Journals / Black Sea Journal of Public and Social Science / 2026 / Sayı: 9

Baku Oil during the Period of Tsarist Russia and the Role of Local and Foreign Capital in Its Development

Çarlık Rusya’sı Döneminde Bakü Petrolü ve Onun Gelişiminde Yerli ve Yabancı Sermayecinin Rolü

Pages
168–174
Publication Date
2026-10-08
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

It concludes that the rapid increase in oil production was not only an economic development, but also accelerated the industrialization of Baku and laid the groundwork for the emergence of new social and economic relations in the region.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The development of the oil industry in Azerbaijan in the 19th century led to significant changes in the country’s economic, social, and industrial structure.
📊
Key Findings & Data:The tax farming system initially implemented restricted the development of oil production and the use of new techniques; however, the abolition of this system in 1872 opened the oil fields to private entrepreneurs and initiated a new period in the development of the industry.
💡
Conclusion & Impact:It concludes that the rapid increase in oil production was not only an economic development, but also accelerated the industrialization of Baku and laid the groundwork for the emergence of new social and economic relations in the region.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çarlık Rusya’sı · Azerbaycan · Bakü petrolü

Abstract

The development of the oil industry in Azerbaijan in the 19th century led to significant changes in the country’s economic, social, and industrial structure. In particular, the rich oil fields in the Baku and Absheron regions gradually gained greater importance following the establishment of Tsarist Russian rule in the region. The tax farming system initially implemented restricted the development of oil production and the use of new techniques; however, the abolition of this system in 1872 opened the oil fields to private entrepreneurs and initiated a new period in the development of the industry. During this process, Russian and Azerbaijani entrepreneurs, as well as foreign capital groups such as the Nobel brothers and the Rothschilds, made significant investments in the Baku oil industry. With the entry of foreign capital into the region, new technologies such as drilling methods, steam engines, oil pipelines, railway transportation, and tanker ships began to be used, and oil production capacity increased significantly within a short period of time. As a result, by the end of the 19th century, Baku had become one of the most important oil production centers in Russia and the world. At the same time, domestic capital also played an important role in the development of the oil industry. Azerbaijani entrepreneurs such as Haji Zeynalabdin Taghiyev, Musa Naghiyev, Shamsi Asadullayev, and Murtuza Mukhtarov invested not only in the oil industry but also in different industrial and commercial fields. This study examines the development of the Azerbaijani oil industry in the 19th century within the framework of the policies of Tsarist Russia, the entry of foreign capital into the region, and the activities of local entrepreneurs. It concludes that the rapid increase in oil production was not only an economic development, but also accelerated the industrialization of Baku and laid the groundwork for the emergence of new social and economic relations in the region.

Özet

XIX. yüzyılda Azerbaycan’da petrol sanayisinin gelişimi, ülkenin ekonomik, sosyal ve sanayi yapısında önemli değişikliklere yol açmıştır. Özellikle Bakü ve Abşeron bölgesindeki zengin petrol yatakları, Çarlık Rusya’sının bölgedeki hâkimiyetinden sonra giderek daha fazla önem kazanmıştır. Başlangıçta uygulanan iltizam sistemi petrol üretiminin gelişmesini ve yeni tekniklerin kullanılmasını sınırlandırmış, ancak 1872 yılında bu sistemin kaldırılmasıyla petrol sahalarının özel girişimcilere açılması sektörün gelişiminde yeni bir dönem başlatmıştır. Bu süreçte Rus ve Azerbaycanlı girişimcilerin yanı sıra Nobel kardeşleri ve Rothschildler gibi yabancı sermaye grupları da Bakü petrol sektörüne önemli yatırımlar yapmıştır. Yabancı sermayenin bölgeye girişiyle birlikte sondaj yöntemleri, buhar makineleri, petrol boru hatları, demiryolu taşımacılığı ve tanker gemileri gibi yeni teknolojiler kullanılmaya başlanmış, petrol üretim kapasitesi kısa sürede önemli ölçüde artmıştır. Bunun sonucunda Bakü, XIX. yüzyılın sonlarında Rusya’nın ve dünyanın en önemli petrol üretim merkezlerinden biri hâline gelmiştir. Bununla birlikte, petrol sektörünün gelişiminde yerli sermayenin de önemli bir yeri olmuştur. Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Musa Nağıyev, Şemsi Esedullayev ve Murtuza Muhtarov gibi Azerbaycanlı girişimciler petrol sektörünün yanı sıra farklı sanayi ve ticaret alanlarına da yatırım yapmışlardır. Bu çalışma, XIX. yüzyılda Azerbaycan petrol sanayisinin gelişimini Çarlık Rusya’sının politikaları, yabancı sermayenin bölgeye girişi ve yerli girişimcilerin faaliyetleri çerçevesinde ele almaktadır. Petrol üretimindeki hızlı artışın yalnızca ekonomik bir gelişme olmadığı, aynı zamanda Bakü’nün sanayileşmesini hızlandırdığı ve bölgede yeni sosyal ve ekonomik ilişkilerin ortaya çıkmasına zemin hazırladığı sonucuna ulaşılmıştır.

🔖

Cite This Article

Bakirova, B. (2026). Baku Oil during the Period of Tsarist Russia and the Role of Local and Foreign Capital in Its Development. Black Sea Journal of Public and Social Science, Sayı: 9, 168–174. https://doi.org/10.52704/bssocialscience.2040639

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (33)

  1. Abbasov, C. (1998). Azerbaycan Respublikasının iqtisadi ve sosial coğrafiyası. Bakü Dövlet Universiteti Neşriyyatı.
  2. Azerbaycan Respublikası Dövlet Tarix Arxivi (ARDTA), F. 22, siy. 2, iş. 97, v. 12.
  3. Azerbaycan Respublikası Dövlet Tarix Arxivi (ARDTA). F. 411, siy. 26, iş. 33, v. 123.
  4. Azerbaycan Respublikası Prezidentin İşler İdaresinin Siyasi Senedler Arxivi (ARPIISSA). F. 558, siy. 1, iş. 22, v. 7.
  5. Bahramov, C. (2025). Bakı nefti ve Qerbi Azerbaycan erazisinden Azerbaycanlıların deportasiyası tarixi (1906, 1918–1920, 1948–1955, 1987–1991). Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(5), 58-70.
  6. Bünyadov Z., & Yusifov, Y. (1994). Azerbaycan tarihi: En qedim zamanlardan XX esredek. Bakü, Azerbaycan Dövlet Neşriyyatı, Slavyan Universiteti Yayınları.
  7. Eliyev, İ. (1997). Azerbaycan nefti dünya siyasetinde. Bakü, Azerbaycan Neşriyyatı.
  8. Gasımova, İ., & Hesenov, Q. (2022). Naçionalno-osvoboditelnoye dvijeniye v Azerbaidjane v XX veka. Bakü, Azerbaycan Devlet Pedagoji Üniversitesi Yayınları.
  9. Hüseynova, A., Abbasova, N., & Melikova, A. (2009). Nobel ve Bakı petrolü. Bakü.
  10. İsmayılov, İ. (2007). Azerbaycan nefti XX esirde (herbi-siyasi Baxış). Azerbaycan Dövlət Neft Akademiyası Matbaası.
  11. Kerimov, N. (2009). Bakı Petrolunun Hazar-Volqa Su Yolu ile Neqli. Tarih ve Onun Problemleri, 3.
  12. Mehemmedzade, M. B. (1992). Milli Azerbaycan harekatı. Nicat Yayınları.
  13. Memmedli, Q. (1987). Neriman Nerimanov (1870–1925): Heyat ve yaradıcılığının salnamesi. Elm ve Tehsil Neşriyyatı.
  14. Memmedov, K. M. (1988). Stroitelnoye Iskusstvo Azerbaidjana (S Drevneyşix Vremen Do XIX Veka). Elm Yayınları.
  15. Memmedov, S. (1977). İstoriçeskiye Svyazi Azerbaydžanskogo I Armyanskogo Narodov Vo Vtoroy Polovine Xvii–pervoye Treti XVIII Veka. Elm Neşriyyatı.
  16. Mirbabayev, M. (2007). Azerbaycan neftinin qısa tarixi. Azerneşr.
  17. Muradaliyev, E. B. (1984). Akçionernaya Statistika Rossii Kontsa XIX Veka–nachala XX Veka Kak Istochnik Po Istorii Promyshlennogo Kapitalizma. Moskova.
  18. Mustafazade, A. N. (2005). XVIII esrin sonu XIX esrin son qerinesinde şimal-şerqi Azerbaycanın etnodemografik durumuna dair. Bakü Universiteti Xəbərləri, Humanitar Elmler Seriyası, 4, 32-36.
  19. Nardova, A. (1890). Naçalo Monopolizaçii Neftyanoy Promışlennosti Rossiya. Bakü
  20. Nardova, V. A. (1974). Nachalo Monopolizatsii Neftyanoy Promyshlennosti Rossii: 1880–1890-e Gody. Nauka.
  21. Nüsretoğlu, T. (2021). Rotşildler ve Bakü. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 8(3), 1018–1033.
  22. Polonskiy, L. (1998). Bankirskiy dom Br. Rotşild v Baku. Elm Yayınları.
  23. Qafarov, V. V. (2011). Türkiye-Rusiya münasibetlerinde Azerbaycan meselesi: 1917–1922. Azerneşr Yayınları.
  24. Qocayev, M., Hemidov, İ., & Şükürlü, E. (2014). Azerbaycanşünaslığa giriş. Bakü.
  25. Ragozin, V. İ. (1884). Neft I Neftyanaya Promyshlennost. Tipografiya Tovarishchestva “Obshchestvennaya Polza”.
  26. Sarıahmetoğlu Karagür, N. (2007). Petrolün sihirli dünyası. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
  27. Seferov, R. (2005). Azerbaycan’da petrol üretiminin tarihsel süreç içerisindeki değişimi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 18, 290.
  28. Süleymanov, M. (1996). Azerbaycan milyonçuları: Hacı Zeynelabdin Tağıyev. Gençlik Yayınları.
  29. Tağıyev, H. Z. (1886). Kak Viyti Nam Iz Neftepromışlennogo Krizisa. Bakü.
  30. Talıbzade, K. (1974). Edebi ırsler ve varisler. Azerbaycan Dövlet Neşriyyatı.
  31. Yergin, D. (1991). The prize: The epic quest for oil, money and power. A Division Of Simon & Schuster.
  32. Yeşilot, O. (2004). Hacı Zeynalabidin Tagiyev: Azerbaycan için birçok ilki gerçekleştirmiş efsanevi petrol kralının hazin sonu: Şöhreti, serveti ve hayırseverliği. Kaknüs Yayınları.
  33. Yeşilot, O. (2015). Hacı Zeynalabidin Tağıyev. Yeditepe Yayınevi.