AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe findings reveal significant efficiency differences across firms and years; while some companies consistently operate on the efficiency frontier, others fall below the frontier in certain periods due to output shortfalls and scale inefficiencies.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the efficiency of transforming financial resources into operational outputs in mining firms listed on Borsa Istanbul (BIST) using Data Envelopment Analysis (DEA). Due to its capital-intensive structure, high fixed cost components, and sensitivity to commodity price fluctuations, the mining sector requires efficient utilization of financial resources to ensure sustainable performance and competitiveness. The analysis covers five BIST-listed mining companies over the period 2014–2023. Total Assets, Cost of Sales, and Operating Expenses are employed as input variables, while Sales Revenue and Net Operating Profit/Loss are defined as output variables. An output-oriented DEA framework incorporating both CCR and BCC models is applied to evaluate firms’ ability to maximize revenue and operating profitability under their existing financial capacity. The findings reveal significant efficiency differences across firms and years; while some companies consistently operate on the efficiency frontier, others fall below the frontier in certain periods due to output shortfalls and scale inefficiencies. The results indicate that inefficiencies are primarily associated with insufficient revenue and operating profit generation rather than excessive input usage. By analyzing the relationship between financial structure and performance within a multi-input, multi-output framework in a capital-intensive sector, the study provides empirical evidence from an emerging market context and offers strategic implications for benchmarking practices and resource allocation decisions for managers and investors.
Özet
Bu çalışma, Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören maden şirketlerinde finansal kaynakların operasyonel çıktılara dönüşüm etkinliğini Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemiyle incelemektedir. Sermaye yoğun yapısı, yüksek sabit maliyetleri ve emtia fiyatlarındaki dalgalanmalara duyarlılığı nedeniyle madencilik sektöründe finansal kaynakların etkin kullanımı sürdürülebilir performans ve rekabet gücü açısından kritik öneme sahiptir. Araştırma, 2014–2023 döneminde BIST’te faaliyet gösteren beş maden şirketini kapsamaktadır. Analizde Toplam Aktifler, Satışların Maliyeti ve Faaliyet Giderleri girdi değişkenleri; Satış Gelirleri ve Net Esas Faaliyet Kârı/Zararı çıktı değişkenleri olarak belirlenmiş; mevcut finansal kapasite altında gelir ve faaliyet kârlılığını maksimize etme düzeyini ölçmek amacıyla çıktı odaklı CCR ve BCC modelleri uygulanmıştır. Bulgular, firmalar ve dönemler arasında anlamlı etkinlik farklılıkları bulunduğunu göstermekte; bazı firmaların tüm dönem boyunca etkin sınır üzerinde yer aldığı, bazılarının ise özellikle belirli yıllarda çıktı yetersizliği ve ölçek uyumsuzluğu nedeniyle etkin sınırın altında kaldığı tespit edilmektedir. Sonuçlar, etkinsizliklerin temel olarak aşırı girdi kullanımından ziyade satış ve faaliyet kârlılığı üretme kapasitesindeki yetersizlikten kaynaklandığını ortaya koymaktadır. Çalışma, sermaye yoğun bir sektörde finansal yapı ile performans arasındaki ilişkiyi çok girdili ve çok çıktılı bir çerçevede analiz ederek literatüre ampirik katkı sunmakta ve yöneticiler ile yatırımcılar açısından benchmarking ve kaynak tahsisine yönelik stratejik çıkarımlar üretmektedir.