Journals / Gazi Türkiyat / 2026 / Sayı: 38

Property Rights in Urban Transformation Processes: An Examination in Light of Constitutional Court Case Law

KENTSEL DÖNÜŞÜM SÜRECİNDE MÜLKİYET HAKKI: ANAYASA MAHKEMESİ İÇTİHADI IŞIĞINDA BİR İNCELEME

Hilmi Can Turan(T.C. ANAYASA MAHKEMESİ)0009-0008-4786-5729
Banu Aktürk Çetin(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, SİYASET BİLİMİ VE KAMU YÖNETİMİ BÖLÜMÜ)0000-0002-5167-3244
Pages
87–113
Publication Date
2026-06-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The study seeks to delineate the boundaries of the constitutional balance struck by the Constitutional Court between the requirements of the public interest and the protection of individual property rights in the context of urban transformation, and to assess, from a critical perspective, the direction and evolution of the Court’s jurisprudence over time.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:In Türkiye, urban transformation practices have accelerated markedly following the entry into force of Law No. 6306 on the Transformation of Areas Under Disaster Risk in 2012, becoming one of the central pillars of contemporary urban policy.
📊
Key Findings & Data:Risky building determinations, demolition and evacuation orders that may be adopted without the explicit consent of property owners, urgent expropriation measures, and restrictions imposed on the use of property have given rise to serious constitutional debates regarding the scope and content of the guarantees afforded to the right to property under Article 35 of the Constitution.This study examines the impact of urban transformation practices on the right to property in the light of the individual application judgments of the Constitutional Court.
💡
Conclusion & Impact:The study seeks to delineate the boundaries of the constitutional balance struck by the Constitutional Court between the requirements of the public interest and the protection of individual property rights in the context of urban transformation, and to assess, from a critical perspective, the direction and evolution of the Court’s jurisprudence over time.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:2012 Verileri
⚙️Variables:Kentsel dönüşüm · mülkiyet hakkı · 6306 sayılı Kanun

Abstract

In Türkiye, urban transformation practices have accelerated markedly following the entry into force of Law No. 6306 on the Transformation of Areas Under Disaster Risk in 2012, becoming one of the central pillars of contemporary urban policy. While this process is grounded, on the one hand, in legitimate and compelling public interests—such as reducing disaster risks, particularly earthquakes, ensuring the protection of life and property, and promoting safe and sustainable urban development—it has, on the other hand, entailed intensive, far-reaching, and often coercive interferences with the right to property. Risky building determinations, demolition and evacuation orders that may be adopted without the explicit consent of property owners, urgent expropriation measures, and restrictions imposed on the use of property have given rise to serious constitutional debates regarding the scope and content of the guarantees afforded to the right to property under Article 35 of the Constitution.This study examines the impact of urban transformation practices on the right to property in the light of the individual application judgments of the Constitutional Court. In particular, it analyses how the Court has interpreted and applied the principles of legality, foreseeability, proportionality, fair balance, and the right to an effective remedy in concrete cases. The study seeks to delineate the boundaries of the constitutional balance struck by the Constitutional Court between the requirements of the public interest and the protection of individual property rights in the context of urban transformation, and to assess, from a critical perspective, the direction and evolution of the Court’s jurisprudence over time.

Özet

Türkiye’de özellikle 2012 yılında yürürlüğe giren 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun sonrasında kentsel dönüşüm uygulamaları belirgin biçimde hız kazanmış ve kent politikalarının merkezî unsurlarından biri hâline gelmiştir. Bu süreç, bir taraftan deprem başta olmak üzere afet risklerinin azaltılması, can ve mal güvenliğinin sağlanması ve sağlıklı kentleşmenin temini gibi meşru ve güçlü kamu yararı amaçlarına dayanırken; diğer taraftan mülkiyet hakkına yönelik yoğun, kapsamlı ve çoğu zaman zorlayıcı müdahaleleri de beraberinde getirmiştir. Riskli yapı tespitleri, maliklerin açık rızası aranmaksızın alınabilen yıkım ve tahliye kararları, acele kamulaştırma uygulamaları ve mülkiyetin kullanımına getirilen sınırlamalar, mülkiyet hakkının Anayasa’nın 35. maddesi çerçevesindeki güvenceleri bakımından ciddi anayasal tartışmalar doğurmuştur. Bu çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru yoluyla verdiği kararlar ışığında kentsel dönüşüm uygulamalarının mülkiyet hakkı üzerindeki etkilerini incelemektedir. İncelemede özellikle kanunilik, öngörülebilirlik, ölçülülük, adil denge ve etkili başvuru hakkı ilkelerinin Mahkeme tarafından nasıl yorumlandığı ve somut olaylara nasıl uygulandığı analiz edilmektedir. Çalışma, Anayasa Mahkemesi’nin kentsel dönüşüm bağlamında kamu yararı ile bireysel mülkiyet hakkı arasında kurduğu anayasal dengenin sınırlarını ortaya koymakta ve içtihadın zaman içindeki gelişim yönünü eleştirel bir bakışla değerlendirmektedir.

🔖

Cite This Article

Turan, H. C., Çetin, B. A. (2026). Property Rights in Urban Transformation Processes: An Examination in Light of Constitutional Court Case Law. Gazi Türkiyat, Sayı: 38, 87–113. https://doi.org/10.65007/gaziturkiyat.1859594

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (44)

  1. ACAR, E. (2024). “6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapı Kavramı”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 57: 225-246.
  2. AKÇA, K. (2015). “Anayasa Mahkemesi Kararlarında Mülkiyet Hakkı”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi (Özel Sayı), 1: 543-596.
  3. ARSLAN Z. (2002). “Temel Hak ve Özgürlüklerin Sınırlanması: Anayasanın 13. Maddesi Üzerine Bazı Düşünceler”. Anayasa Yargısı 18/1: 139-15.
  4. ARSLAN, N. (2021). “Kentsel Dönüşüm Sürecinde Riskli Yapı Tespiti Üzerine Alınacak Kararlar ve Akdedilebilecek Sözleşmeler”. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi. 12/47: 347-374.
  5. AYDIN, Ö., SCHRIJER, M. J. T. (2025). “Kuramdan Uygulamaya Ölçülülük İncelemesi: Türk Anayasa Mahkemesinin Mülkiyet Hakkına İlişkin Kararları Üzerinden Bir Değerlendirme”. Anayasa Yargısı, 42/1: 155-191.
  6. AYDINLI, H. İ., TURAN, H. (2012). “Kuramsal ve Yasal Çerçevede Türkiye’de Kentsel Dönüşüm”. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28: 61-70.
  7. AYM, (2021). Atanur Ekin ve diğerleri [1. B.], B. No: 2018/1406.
  8. AYM, (2021). Fatma Elaldırsın [2. B.], B. No: 2018/16483.
  9. AYM, (2022). Hanife Yıldız Torum ve Nimet Filiz Seven [GK], B. No: 2018/1567.
  10. AYM, (2021). Selvi Karakoçoğlu ve diğerleri [1. B.], B. No: 2018/14460.
  11. BAHÇECİ, H., GÖRMEZ, K. (2018). “Türkiye’nin Kentsel Dönüşüm Pratiği”. Kentsel Politikalar (ed. Ayşegül Mengi, Deniz İşçioğlu). Ankara: Palme Yayıncılık, 105-122.
  12. BAŞPINAR, V. (2009). Mülkiyet Hakkını İhlâl Edene Müdâhaleler, Yetkin Yayınları.
  13. BULUT, N. (2006). “Mülkiyet Konusundaki Temel Yaklaşımlar ve Türk Anayasasında Mülkiyet Hakkı”. Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, X/3-4: 15-26.
  14. ÇAKIR, E. (2023). “21. Yüzyılda Kentsel Dönüşüm ve Yeni Eğilimler”. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7/18: 118-144.
  15. ÇİFTÇİ, S. (2016). Toplum Temelli Bir Yaklaşım Olarak Sürdürülebilir Kentsel Dönüşüm: Ankara Dikmen Vadisi Örneği. (Yayımlanmamış doktora tezi). Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  16. DUYMAZ, E. (2023). “Anayasa Mahkemesinin Bireysel Başvuru Kararlarında Kentsel Dönüşüm Uygulamalarından Kaynaklanan Mülkiyet Hakkı Sorunları”. Ankara Barosu Dergisi, 81/3: 229-262.
  17. European Court of Human Rights, Marckx v. Belgium, Application No. 6833/74, Judgment of 13 June 1979.
  18. GEMALMAZ, H. B. (2015). “Anayasa Mahkemesi Bireysel Başvuru Usulünde Mülkiyet Hakkının Uygulanabilirliği Meselesi I: AYM Kararlarının Mülkiyet Hakkının Mevcudiyetinin Dayanağı Olarak Uluslararası Hukuka Açıklık Açısından Eleştirel Değerlendirilmesi”. Anayasa Yargısı, 31/1: 379-401.
  19. GHULYAN, H. (2021). Tarihsel, Soyut, Çelişkili: 1923’ten Günümüze Türkiye’de Kentsel Toplumsal Mekân. Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınları.
  20. GÖZLER, K., KAPLAN G. (2021). İdare Hukuku Dersleri, Ekin Yayınevi.
  21. HARVEY, D. (2012). Sermayenin Mekânları (çev. Başak Kıcır, Deniz Koç, Kıvanç Tanrıyar, Seda Yüksel). İstanbul: Sel Yayıncılık.
  22. HATT, P. K., REISS, J. A. (2002). “Kentsel Yerleşmenin Tarihi”. 20. Yüzyıl Kenti (der. ve çev. Bülent Duru, Ayten Alkan). Ankara: İmge Kitabevi, 27-36.
  23. HACICAFEROĞLU, S. (2023). Kentsel Dönüşüm Avrupa ve Türkiye’deki Yansımaları. Tevafuk Yayınları.
  24. İNAN, Ş., SALALI, V. (2021). “Türkiye’de Kentsel Dönüşüm Çalışmalarının Hukuki Boyutu ve Uygulamada Karşılaşılan Yasal Sorunlar”. Ankara Barosu Dergisi, 2021/1: 76-99.
  25. KELEŞ, R. (2006). Kentleşme Politikası. Ankara: İmge Yayınları.
  26. KELEŞ, R. (2021). Kent Bilim Terimleri Sözlüğü. Ankara: İmge Yayınları.
  27. KELEŞ, İ. (2024). “Türkiye’de Kentsel Dönüşümde İmar ve Hukuki Açıdan Yaşanan Sorunlar”. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 59/2: 890-904.
  28. KESKİNOK, Ç. (2022). “Kentsel Planlamada Kamu Yararı Üzerine Tartışma” İdealkent, 13/37: 1070-1081.
  29. KURŞAT, Z. (2013). “6306 Sayili Afet Riski Altındaki Alanların Dönştürülmesi Hakkında Kanunun Özel Hukuk Alanındaki Etkileri”. Kentsel Dönüşüm Hukuku, 19-48.
  30. LEFEBVRE, H. (1991). The Production of Space (çev. D. Nicholson-Smith). Cambridge: Blackwell.
  31. MELİKŞAH Y. (2005). “Kentsel Dönüşüm Uygulamalarının Hukuki Boyutu” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 60: 105-138.
  32. ÖZLÜER, Ö. (2018). “6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Alanlarda Riskli Olmayan Yapıların Durumu”. Ankara Barosu Dergisi, 2018/1: 247-270.
  33. ÖZSUNAY, E. (2015). 6306 Sayılı Kanun ve Kentsel Dönüşüm Uygulamalarına İlişkin Düşünceler. Vedat Kitapçılık.
  34. SADİOĞLU U. & ERGÖNÜL E. (2020). “Türkiye’de Kentsel Dönüşümün Anlamı, Aktörleri ve Amaçları”. İdealkent, 30/11: 778-908.
  35. ŞAHİN, Y. (2009). “Her Derde Deva: ‘Kamu Yararı’”. İmar Hukuku ve Şehircilik Dergisi, 53-54: 109-116.
  36. ŞİMŞEK, S. (2016). Türkiye’de Kentsel Dönüşüm Uygulamaları. Ankara: Seçkin Yayınları.
  37. ŞİMŞEK KARABEKİROĞLU, S. (2025). “Kentsel Dönüşüm Sürecinde Yaşanan Bazı Sorunlar ve Öneriler”. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15/1: 171-210.
  38. TANÖR, B., YÜZBAŞIOĞLU, N. (2005). 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım A.Ş.
  39. T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı. (2009). Kentleşme Şurası, Kentsel Dönüşüm, Konut ve Arsa Politikaları. Ankara.
  40. TEKELİ, İ. (2011). Kent, Kentli Hakları, Kentleşme ve Kentsel Dönüşüm. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları
  41. YILDIZ, İ., YAŞAR, E. (2025). “Türkiye’de Afet Riskine Karşı Dirençli Kentler Oluşturmada 6306 Sayılı Kanun’un Yeri”. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi (KMUSEKAD), 27/50: 1439-1452.
  42. YURTCANLI, S. (2013). “Afet Riski Altında Temel Hak ve Özgürlükler: 6306 Sayılı Afet Yasası Kapsamında Temel Hak ve Özgürlüklere Getirilen Sınırlamalar”. Anayasa Hukuku Dergisi, 2/4: 317-340.
  43. 6306 Sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun. Resmî Gazete Tarihi: 31.05.2012, 28309.
  44. 5393 Sayılı Belediye Kanunu. Resmî Gazete Tarihi: 13.07.2005, 25874.