Journals / Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 7

DÎVÂNE MEHMET ÇELEBİ ŞİİRLERİNDE VAHDET-İ VÜCÛD ANLAYIŞI

Pages
55–62
Publication Date
2019-08-15
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışmada Sultan Dîvânî’nin Vahdet-i Vücûd anlayışı üzerine yazdığı şiirleri incelenecektir. [1] Ra’d Suresi/28.Ayet

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Dîvâne Mehmet Çelebi 15. yüzyılın ikinci yarısında, babasının şeyhlik yaptığı Karahisar Mevlevihanesi’nde doğmuştur.
📊
Key Findings & Data:Aileden gelme Mevlevilik anlayışıyla birlikte babası Bali Çelebi’nin vefatından bir yıl önce şeyhlik makamına tayin edilmiştir. “…Biliniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” [1] İlahi bir nefes olan ruh, özünden uzaklaşınca mânevî boşluğa düşerken; özünü kavrayan mânevî olgunluğa eren birey değersizlik kaygısı yaşamaz, yaşam amacı bellidir, sıkıntı ve yokluğu umursamaz olumsuzlukta bile küllî hayır saklı olduğunu bilir [2] , olay ve kişilere takılmaz her şeyin İlahî tecelliden ibaret olduğunun bilincindedir, izafî varlıklardan ve benliğinden sıyrılmış/kurtulmuş ve mutlak varlığı, “Bir”i idrak etmiştir.işte tam bu noktada karşımıza Vahdet-i Vücûd kavramı çıkmaktadır.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışmada Sultan Dîvânî’nin Vahdet-i Vücûd anlayışı üzerine yazdığı şiirleri incelenecektir. [1] Ra’d Suresi/28.Ayet
🔬Design:Lab & Field Experiment
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Dîvâne Mehmet Çelebi · Mevlevilik Tarikatı · Vahdet-i Vücûd

Özet

Dîvâne Mehmet Çelebi 15. yüzyılın ikinci yarısında, babasının şeyhlik yaptığı Karahisar Mevlevihanesi’nde doğmuştur. Mevlâna’nın yedinci nesil torunlarındandır. Mevlevilik tarikatının önemli bir temsilcisi olmasının yanında tarikatın ikinci kurucusu olduğu söylenir. Aileden gelme Mevlevilik anlayışıyla birlikte babası Bali Çelebi’nin vefatından bir yıl önce şeyhlik makamına tayin edilmiştir. “…Biliniz ki, kalpler ancak Allah’ı anmakla huzur bulur.” [1] İlahi bir nefes olan ruh, özünden uzaklaşınca mânevî boşluğa düşerken; özünü kavrayan mânevî olgunluğa eren birey değersizlik kaygısı yaşamaz, yaşam amacı bellidir, sıkıntı ve yokluğu umursamaz olumsuzlukta bile küllî hayır saklı olduğunu bilir [2] , olay ve kişilere takılmaz her şeyin İlahî tecelliden ibaret olduğunun bilincindedir, izafî varlıklardan ve benliğinden sıyrılmış/kurtulmuş ve mutlak varlığı, “Bir”i idrak etmiştir.işte tam bu noktada karşımıza Vahdet-i Vücûd kavramı çıkmaktadır. Her ne kadar başlangıcı XIII. yüzyıldan çok daha öncelerine dayandırılsa da olgunluk çağını Muhyiddin İbn-i Arabî ve Sadrettin Konevî döneminde yaşayan “Vahdet-i Vücûd” düşüncesi, asırlar boyu ilgi çekici olması hasebiyle belki de hakkında en çok tartışılan ve araştırma yapılan tasavvufî kavramlardan birisidir.   Dîvâne Mehmet Çelebi,  içinde bulunduğu manevi yolculuk  üzerine pek çok şiirler yazmıştır. Şiirlerinde  mutasavvıflarca  benimsenmiş olan vahdet-i vücûd anlayışı üzerine de durmuştur. Varlığın birliği anlamına gelen bu düşünce; Tanrı, insan ve canlı- cansız tüm varlıklar üzerine kuruludur. Yaratılanın, yaratandan farksız olmadığı gibi her şey O’ndan bir parçadır. Bu çalışmada Sultan Dîvânî’nin Vahdet-i Vücûd anlayışı üzerine yazdığı şiirleri incelenecektir. [1] Ra’d Suresi/28.Ayet

🔖

Cite This Article

Taş, M., Yaman, H. (2019). DÎVÂNE MEHMET ÇELEBİ ŞİİRLERİNDE VAHDET-İ VÜCÛD ANLAYIŞI. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 7, 55–62. https://ajindex.com/articles/1457674

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (7)

  1. Abdullâh Saîd el-Müderris tarafından naklen, Aclûnî, Keşfu’l Hafa, II\132, Sorularla İslamiyet, erişim:24.04.2019, https://sorularlaislamiyet.com/ben-gizli-bir-hazine-idim-bilinmek-istedim-bilinmeye-muhabbet-ettim-ve-kainati-yarattim-mealindeki-1.
  2. ÇIPAN, Mustafa (2002), Dîvâne Mehmet Çelebi, T.C. Konya Valiliği İl Kültür Müdürlüğü Yayınları: 34, Konya. DEMİRLİ, Ekrem ( 2012), ‘‘Vahdet-i Vücud’’, TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 42, İstanbul.
  3. GÜZEL, Abdurrahman (2004), Dini- Tasavvufî Türk Edebiyatı, Akçağ Yayınları,
  4. Ankara.
  5. GÖLPINARLI, Abdülbâki (1983), Mevlânâ’dan Sonra Mevlevîlik, Gül Matbaası, İstanbul.
  6. IŞITAN, İbrahim (2014 ), Sûfî Psikolojisi Sülemi’ye Göre Sûfi Benlik Dönüşümü, Divan Kitap, Ankara.
  7. SARI, Mehmet; ERAVCI, Mustafa, vd. (2002), Sultan Dîvânî ve Afyonkarahisar’da Mevlevîlik, T.C. Afyon Kocatepe Üniversitesi Yayın No: 42, Uyum Ajans, Afyon. SARI Mehmet- Yusuf İLGAR (2008), Mevlevî Dîvân Şâiri Semâî Mehmet Çelebi-Hayatı, Edebî Kişiliği ve Eserleri-, Afyonkarahisar Belediyesi Yay., Afyonkarahisar. Taş, MUTLUHAN (2010).” XIII. Yüzyılda Anadolu’da Hâkim Olan Tasavvuf Düşüncelerinin 1980 Sonrası Çağdaş Türk Resim Sanatına Yansımaları”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlamlanmamış Doktora Tezi, Konya. YAZICIOĞLU, H. Fikri (1963), Hz. Mevlâna’nın Torunlarından Sultan Divânî, İleri Basımevi, Konya. YILMAZ, H. Kamil (2004), Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarîkatlar, Ensar Neşriyat, İstanbul.