AI Summary & Key Takeaways
AI InsightThe contribution of the paper is a practical and theoretically grounded model that can guide curriculum design, staff development, assessment redesign, and institutional AI policy in adult and professional education contexts.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
Generative artificial intelligence (GenAI) is now embedded in the everyday work of university students, yet many higher education responses remain divided between permissive innovation, prohibition, and academic-integrity compliance. This conceptual paper develops a governance-aware model of GenAI literacy for adult higher education. It asks how universities can teach adult learners to collaborate with AI systems while preserving human agency, epistemic responsibility, disciplinary judgement, and ethical accountability. Drawing on AI competency frameworks, adult learning theory, critical thinking scholarship, and emerging work on human-AI governance, the paper proposes a five-domain framework: epistemic verification, prompt negotiation, dialogic reflection, ethical governance, and transfer to professional action. The framework is translated into an eight-week instructional architecture, assessment matrix, and institutional implementation principles. The paper argues that GenAI literacy should not be reduced to prompt engineering or tool familiarity. Instead, it should be taught as a disciplined form of reflective practice in which learners disclose, test, revise, and justify AI-supported reasoning. The contribution of the paper is a practical and theoretically grounded model that can guide curriculum design, staff development, assessment redesign, and institutional AI policy in adult and professional education contexts.
Özet
Üretken yapay zekâ (GenAI), üniversite öğrencilerinin gündelik çalışmalarına artık yerleşmiş durumdadır; ancak yükseköğretimin buna verdiği birçok yanıt hâlâ serbest yenilikçilik, yasaklama ve akademik dürüstlük uyumu arasında bölünmüş görünmektedir. Bu kavramsal makale, yetişkin yükseköğretimi için yönetişim bilinçli bir GenAI okuryazarlığı modeli geliştirmektedir. Makale, üniversitelerin yetişkin öğrenenlere, insan özerkliğini, epistemik sorumluluğu, disipliner yargıyı ve etik hesap verebilirliği koruyarak yapay zekâ sistemleriyle nasıl iş birliği yapmayı öğretebileceğini sorgulamaktadır. Yapay zekâ yeterlik çerçeveleri, yetişkin öğrenme kuramı, eleştirel düşünme literatürü ve insan-yapay zekâ yönetişimi üzerine gelişmekte olan çalışmalardan hareketle makale beş alanlı bir çerçeve önermektedir: epistemik doğrulama, istem müzakeresi, diyalojik yansıtma, etik yönetişim ve mesleki eyleme aktarım. Bu çerçeve sekiz haftalık bir öğretim mimarisine, değerlendirme matrisine ve kurumsal uygulama ilkelerine dönüştürülmektedir. Makale, GenAI okuryazarlığının istem mühendisliğine ya da araç aşinalığına indirgenmemesi gerektiğini savunmaktadır. Bunun yerine, öğrenenlerin yapay zekâ destekli akıl yürütmeyi açıkladığı, test ettiği, gözden geçirdiği ve gerekçelendirdiği disiplinli bir yansıtıcı uygulama biçimi olarak öğretilmelidir. Makalenin katkısı, yetişkin ve mesleki eğitim bağlamlarında müfredat tasarımına, akademik personel gelişimine, değerlendirme tasarımının yenilenmesine ve kurumsal yapay zekâ politikalarına rehberlik edebilecek pratik ve kuramsal olarak temellendirilmiş bir model sunmasıdır.