SavedAdd your journal

Journals / Gazi Türkiyat / 2026 / Sayı: 30

II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ ROMANLARINDA SİYASİ ERK KARŞITLIĞININ MESLEKLERDEKİ İZDÜŞÜMÜ

Merve Akbaş(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-3635-3361
Pages
215–234
Publication Date
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Abdülhamit idaresine yönelttikleri eleştiriler incelenerek mesleğin roman türündeki işlevi sorgulanacaktır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Abdülhamit döneminde Meşruti rejimin hayata geçirilmesini, basın hürriyetinin sağlanmasını arzulayan ve bunlar için çabalayan, aynı zamanda Avrupa’daki gelişmelerden haberdar, çoğunluğu Tıbbiyeli, Mülkiyeli, Harbiyeli genç bir nesil vardır: Jön Türkler.
📊
Key Findings & Data:Jön Türklerin teşebbüslerinde başarıya ulaşmaları sonucunda 23 Temmuz 1908 tarihinde II.
💡
Conclusion & Impact:Abdülhamit idaresine yönelttikleri eleştiriler incelenerek mesleğin roman türündeki işlevi sorgulanacaktır.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:II. Meşrutiyet dönemi · Jön Türkler · meslekler

Özet

Sultan II. Abdülhamit döneminde Meşruti rejimin hayata geçirilmesini, basın hürriyetinin sağlanmasını arzulayan ve bunlar için çabalayan, aynı zamanda Avrupa’daki gelişmelerden haberdar, çoğunluğu Tıbbiyeli, Mülkiyeli, Harbiyeli genç bir nesil vardır: Jön Türkler. Jön Türklerin teşebbüslerinde başarıya ulaşmaları sonucunda 23 Temmuz 1908 tarihinde II. Meşrutiyet ilan edilir. Meclis-i Âyan ve Meclis-i Mebusanın yeniden faaliyete başlaması, imparatorluktan cumhuriyete geçiş sürecinin ilk ayağıdır. Sultan II. Abdülhamit idaresinin basın ve yayın faaliyetleri üzerindeki yoğun sansür uygulamasının ortadan kalkması, kısa sürede süreli yayın sayısının artmasına ve edebî eser basımının hızlanmasına imkân sunmuştur. Göreceli özgürlük ortamında neşredilen romanların bir kısmı siyasi içeriklidir ve doğrudan padişah ile hükûmetini hedef almaktadır. Bunlar içinde parlamenter sisteme geçişin önemli aktörlerinden Jön Türkler ve fikrî ortaklarının padişah idaresinde yaşadıklarını doğrudan konu eden Jönler Mısır’da, Menfî, Kadınlar Arasında, İsyan, Müsebbib?!, Jön Türk ve Sevda-yı Medfun Yahut Safahat-i İstibdat, siyasi erk karşıtı romanlar olarak kabul edilebilir. Roman kahramanlarının hafiyelerce jurnallenişleri, sürgünler nedeniyle eğitimlerinin yarıda kalışı yahut mesleklerini icra edemeyişleri, bu konuyu işleyen eserlerin kurgusunda önemli bir rol üstlenmektedir. Bu çalışmada siyasi erk karşıtı roman kahramanlarının meslek erbabı olarak kurguda yer alış biçimleri ile Sultan II. Abdülhamit idaresine yönelttikleri eleştiriler incelenerek mesleğin roman türündeki işlevi sorgulanacaktır.

🔖

Cite This Article

Akbaş, M. (2022). II. MEŞRUTİYET DÖNEMİ ROMANLARINDA SİYASİ ERK KARŞITLIĞININ MESLEKLERDEKİ İZDÜŞÜMÜ. Gazi Türkiyat, Sayı: 30, 215–234. https://ajindex.com/articles/1397857

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (27)

  1. Ahmet Mithat Efendi (1326). Jön Türk. İstanbul: Tercüman-ı Hakikat Matbaası.
  2. AYDIN, E. (2002). “1872-2000 Yılları Arasında Yazılan Türk Romanları Bibliyografyası”. Hece (Türk Romanı Özel Sayısı). S. 65-66-67, s. 816-841.
  3. Bekir Fahri [İDİZ] (1327). Jönler Mısır’da. İstanbul: Kütüphane-i Cihan.
  4. CARTER, V. F. (2020). Kalemiyeden Mülkiyeye: Osmanlı Memurlarının Toplumsal Tarihi. İstanbul: Alfa Yayınları.
  5. Cevdet Kudret (2000). Abdülhamit Döneminde Sansür. 1. Cilt. İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
  6. ÇANAKLI, L. A. (2010). Türk Romanında Bürokrasi ve Memurlar (1872-1950). İstanbul: Özgür Yayınları.
  7. EMECEN, F. (1991). “Bâlâ”. TDV İslam Ansiklopedisi. C. 4, s. 554.
  8. ERKUL YAĞCI, A. S. (2011). Turkey’s Reading R(evolution) A Study on Books, Readers and Translation (1840-1940). Doktora Tezi, Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  9. Fazlı Necib (1325). Menfî. Basım yeri bilinmiyor.
  10. GÖR, E. (2019). “II. Abdülhamid Dönemi’nden Bir İstihbaratçı Profili: Serhafiye Fehim Paşa (1873-1908)”. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 3/1, 71-84.
  11. GÜNDÜZ, O. (2013). İkinci Meşrutiyet Romanı 1908-1918 Yapısal ve Tematik İnceleme. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  12. İDİZ, B. F. (2013). Jönler Mısır’da. (Haz. Âdem Özbek). Ankara: Kurgan Yayınları.
  13. KARACA, A. (1991). “Ahmet Midhat Efendinin Jön Türk Adlı Romanı”. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi. 9/1, 121-141.
  14. KARAKIŞLA, Y. S. (2015). Eski Zamanlar Eski İnsanlar Osmanlı Toplumsal Tarihi Üzerine Yazılar (1876-1926). İstanbul: Doğan Kitap.
  15. KOÇU, R. E. (1971).“Ermeni, Ermeniler”. İstanbul Ansiklopedisi, C. 10, İstanbul: Koçu Yayınları, s. 5203-5204.
  16. LANSON, G. (1937). İlimlerde Usul: Edebiyat Tarihi. Çev. Yusuf Şerif. İstanbul: Remzi Kitabevi.
  17. MARDİN, Ş. (2011). Türk Modernleşmesi. İstanbul: İletişim Yayınları.
  18. MARDİN, Ş. (2015). Jön Türklerin Siyasî Fikirleri 1895-1908. İstanbul: İletişim Yayınları.
  19. Mehmet Celal (1910?). İsyan. İstanbul: Meşrutiyet Matbaası.
  20. MORAN, B. (2007). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1. İstanbul: İletişim Yayınları.
  21. OKAY, O. (2011). Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları.
  22. Safvet Nezihi (1325). “Kadınlar Arasında”. Resimli Roman, S. 1, s. 1-51.
  23. Safvet Nezihi (1326). Müsebbib?!. İstanbul: Cihan Matbaası.
  24. Tahsin Paşa (2017). Yıldız Hatıraları. (Haz. Ahmet Zeki İzgöer). İstanbul: İz Yayıncılık.
  25. TOPRAK, Z. (1987). “Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Müstehcen Avam Edebiyatı”. Tarih ve Toplum. S. 38, s. 25-28.
  26. Vodinalı H. Remzi (1327). Sevda-yı Medfun Yahut Safahat-i İstibdat. İstanbul: Uhuvvet Matbaası.
  27. YİNER. A. (2007) “Müşir Receb Paşa”. TDV İslam Ansiklopedisi. C. 34, s. 508.