AI Summary & Key Takeaways
AI InsightIn conclusion, this study aims to contribute to the field by both providing new information on the biography of Çelik Mehmed Pasha and drawing attention to the diplomatic aspect and content of waqfiyas.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
In Ottoman society, waqfs (endowments) were one of the most important institutions that ensured order in both religious and social spheres. These structures, established throughout different imperial regions, addressed citizens' fundamental needs while sustaining administrative and cultural continuity. Waqfs founded by statesmen, in particular, went beyond individual charitable thinking, becoming institutional structures that strengthened the relationship between the state and society. Accordingly, this study focuses on outlining the political and administrative career of Çelik Mehmed Pasha, one of the 18th-century Ottoman viziers, and examining the waqfiya of the madrasa he founded in Güzelhisar from a diplomatic perspective. Within the scope of this study, the life and activities of Çelik Mehmed Pasha, about whom there is limited biographical information in the literature, are discussed in more detail in light of archival records. In addition, the waqfiya of the madrasa founded in Güzelhisar is examined from a diplomatic point of view. The purpose of the waqfiya’s establishment, its operating principles, income and expenditure items, management structure, services provided, and the legal conditions regulated in the text have been determined in detail. The main sources of the study consist of relevant archival documents, contemporary chronicles and secondary literature. In conclusion, this study aims to contribute to the field by both providing new information on the biography of Çelik Mehmed Pasha and drawing attention to the diplomatic aspect and content of waqfiyas.
Özet
Osmanlı toplumunda vakıflar hem dinî hem de sosyal alanlarda düzeni sağlayan en önemli kurumlardan biri olmuştur. İmparatorluğun farklı bölgelerinde tesis edilen bu müesseseler, halkın temel ihtiyaçlarını karşılamanın yanı sıra idari ve kültürel hayatın devamlılığına da hizmet etmiştir. Özellikle devlet ricali tarafından tesis edilen vakıflar, ferdî hayır anlayışının ötesine geçerek devlet ile toplum arasındaki ilişkiyi güçlendiren kurumsal yapılar hâline gelmiştir. Bu doğrultuda çalışmanın konusu, 18. yüzyıl Osmanlı vezirlerinden Çelik Mehmed Paşa’nın siyasi ve idari kariyerinin ana hatlarıyla ortaya konulması ile paşa tarafından Güzelhisar’da kurulan medresenin vakfiyesinin diplomatik açıdan incelenmesidir. Çalışma kapsamında, literatürde biyografisi hakkında sınırlı bilgiler bulunan Çelik Mehmed Paşa’nın hayatı ve devlet hizmetindeki faaliyetleri, arşiv kayıtları ışığında daha ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bunun yanı sıra Güzelhisar’da kurulan medreseye ait vakfiye, diplomatik açıdan incelenmiştir. Vakfiyenin kuruluş gayesi, vakfın işleyiş esasları, gelir ve gider kalemleri, yönetim yapısı, sunulan hizmetler ve hukuki şartların metinde ne şekilde düzenlendiği ayrıntılı biçimde tespit edilmiştir. Çalışmanın ana kaynaklarını, ilgili arşiv belgeleri, çağdaş kronikler ile ikincil literatür oluşturmaktadır. Sonuç olarak bu çalışma, hem Çelik Mehmed Paşa’nın biyografisine yeni bilgiler kazandırması hem de vakfiyelerin diplomatik yönüne ve muhtevasına dikkat çekmesi bakımından alana katkı sağlamayı hedeflemektedir.