2017). Komünist manifesto. Can Yayınları.
  25. Morozov, E. (2022). Critique of techno-feudal reason. New Left Review, Jan–Apr (133–134). DOI: 10.64590/13n
  26. Mumford, L. (2007). Tarih boyunca kent. Ayrıntı Yayınları. Orwell, G. (2013). Bin dokuz yüz seksen dört. Can Yayınları.
  27. Oxford Learner’s Dictionary. (2024). Retrieved from https://www. oxfordlearnersdictionaries.com
  28. Öksüz, E. (1980). Feodalite ve sosyal değişimler. Istanbul Journal of Sociological Studies, (18), 81–92.
  29. Özdemir, Ş. (2020). Post-panoptikon çağı: gözetimin dijitalleşmesi ve çevrimiçi kimliğin gizliliği üzerine bir analiz. Anadolu University Journal of Social Sciences, 81-108. DOI: 10.18037/ausbd.801849
  30. Özel, G. (2012). Foucault bağlamındaiktidarın görünmezliği ve panoptikon ile iktidarın gözü göstegeleri. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 2(1), 22–29. https://izlik.org/ JA39TS68DW
  31. Park, E. R. (1936). Human ecology. American Journal of Sociology, 42(1), 1–15. https://www.jstor.org/stable/2768859
  32. Pirenne, H. (1991). Ortaçağ kentleri: Kökenleri ve ticaretin canlanması. İletişim Yayınları.
  33. Sassen, S. (2008). The global city. In A Companion to the Anthropology of Politics (pp. 168–178). doi.org/10.1002/9780470693681.ch11
  34. Saunders, P. (1986). Social theory and the urban question (2nd ed.). Routledge. (PDF version from Taylor & Francis e-Library).
  35. Scott, Z. (2018). Digital feudalism: How the data ecosystem is becoming medieval. Medium. Retrieved January 3, 2024, from https:// towardsdatascience.com/digital-feudalism-b9858f7f9be5
  36. Seignobos, C. (1960). Avrupa milletlerinin mukayeseli tarihi. Varlık Yayınları.
  37. Sennett, R. (2008). Ten ve Taş. Batı uygarlıpında beden ve şehir. Metis Yayınları.
  38. Simmel, G. (2020). Metropol ve zihinsel yaşam. In A. Aydoğan (Ed. & Trans.), City and Society (pp. 167–184). İz Yayıncılık.
  39. Smith, A. (2006). Milletlerin zenginliği. İş Bankası Külür Yayınları.
  40. Soja, E. W. (1997). Six discourses on the postmetropolis. In S. Westwood & J. M. Williams (Eds.), Imagining Cities (pp. 1–14).
  41. Statista. (2024). The 100 largest companies in the world by market capitalization in 2023. https://www.pwc.com/gx/en/audit-services/ publications/top100/pwc-global-top-100-companies-2023.pdf
  42. Strange, S. (2014). Devletlerin azalan otoritesi. In D. Held & A. McGrew (Eds.), Küresel Dönüşümler – Büyük Küreselleşme Tartışması (pp. 155–163).
  43. Thompson, J. B. (2014). İletişimin küreselleşmesi. In D. Held & A. McGrew (Eds.), Küresel Dönüşümler – Büyük Küreselleşme Tartışması (pp. 295–310).
  44. Tunç, A., Kurtağzı, T., & Ekici, S. (2021). John Locke’un Mülkiyet Kavramına Yönelik Bir Değerlendirme. TroyAcademy, 6(2), 503-520. DOI: 10.31454/troyacademy.884858
  45. Ülgen, P. (2010). Ortaçağ Avrupası’nda feodal sisteme genel bir bakış. Mukaddime 1(1), 1–17. DOI: 10.19059/mukaddime.10557
  46. Wallerstein, I. (1993). Tarihsel kapitalizm. Metis Yayınları.
  47. Wansbrough, A. (2022). Communicative capitalism and neo-feudalism. Journal of Asia Pacific Pop Culture, 6(1). DOI: 10.5325/ jasiapacipopcult.6.1.0191
  48. We Are Social & Meltwater. (2024). Global overview report 2023. https:// wearesocial.com/wp-content/uploads/2024/02/Digital_2024_Global. pdf
  49. Weber, M. (2024). Şehir. Kapra Yayıncılık.
  50. Wirth, L. (1938). Urbanism as a way of life. American Journal of Sociology, 44(1), 1–24. https://www.jstor.org/stable/2768119
  51. Vailshery, L. S. (2024). The internet of things – Statistics & facts. Retrieved December 12, 2024, from https://www.statista.com/ topics/2637/internet-of-things/#editorsPicks
  52. Varoufakis, Y. (2022). World economy: Techno-feudalism is coming. Slobodenpecat. Retrieved January 2, 2025, from https://www. slobodenpecat.mk/tr/svetska-ekonomija-tehnofeudalizmot-doagja/
  53. Varoufakis, Y., & Morozov, E. (2022). Crypto, the left and techno-feudalism. Retrieved January 2, 2025, from https://metacpc.org/en/ crypto-blockchain/
  54. Verry, M. (2022). Panoptique by Jeremy Bentham. Sorbonne University. Unpublished manuscript.
  55. Yavuz, Y. (2024). Dijital çağın gözetim paradigması: omniptikon ve gönüllü gözetim. International Social Sciences Journal, 10(12), 2536-2548.
  56. Yılmaz, Ö. (2023). Dijital feodalizm ve sınıflar. Textum. Retrieved October 9, 2024, from https://textumdergi.net/dijital-feodalizm-ve-siniflar/
  57. Zuboff, S. (2013). Gözetleme kapitalizmi çağı (A. K. Ertan, Trans.). Okuyan Us Yayınları.
  58. Elmacı, O. (2023). Feodalizmden kapitalizme, kapitaizmden tekno-feodalizme: bir ekonomik sistemin sürdürülebilirlik yolculuğu. Dumlupınar University Portal. Retrieved December 2, 2024, from https://portal.dpu.edu.tr/orhan.elmaci/makale_oku/322/.