Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslâm Mezhepleri Tarihi Yazıcılığı

Özet

İslâm Mezhepleri Tarihi, İslâm Düşüncesi’nin teşekkülü sürecinde kendi geleneğini çok erken bir dönemde oluşturmayı başaran bir disiplindir. Bu alanda kaleme alınan Makâlât, Fırak ve Milel-Nihâl adı verilen eserler, mezheplerin ve düşünce ekollerinin görüşlerini bulabileceğimiz kitaplar olmuştur. Kendine özgü metodu ve edebiyatı (literatürü) olan Makâlât ve Fırak geleneği, temel İslâmî ilimler açısından aktif ve belirleyici bir konuma sahip olmasına rağmen zaman içerisinde ihmal edilmiştir. Bununla birlikte bu disiplinin itikâdî ve siyasî düşünce ekollerini; doğuşuna etki eden faktörler, gelişim süreçleri ve İslâm düşüncesine katkıları bağlamında tanımlayan, anlayan, açıklayan ve zihniyet analizleri yapan bir bilim dalı olarak günümüzde oldukça mesafe aldığı görülmektedir. Farklı dönemlerden geçerek günümüze değin gelen bu geleneğin önemli aşamalarından biri de Osmanlı’dan Cumhuriyet’e kadar olan süreçtir. Bu makalemizde sözü edilen dönemde telif edilen Makâlât ve Fırâk kitapları tespit edilmeye, mezhepleri anlamaya yönelik yapılan tasnifler belirlenmeye ve eserlerde takip edilen metotlar değerlendirilmeye çalışılmıştır.