Journals / KARE / 2026 / Sayı: 21

Karaim Turkish and Its Cultural Reflections Based on the Work Tuv Ta’am

Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları

Arzu Cebe(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, DOĞU DİLLERİ VE EDEBİYATLARI BÖLÜMÜ, İBRANİ DİLİ VE KÜLTÜRÜ PR.)0000-0001-6640-6132
Nevzat Özkan(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0002-0178-6768
Journal
KARE
Pages
32–50
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Therefore, it is considered as a primary source.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The origins of the Karaites, an ethnic and religious minority, their historical presence, their religious belief systems, and the changes they experienced under the influence of location and society have undoubtedly influenced the linguistic structure of the society.
📊
Key Findings & Data:In this context, the works of the first Karaim scholars and the Karaim medjumas and newspapers published in the 19th and 20th centuries played an important role.
💡
Conclusion & Impact:Therefore, it is considered as a primary source.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Karay · Karayca · Karay edebiyatı

Abstract

The origins of the Karaites, an ethnic and religious minority, their historical presence, their religious belief systems, and the changes they experienced under the influence of location and society have undoubtedly influenced the linguistic structure of the society. In this context, the works of the first Karaim scholars and the Karaim medjumas and newspapers published in the 19th and 20th centuries played an important role. The diversity of the geographical regions to which the Karaite community spread, as well as socio-cultural contact with the multilingual communities of the Crimea region in particular, have led to changes in the language's vocabulary and structure. However, the Karaites, who have used many different alphabetic systems throughout history, as the Cyrillic alphabet, have consistently used the Hebrew alphabet in their primary texts. The fact that Hebrew has been the dominant alphabetic system and liturgical language throughout the language's existence has paved the way for the presence of Hebrew elements in modern Karaite Turkish, and thus, fundamental concepts used in religious literature and culturally have continued to persist in the language. One such work is Tuv Ta’am by Mordekhay Shlomo Ben Kazaz. The work is the second installment of the book Tsuf Devash, written in the religious-cultural literary genre, and provides basic information about the origins, cultural elements, religious belief system, and grammar of the Karaite society. Therefore, it is considered as a primary source.

Özet

Etnik ve dinî azınlık toplumu olan Karayların kökeni, tarihi süreçteki varlığı ve dinî inanç sistemleri, mekân ve toplum etkisiyle yaşamış oldukları değişimler hiç şüphesiz toplumun dil yapısında etkili olmuştur. Karay dilinin korunmasındaki en önemli unsurlar erken dönem Karay bilgelerinin eserleri, 19-20. yüzyıllarda yayınlanan Karay dergileri ve mecumalardır. Karay toplumunun yayıldığı coğrafi bölge çeşitliliği, özellikle Kırım bölgesindeki çok dilli toplumlarla sosyo kültürel iletişim dilin kelime hazinesi ve dil yapısında değişikliğe neden olmuştur. Bununla birlikte yazı sistemlerinde tarihin farklı dönemlerinde Kiril alfabesi başta olmak üzere birçok farklı alfabe sistemini kullanan Karayların temel metinlerinde İbrani alfabesinin kullanımına ara vermedikleri görülmektedir. Dilin varoluş süreci boyunca alfabe sisteminin ve ibadet dilinin İbranice olarak etkin olması güncel Karay Türkçesine İbranice unsurların varlığına zemin yaratmış, dinî literatürde ve kültürel olarak kullanılan temel kavramlar böylelikle dildeki varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu doğrultuda ortaya çıkan eserlerden biri de Mordekhay Şlomo Ben Kazaz tarafından kaleme alınan Tuv Ta’am (İyi Değerler) adlı eserdir. Eser, dinî, kültürel edebiyat türüyle kaleme alınan Tsuf Devaş (Bal Şerbeti) adlı kitabın ikinci eseri olup genel olarak Karay toplumunun kökeni, kültürel öğeleri, dinî inanç sistemi ve dil bilgisi hakkında temel bilgiler sunmaktadır. Bu nedenle söz konusu eserin birincil kaynak niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

🔖

Cite This Article

Cebe, A., Özkan, N. (2026). Karaim Turkish and Its Cultural Reflections Based on the Work Tuv Ta’am. KARE, Sayı: 21, 32–50. https://doi.org/10.38060/kare.1818282

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (39)

  1. Akhiezer, Golda. “Karaites, Eastern European”. İçinde Encyclopedia of Jewish Folklore and Traditions (1st Edition), editör Raphael Patai and Haya Bar-Itzhak, 293-296. Armonk, New York London, England: M.E. Sharpe, 2013.
  2. Brody, Robert. “Varıetıes of Non-Rabbınıc Judaısm in Geonıc and Contemporaneous Sources”. İçinde Diversity and Rabbinization: Jewish Texts and Societies between 400 and 1000 CE (Semitic Languages and Cultures), editör Gavin McDowell, Ron Naiweld and Daniel Stökl Ben Ezra, 139-152. Cambridge Semitic Languages and Cultures 8. Cambridge, UK: Open Book Publishers, 2021.
  3. https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0219/chapters/10.11647/obp.0219.05.
  4. Cebe, Arzu. “Karay Türkçesinde İbranice Unsurlar.” Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi, 2026.
  5. Dubinski Aleksander. Caraimica. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie “Dialog”, 1994.
  6. Erder, Yoram. “Karaites and Sadducees”. İçinde Diversity and Rabbinization: Jewish Texts and Societies between 400 and 1000 CE (Semitic Languages and Cultures), editör Gavin McDowell, Ron Naiweld ve Daniel Stökl Ben Ezra, 153-163. Cambridge Semitic Languages and Cultures 8. Cambridge, UK: Open Book Publishers, 2021., https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0219/chapters/10.11647/obp.0219.06
  7. Khan, Geoffrey. “The Role of the Karaites in the Transmission of the Hebrew Bible and Their Practice of Transcribing It into Arabic Script”. Intellectual History of the Islamicate World (Brill) 8, 2-3 (2020):233-264. https://doi.org/10.1163/2212943x-20201013 https://brill.com/view/journals/ihiw/8/2-3/article-p233_4.xml. Kizilov, Mikhail. “The Press and the Ethnic Identity: Turkicisation of Karaite Printing in Interwar Poland and Lithuania”. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung, 60/4 (2007): 399–425. Erişim Tarihi 07.02.2023,https://doi.org/10.1556/AORIENT.60.2007.4.2 https://www.academia.edu/2971602/The_press_and_the_ethnic_identity_Turkicisation_of_Karaite_printing_in_interwar_Poland_and_Lithuania
  8. Mordekay Ben-Šelomo Qazzâz. Sefer Suf Devas https://books.google.pl/books?id=Ul9QAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
  9. Poznanski, Samuel. “Karäisch-tatarische Literatur.” Keleti Szemle. 13 (1913): 37-47. https://real-j.mtak.hu/9839/1/MTA_KeletiSzemle_1918-1919.pdf
  10. Reif, Stefan. A Jewish Archive from Old Cairo: The History of Cambridge University's Genizah Collection, (Culture and Civilization in the Middle East). Routledge, 2000.
  11. Sasson, Ilana. “Arabic”. İçinde Encyclopaedia Judaica (Second Edition), editör Fred Skolnik ve Michael Berenbaum, 3/603-606, Cambridge-New York: Thomson Gale/Macmillan Reference USA, 2006.
  12. Steinberg, Paul. “Festivals”. İçinde The Cambridge Dictionary of Judaism and Jewish Culture, editör Judith R. Baskin, 174. United States of America: Cambridge University Press, 2011.
  13. Tuori, Riikka. “Karaite Hebrew Poetry and Poetics in Early Modern Europe”. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hungaricae, (2015): 229–239. http://www.jstor.org/stable/43391480
  14. Walfish, D. Barry. "Medieval Jewish Interpretation." The Jewish Study Bible: Second Edition, ed. Berlin Adele, Marc Zvi Brettler, 2991-3031, Oxford University Press, 2014.
  15. Zajączkowski, Ananiasz. “Literatura karaimska (Szkic bibliograficzny)”. Myśl karaimska, 1,3 (1926): 7-17. https://scholar.google.com/
  16. Гаммал, Максим Игоревич. “Диглоссия и границы традиционной культуры в караимской общине Крыма в XIX в.” Культура славян и культура евреев: диалог, сходства, различия, №25 (2024): 289-319.10.31168/2658-3356.2024.15.25. https://cyberleninka.ru/article/n/diglossiya-i-granitsy-traditsionnoy-kultury-v-karaimskoy-obschine-kryma-v-xix-v [Gammal, Maksim Igorevich. "Diglossiya i granitsy traditsionnoy kultury v karaimskoy obshchine Kryma v XIXv." Kultura slavyan i kultura evreev: dialog, skhodstva, razlichiya, No25 (2024): 289-319.10.31168/2658-3356.2024.15.25.]
  17. Ельяшевич, Вячеслав Алексеевич, “Еврейские этноэйдемы караимского этнолекта крымскотатарского языка в респонсах М.С. Казаса “Тув таам” (1835).” Оганова, Е.А. Тюркские Языки и Литературы в Исторической Перспективе. Коллективная монография, 209-226. Москва: Утверждена к печати решением Ученого совета Института стран Азии и Африки МГУ имени М.В. Ломоносова. Первая Образцовая типография 2022. https://pureportal.spbu.ru/files/100253676/_._.31.08.22_1_.pdf [Elyashevich, Vyacheslav Alekseevich, "Evreyskie etnoeydemy karaimskogo etnolekta krymskotatarskogo yazykav responsakh M.S. Kazasa "Tuv taam" (1835)." Oganova, E.A. Tyurkskie Yazyki i Literatury v Istoricheskoĭ Perspective. Kollektivnaya monografiya, 209-226. Moskva: Utverzhdena k pechati resheniem Uchenogo sovetaInstituta stran Azii i Afriki MGU imeni M.V. Lomonosova. Pervaya Obraztsovaya tipografiya 2022.]
  18. Ельяшевич, Вячеслав Алексеевич. “От "Татарского" языка к крымскому диалекту караимского языка к проблеме идентификации разговорного языка крымских караимов.” Вопросы крымскотатарской филологии, истории и культуры. №7 (2019): 216-230. https://cyberleninka.ru/article/n/ot-tatarskogo-yazyka-k-krymskomu-dialektu-karaimskogo-yazyka-k-probleme-identifikatsii-razgovornogo-yazyka-krymskih-karaimov [Elyashevich, Vyacheslav Alekseevich. "Ot "Tatarskogo" yazyka k krymskomu dialektu karaimskogo yazyka k probleme identifikatsii razgovornogo yazyka krymskikh karaimov." Voprosy krymskotatarskoy filologii, istorii i kultury. №7 (2019): 216-230]
  19. Кизилов, Михаил. Крымская Иудея. Очерки истории евреев, хазар, караимов и крымчаков в Крыму с античных времен до наших дней, Симферополь: Доля, 2011. [Kizilov, Mikhail. Krymskaya iudeya. Ocherki istorii evreev, khazar, karaimov i krymchakov v Krymu s antichnykh vremen do nashikh dney, Simferopol: Dolya, 2011.]
  20. Кропотова (Будник) Наталья Владимировна. “Проблемы изучения фольклорных произведений крымских караимов.” Вопросы духовной культуры – Филологические Науки (27-31) Святыни и проблемы сохранения этнокультуры крымских караимов. Материалы научно-практической конференции. Симферополь: Доля, 2007. https://nasplib.isofts.kiev.ua/items/9d639fe5-8280-4f17-8bcf-9835f603c3cc https://karai.crimea.ru/212-problemy-izuchenija-folklornykh-proizvedenijj.html [Kropotova (budnik) Natal'ya Vladimirovna. "Problemy izucheniya folklornykh proizvedeniy krymskikh karaimov." Voprosy dukhovnoy kultury – Filologicheskie Nauki (27-31) Svyatyni i problemy sokhraneniya etnokUltury Krymskikh Karaimov. Materialy nauchno-prakticheskoy konferentsii. Simferopol: Dolya, 2007.]
  21. Кропотова, Наталья Владимировна. “Социальные и культурные контексты в дестанах и народных сказках крымских караимов”. Культура народов Причерноморья, 238 (2012): 163-166. https://nasplib.isofts.kiev.ua/server/api/core/bitstreams/a44abf22-17a4-4f82-a67a-423c8dfb0c50/content [Kropotova, Natal'ya Vladimirovna. "Sotsialnye i kulturnye konteksty v destanakh i narodnykh skazkakh krYmskikh karaimov". Kultura narodov Prichernomorya, 238 (2012): 163-166.]
  22. Прохоров, Дмитрий Анатольевич. “Фольклорные сюжеты и мотивы на страницах караимских периодических изданий середины XIX-начала XX века”. İçinde Устное и книжное в славянской и еврейской культурной традиции. (Сборник статей), editör Ольга Владиславовна Белова. Москва: Центр научных работников и преподавателей иудаики в вузах “Сэфер”, Институт славяноведения Российской академии наук, 2013. https://cyberleninka.ru/article/n/folklornye-syuzhety-i-motivy-na-stranitsah-karaimskih-periodicheskih-izdaniy-serediny-xix-nachala-xx-veka [Prokhorov, Dmitriy Anatol'evich. "Folklornye syuzhety i motivy na stranitsakh karaimskikh periodicheskikh izdaniy serediny XIX-nachala XX veka". İçinde Ustnoe i knizhnoe v slavyanskoy i evreyskoy kulturnoy traditsii. (Sbornik statey), editör Olga Vladislavovna Belova. Moskva: Tsentr nauchnykh rabotnikov i prepodavateley iudaiki v vuzakh "Sefer", Institut slavyanovedeniya Rossiyskoy akademii nauk, 2013.]
  23. Сарач, Михаил Семёнович. “Анан Бен Давид. Его вера и учение VIII века, широко применяемые в XX веке.” Крымкарайлар, Алексеев В.П., Эль Д.М., Ормели В.Ю., Синани С.Б. (сост.), Президиум Ассоциации. Крымские караимы: происхождение, этнокультура, история. Симферополь: Доля, 2005, 100-119. [Sarach, Mikhail Semenovich. "Anan Ben David. Ego vera i uchenie VIII veka, shiroko primenyaemye v XX veke." Krymkaraylar, Alekseev V.P., El D.M., Ormeli V.Yu., Sinani S.B. (sost.), Prezidium Assotsiatsii. Krymskie karaimy: proiskhozhdenie, etnokultura, istoriya. Simferopol: Dolya, 2005, 100-119.]
  24. Стариков, Протоиерей Симеон. “О крымских караимах.” Крымкарайлар, Алексеев В.П., Эль Д.М., Ормели В.Ю., Синани С.Б. (сост.), Президиум Ассоциации. Крымские караимы: происхождение, этнокультура, история. Симферополь: ДОЛЯ, 2005, 119-125. [Starikov, Protoierey Simeon. "O krymskikh karaimah." Krymkaraylar, Alekseev V.P., El D.M., Ormeli V.Yu., Sinani S.B. (sost.), Prezidium Assotsiatsii. Krymskie karaimy: proiskhozhdenie, etnokultura, istoriya. Simferopol: DOLYA, 2005, 119-125.]
  25. Сулимович, Анна. “Крымская тематика в “Карай Авазы”. (Перевод с польского Виолета Фиркович) Awazymyz. Историческо-общественно-культурный журнал 4 (2008): 9-12. https://doi.org/10.33229/az.389 http:// www.awazymyz.karaimi.org/index.php?p=421&a=6. [Sulimovich, Anna. "Krymskaya tematika v "Karay Avazy". (Perevod s polskogo Violeta Firkovich) Awazymyz. Istorichesko-obshchestvenno-kulturnyi zhurnal 4 (2008): 9-12.] Телушкин, Раби Йосеф. Еврейский мир. Важнейшие знания о еврейском народе, его истории и традициях. Москва, Иерусалим: Мосты культуры, Гешарим, 2000. [Telushkin, Rabi Yosef. Evreyskiy mir. Vazhneyshie znaniya o evreyskom narode, ego istorii i traditsiyakh. Moskva, Ierusalim: Mosty kultury, Gesharim, 2000. [Teluškin, Rabi Josef. Evrejskij mir. Važnejšie znanija o evrejskom narode, ego istorii i tradicijah. Moskva, Ierusalim: Mosty kulʹtury, Gešarim, 2000.]
  26. Чижова, Людмила B. “Караимы”. İçinde Тюркские народы Крыма: караимы, крымские татары, крымчаки, Серия “Народы и культуры” editör Семен Я. Козлов ve Людмила B. Чижова, 16-136. Москвa: Наука, 2003. [Chizhova, Lyudmila B. "Karaimy". İçinde Tyurkskie narody Kryma: karaimy, krymskie tatary, krymchaki, Seriya "Narody i kultury" editör Semen Ya. Kozlov ve Lyudmila B. Chizhova, 16-136. Moskva: Nauka, 2003.]
  27. Яблоновская, Наталья Всеволодовна. “Журнал кримських караїмів “Бизым йол” (“Наш шлях”) у світлі традицій караїмської преси і національної політики Кримської АРСР”. Культура народов Причерноморья (Кримський науковий центр НАН України і МОН України). 2/55 (2004): 27-30. https://nasplib.isofts.kiev.ua/server/api/core/bitstreams/fca86e4a-4516-4771-b732-e0b141762db0/content [Yablonovskaya, Natalya Vsevolodovna. "Zhurnal krymskykh karaimiv "Byzym yol" ("Nash shlyakh") u svitli tradytsii karaimskoi presy i natsionalnoi polityky Krymskoi ARSR". Kultura narodov Prichernomorya (Krimskyi naukovyi tsentr NAN Ukrainy i MON Ukrainy). 2/55 (2004): 27-30.]
  28. ארדר, יורם. אבלי ציון הקראים ומגילות קומראן: לתולדות חלופה ליהדות הרבנית. רעננה: הקיבוץ המאוחד, 2004. [Erder, Yoram. Avley tsion hakaraim umegilot kumran: Letoldot khalufa layahadut harabbanit. Raanana hakibuts hameukhad, 2004. ]
  29. מוסקוביץ, וולף וטוקן, בוריס. “'לשון קדר': נתונים לשוניים על מוצא הקראים ותולדותיהם בקרים ובמזרח אירופה” פעמים: רבעון לחקר קהילות ישראל במזרח (תשמ"א 1980): 79-106.
  30. [Moskovich, Volf ve Token Boris. “Leshon kedar: netunim leshoniim al motsa hakaraim vetoldoteyhem bikrim uvemizrakh Eropa”. Peamim: Rivon lekheker kehilot Yisrael )1980:196-79(]
  31. ”מורפיקס https://www.morfix.co.il/. Erişim Tarihi 12.09.2025, [Morfiks] “
  32. ”קיצורים וראשי תיבות בעברית www.kizur.co.il. Erişim Tarihi 15.07.2024, [Kitsurim ve roshey tevot beivrit] “
  33. ”מילוג: המילון העברי החופשי ברשת [Milog: hamilon haivrit hekhofshi bareşet] “
  34. https://milog.co.il/. Erişim Tarihi 12.06.2024.
  35. Dubinski Aleksander. Caraimica. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie “Dialog”, 1994.
  36. Сулимович, Анна. “Крымская тематика в “Карай Авазы”. (Перевод с польского Виолета Фиркович) Awazymyz. Историческо-общественно-культурный журнал 4 (2008): 9-12. https://doi.org/10.33229/az.389 http:// www.awazymyz.karaimi.org/index.php?p=421&a=6. [Sulimovich, Anna. "Krymskaya tematika v "Karay Avazy". (Perevod s polskogo Violeta Firkovich) Awazymyz. Istorichesko-obshchestvenno-kulturnyi zhurnal 4 (2008): 9-12.] Телушкин, Раби Йосеф. Еврейский мир. Важнейшие знания о еврейском народе, его истории и традициях. Москва, Иерусалим: Мосты культуры, Гешарим, 2000. [Telushkin, Rabi Yosef. Evreyskiy mir. Vazhneyshie znaniya o evreyskom narode, ego istorii i traditsiyakh. Moskva, Ierusalim: Mosty kultury, Gesharim, 2000. [Teluškin, Rabi Josef. Evrejskij mir. Važnejšie znanija o evrejskom narode, ego istorii i tradicijah. Moskva, Ierusalim: Mosty kulʹtury, Gešarim, 2000.]
  37. Чижова, Людмила B. “Караимы”. İçinde Тюркские народы Крыма: караимы, крымские татары, крымчаки, Серия “Народы и культуры” editör Семен Я. Козлов ve Людмила B. Чижова, 16-136. Москвa: Наука, 2003. [Chizhova, Lyudmila B. "Karaimy". İçinde Tyurkskie narody Kryma: karaimy, krymskie tatary, krymchaki, Seriya "Narody i kultury" editör Semen Ya. Kozlov ve Lyudmila B. Chizhova, 16-136. Moskva: Nauka, 2003.]
  38. ארדר, יורם. אבלי ציון הקראים ומגילות קומראן: לתולדות חלופה ליהדות הרבנית. רעננה: הקיבוץ המאוחד, 2004. [Erder, Yoram. Avley tsion hakaraim umegilot kumran: Letoldot khalufa layahadut harabbanit. Raanana hakibuts hameukhad, 2004. ]
  39. מוסקוביץ, וולף וטוקן, בוריס. “'לשון קדר': נתונים לשוניים על מוצא הקראים ותולדותיהם בקרים ובמזרח אירופה” פעמים: רבעון לחקר קהילות ישראל במזרח (תשמ"א 1980): 79-106.