SavedAdd your journal

Journals / İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi / 2026 / Sayı: 22

Discerning the Unseen: Precarity of Literary Translation

Kitap Çevirisinin Ardı: Güvencesizlik

Naim Göktaş(İstanbul Gelişim Üniversitesi, Uygulamalı Bilimler Fakültesi Elektronik Ticaret ve Yönetimi Bölümü)0000-0002-5378-3147
Ensar Macit(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ, UYGULAMALI BİLİMLER YÜKSEKOKULU, MÜTERCİM VE TERCÜMANLIK BÖLÜMÜ)0009-0006-7017-1624
Pages
106–126
Publication Date
2025-07-04
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The aim of the study is then to identify these effects and propose solutions for improving the working and living conditions of translators.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Literary translators historically have played a pivotal role in cultural transmission and intellectual interaction.
📊
Key Findings & Data:Therefore, it plays an essential role in addressing the economic and social rights of translators, who hold a decisive mission in the development of societies.
💡
Conclusion & Impact:The aim of the study is then to identify these effects and propose solutions for improving the working and living conditions of translators.
🔬Design:Review & Systematic Survey
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Çalışma koşulları · güvencesizlik · kitap çevirmenleri

Abstract

Literary translators historically have played a pivotal role in cultural transmission and intellectual interaction. Therefore, it plays an essential role in addressing the economic and social rights of translators, who hold a decisive mission in the development of societies. However, in the translators’ role in societal progress, they have frequently been the invisible labourers of literary and cultural production, deprived even of their basic rights. This study focuses on the challenges faced by literary translators in Türkiye. The precarious aspects of translation work were uncovered qualitatively through semi structured interviews conducted with literary translators. Moreover, the study seeks to answer how the problems that translators encounter in their professional lives influence both their perception of the profession and the quality of translated works, based on participants’ accounts. To lay the theoretical foundations of the study, a literature review was conducted highlighting the historical place of literary translation, translation as a profession today, and neoliberal policies and precarity. This study, focusing beyond the translated text itself, examines the working conditions of translators and reveals how these conditions affect the translation concept. The aim of the study is then to identify these effects and propose solutions for improving the working and living conditions of translators.

Özet

Kitap çevirmenleri tarih boyunca kültürel aktarım ve entelektüel etkileşim açısından kilit rol oynamıştır. Bu yüzden toplumların gelişiminde belirleyici bir misyon üstlenen çevirmenlerin ekonomik ve sosyal hakları üzerinde durulması gerekir. Ancak toplumsal gelişimde üstlendikleri önemli role rağmen, çevirmenler çoğu zaman yazınsal ve kültürel üretimin görünmeyen emekçileri olmuşlar ve temel haklarından dahi mahrum kalmışlardır. Bu çalışmada da Türkiye’de çoğunluğu serbest çalışan kitap çevirmenlerinin çalışma hayatlarında karşılaştıkları sorunlar mercek altına alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi uygulanmış ve çevirinin ardındaki güvencesizlik görünümleri, kitap çevirmenleriyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla açığa çıkartılmıştır. Ayrıca çalışmada, çevirmenlerin meslek hayatlarında karşılaştıkları sorunların çevirmenlik mesleğine bakışı ve çeviri eserlerin kalitesini nasıl etkilediği sorularına katılımcıların aktarımlarıyla yanıt aranmıştır. Araştırma bölümünden önce ise geçmişte kitap çevirmenliğinin yeri, günümüzde bir meslek olarak çevirmenlik ve yeni liberal politikalar ve güvencesizlik bölümleri altında literatür taraması yapılarak araştırma öncesi çalışmanın teorik temelleri oluşturulmuştur. Bu çalışma, çevirmenlerin çalışma koşullarını baz almış ve bu koşulların çeviriye etkilerini ortaya koymuştur. Çalışmanın amacı bu etkileri tespit etmek ve çevirmenlerin çalışma ve yaşam koşullarının iyileşmesine yönelik çözüm önerilerinde bulunmaktır. Bu yönüyle çalışma, sosyal politika ve çeviribilim alanlarına katkı sağlama iddiası taşımaktadır.

🔖

Cite This Article

Göktaş, N., Macit, E. (2025). Discerning the Unseen: Precarity of Literary Translation. İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi, Sayı: 22, 106–126. https://doi.org/10.26650/iujts.2025.1593490

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (60)

  1. Ulusal Yayın Kongresi (2011). Erişim adresi https://turkyaybir.org.tr/wp-content/uploads/2021/05/5.-ulusal-yayin-kongresi-kitabi.pdf google scholar
  2. Ulusal Yayın Kongresii̇ (2018). 6. Ulusal Yayın Kongresii̇ Sonuç Bildirgesi. Erişim adresi https://basin.ktb.gov.tr/TR-208829/6-ulusal-yayin-kongresi-sonuc-bildirgesi.html google scholar
  3. Authors Guild (2022). Survey of U.S. Literary Translators' Working Conditions in 2022. Erişim adresi https://authorsguild.org/app/ uploads/2023/11/Authors-Guild-2022-Literary-Translators-Survey.pdf google scholar
  4. Akyıldız, A. (2018). İlk Türk akademisi Encümen-i Dâniş'in: Kuruluşu ve faaliyetleri: (1851-1862). Ankara: Türkiye Bilimler Akademisi. google scholar
  5. Arslan, F. (2009). Encümen-i Daniş ve Osmanlı aydınlanması. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), ss. 422-441. google scholar
  6. Aydın, B. (2007). XV-XVI. Yüzyıl Osmanlı Bürokrasisinde Divan-ı Hümayun Katipleri. Journal of Turkish Studies, 31(1), ss. 41-49. google scholar
  7. Baltacı, A. (2019). Nitel Araştırma Süreci: Nitel Bir Araştırma Nasıl Yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 5 (2), ss. 368-388. google scholar
  8. Barut, E. (2018). Kamuda çalışan çevirmenlerin mesleki etkenler sebebiyle yaşadığı psikolojik sorunlar: Türkiye örneği. Çoban, F. & Odacıoğlu, M. C. (ed.), Çevirmen Psikolojisi (ss. 83-111). Gece Akademi. google scholar
  9. Berk, Ö. (1999). Translation and westernisation in Turkey (from the 1840s to the 1980s) (PhD Dissertation). University of Warwick. google scholar
  10. Berk, Ö. (2006). Translating the “West”: The position of translated Western literature within the Turkish literary polysystem. Review of Literatures of the European Union, 4, ss. 1-18. google scholar
  11. Bilim, C. (1990). Tercüme odası. OTAM Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 1(1), ss. 29-43. google scholar
  12. Birinci Türk Neşriyat Kongresi (1939). 1-5 Mayıs 1939: Raporlar, Teklifler, Müzakere Zabıtları. Ankara: Edebiyatçılar Derneği Yayınları. google scholar
  13. Büyükdere, O. O. (2019). 100. yılında Uluslararası Çalışma Örgütü: Değişen koşullarda politika tercihleri ve yönelimler. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 77, 59-96. https://doi.org/10.26650/jspc.2019.77.0015 google scholar
  14. CEATL (2022). Survey on working conditions of literary translators in Europe. Erişim adresi https://www.ceatl.eu/survey-on-working-conditions-of-literary-translators-in-europe google scholar
  15. Ceren, E. (2023). Kitabın ardına bakmak. Erişim adresi https://www.birgun.net/makale/kitabin-ardina-bakmak-459955 google scholar
  16. Cranford, C. J., Vosko, L. F., & Zukewich, N. (2003). Precarious employment in the Canadian labour market: A statistical portrait. Just Labour, 3 (Fall 2003), ss. 6-22. google scholar
  17. Çakmak, D. (2007). Osmanlı telif hukuku ile ilgili mevzuat. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (21), ss. 191-234. google scholar
  18. ÇEVBİR (t.y.). Tarihçe. Erişim adresi https://cevbir.org.tr/tarihce google scholar
  19. ÇEVBİR (t.y.). Tip sözleşme. Erişim adresi https://cevbir.org.tr/onemli/tip-sozlesme google scholar
  20. ÇEVBİR (t.y.). Tüzük. Erişim adresi https://cevbir.org.tr/mevzuat/tuzuk google scholar
  21. De Witte, H. (1999). Job insecurity and psychological well-being: Review of the literature and exploration for some unresolved issues. European Journal of Work and Organizational Psychology, 8 (2), ss. 155-177. google scholar
  22. Drache, D., LeMesurier, A., & Noiseux, A. (2015). Non-standard employment, the jobs crisis and precarity: A report on the Structural Transformation of the world of work. Robarts Centre for Canadian Studies/CEIM. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2581041 google scholar
  23. Engels, F. (1997). İngiltere’de emekçi sınıfın durumu. Ankara: Eriş Yayınları. google scholar
  24. Ersoy, H., & Balkul, H. (2012). Teknolojik gelişmelerin çevirmen ve çeviri mesleği açısından olumlu ve olumsuz etkileri: Çeviri alanında yeni yaklaşımlar. Akademik İncelemeler Dergisi, 7 (2), ss. 295-307. google scholar
  25. Ersoy, H., & Odacıoğlu, M. C. (2014). Türkiye'de serbest çevirmenlerin karşılaştıkları sorunlar, bu sorunların etkileri ve öneriler. Turkish Studies, 9(6), ss. 367-378. google scholar
  26. Ertan, E. & Göktaş, N. (2023). Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu çerçevesinde Türkiye’de meslek sendikacılığının uygulanabilirliği tartışması. Emek Araştırma Dergisi (GEAD), 14(24), ss. 423-436. google scholar
  27. Eruz, F. S. (2010). Çokkültürlülük ve çevirmenler: Osmanlı devleti'nde çeviri etkinliĝi ve çevirmenler. Multilingual. google scholar
  28. Hobsbawn, E. J. (1987). Sanayi ve imparatorluk. Ankara: Dost Kitabevi Yayınları. google scholar
  29. Gürçağlar, Ş.T. (2008). The politics and poetics of translation in Turkey, 1923-1960. Rodopi. google scholar
  30. ILO (2012). International Standard Classification of Occupations (ISCO-08). Geneva: International Labour Office. google scholar
  31. ILO (2016). Non-standard employment around the world: Understanding challenges, shaping prospects. Geneva: International Labour Office. google scholar
  32. Javorček, M. (2017). Status of the translation profession in Croatia (Dissertation). Josip Juraj Strossmayer University of Osijek. google scholar
  33. Karaöz, Ç., & Tandaçgüneş Kahraman, N. (2020). Sınıf olgusu kapsamında sınıf bilinci ve ağ toplumunda prekarya sınıfının katılımcı kültürde temsili: “Ofissizler” platformu özelinde freelance çalışanlar üzerine bir araştırma. Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Yeni Düşünceler Hakemli E-Dergisi, (14), ss. 88-115. google scholar
  34. Katan, D. (2009). Occupation or profession: A survey of the translators’ world. Translation and Interpreting Studies. The Journal of the American Translation and Interpreting Studies Association, 4(2), ss. 187-209. google scholar
  35. Kanıdinç Kılınçarslan, B., & Bogenç Demirel, E. (2022). How precarious are the working conditions of literary translators? A sociology of translation perspective from Türkiye. Parallèles, 35 (2), ss. 9-24. google scholar MacDonald, R. (2009). Precarious work. in Handbook of Youth & Young Adulthood, 167-175. google scholar
  36. Mason, P. (2014). Çalışarak yaşamak ya da savaşarak ölmek (2. Baskı). İstanbul: Ayrıntı Yayınları. google scholar
  37. Mirsafian, L, Pirnajmuddin, H. and Nejadansari, D. (2021). Estimating literary translators’ earnings penalty: A cultural economics approach to translator studies. Target 33 (3), ss. 436-463. google scholar
  38. Moorkens, J. (2020). Comparative satisfaction among freelance and directly-employed Irish-language translators. Translation & Interp-reting: The International Journal of Translation and Interpreting Research, 12 (1), ss. 55-73. google scholar
  39. Müftüoğlu, Ö. (2008). Yeni liberal dönüşüm süresi ve sosyal politika. Erişim adresi https://ozgurmuftuoglu.blogspot.com/2008/09/yeni-liberal-dnm-sreci-ve-sosyal.html“ google scholar
  40. Neuman, W. L. (2022). Toplumsal araştırma yöntemleri nicel ve nitel yaklaşımlar (2. Baskı). Akkaya, Ö. (çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi. google scholar
  41. Oğuz, Ş. (2011). Tekel direnişinin ışığında güvencesiz çalışma/yaşama: Proletaryadan “prekarya”ya mı?. Mülkiye Dergisi, 35 (271), ss. 7-24. google scholar
  42. Owen, R. (2006). Yeni toplum görüşü ve Lanark raporu. İstanbul: Kaynak Yayınları. google scholar
  43. Özbudak Kuşçu, S. (2019). Ekonomik krizin çeviri sektörüne etkileri. Gülgün, Ç. ve Semra, B. (ed.), Multidisipliner Yaklaşımla İktisadi Kriz Olgusu kitabı içinde (ss. 311-338). Akademisyen Kitabevi. google scholar
  44. Özuğurlu M. (2010). TEKEL direnişi: Sınıflar mücadelesi üzerine anımsamalar. Gökhan Bulut (ed.), Tekel Direnişinin Işığında Gelenekselden Yeniye İşçi Sınıfı Hareketi kitabı içinde (ss. 45-62). NotaBene Yayınları. google scholar
  45. Paszkiet, S. (2013). Report on the situation of literary translators in Poland. Werkwinkel, 8 (2), ss. 123-139. google scholar
  46. Pym, A. (2011). The translator as non-author, and I am sorry about that. The translator as author: Perspectives on literary translation, ss. 31-43. google scholar
  47. Resmi Gazete (2020, 16 Mayıs). Mesleki Yeterlilik Kurumu ulusal meslek standardı çevirmen seviye 6. Sayı 31129. google scholar
  48. Parlak, B. (2012). Akademik Çeviri Öğretimi ve Çeviride Meslekleşme Sorunları. Proceedings of the Ministry for EU Affairs Translation Platform, ss. 65-74. google scholar
  49. Rodgers, G. (1989). Precarious work in western Europe: The state of the debate. in Gerry Rodgers and Janine Rodgers (eds), Precarious Jobs in Labour Market Regulation: The Growth of Atypical Employment in Western Europe, ss. 1-16. google scholar
  50. Sarıoğlu, C. (2024). Çevirmenliğin Türkiye’deki sorunlarına yönelik mesleki, akademik ve yasal kapsamda bir inceleme. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38), ss. 1584-1591. google scholar
  51. Savran, S. (2008). Kod adı küreselleşme 21. yüzyılda emperyalizm. İstanbul: Yordam Yayınları. google scholar
  52. Seymen, G. D. & Aslan, A. S. (2019). Türkiye’de çevirinin toplumsal görünürlüğü ve gelişiminde çeviri derneklerinin rolü. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (15), ss. 377-390. google scholar
  53. Soysal, F. (2023). 1940 yılında kurulan tercüme bürosu. Atatürk Ansiklopedisi. Erişim adresi google scholar
  54. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/1940-yilinda-kurulan-tercume-burosu/ google scholar
  55. Standing, G. (2011). The precariat: The new dangerous class. Bloomsbury Academic. google scholar
  56. Talas, C. (1983). Sosyal ekonomi (Gözden geçirilmiş 6. baskı). Ankara: “S” Yayınları. google scholar
  57. Turan, M. (2016). Çağlar boyu düşünce özgürlüğü: Türkiye’de ve dünyada telif haklarının tarihsel gelişiminin değerlendirilmesi. Türk Kütüphaneciliği, 30(2), ss. 206-235. google scholar
  58. Ulusal Yayın Kongresi. Tarihçe. Erişim adresi: http://www.ulusalyayinkongresi.gov.tr/TR-207941/tarihce.html#:~:text=T%C3%BCrk%20 Yay%C4%B1n%20Kongresi-,II.,I.%20Kongrenin%20devam%C4%B1%20%C5%9Feklinde%20belirlenmi%C5%9Ftir. google scholar
  59. Venuti, L. (1998). The scandals of translation: Towards an ethics of difference. Routledge. google scholar
  60. Yağar, F. (2023). Nitel araştırmalarda örneklem büyüklüğünün belirlenmesi: Veri Doygunluğu. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 138-152. doi: 10.38122/ased.1030365 google scholar