SavedAdd your journal

Journals / Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Cilt: 11 Sayı: Filistin Özel Sayısı Özel Sayı

Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri

Fikrullah Çakmak(Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0002-4559-7117
Pages
381–399
Publication Date
2025-02-28
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Tevrat ve Kur’an’dan karşılaştırmalı bir analiz sunarak, bu inançların dini, sosyal ve politik boyutlarına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Bu makale, Yahudi teolojisindeki seçilmişlik doktrini ve antropomorfik Tanrı anlayışının tarihsel, teolojik ve toplumsal yansımalarını ele almaktadır.
📊
Key Findings & Data:Makale, Yahudi teolojisindeki bu anlayışların İsrail-Filistin çatışması gibi modern siyasi sorunlara etkisini de inceleyerek, kutsal metinlerin yanlış yorumlanmasının sosyal adaleti tehdit eden bir faktör olduğunu göstermektedir.
💡
Conclusion & Impact:Tevrat ve Kur’an’dan karşılaştırmalı bir analiz sunarak, bu inançların dini, sosyal ve politik boyutlarına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Teoloji · Yahudilik · Antropomorfizm

Özet

Bu makale, Yahudi teolojisindeki seçilmişlik doktrini ve antropomorfik Tanrı anlayışının tarihsel, teolojik ve toplumsal yansımalarını ele almaktadır. Seçilmişlik doktrini, İsrailoğulları’nı Tanrı’nın özel halkı olarak tanımlayarak, onları diğer milletlerden ayrıştırmış ve dini bir üstünlük anlayışına yol açmıştır. Antropomorfik Tanrı anlayışı ise, Tanrı’nın insan benzeri niteliklerle tasavvur edilmesiyle Yahudi toplumunun kendi çıkarlarını Tanrı’nın iradesi olarak görme eğilimini pekiştirmiştir. Bu teolojik yaklaşımlar, Yahudilerin diğer halkları dışlayan, nesneleştiren ve zamanla şiddeti meşrulaştıran politikalar üretmesine zemin hazırlamıştır. Kur’an’ın Yahudi toplumuna yönelik eleştirileri, onların bu seçilmişlik ve insan merkezli Tanrı anlayışlarının teolojik ve ahlaki sorunlarını vurgular. Makale, Yahudi teolojisindeki bu anlayışların İsrail-Filistin çatışması gibi modern siyasi sorunlara etkisini de inceleyerek, kutsal metinlerin yanlış yorumlanmasının sosyal adaleti tehdit eden bir faktör olduğunu göstermektedir. Tevrat ve Kur’an’dan karşılaştırmalı bir analiz sunarak, bu inançların dini, sosyal ve politik boyutlarına dair kapsamlı bir değerlendirme yapılmıştır

🔖

Cite This Article

Çakmak, F. (2025). Seçilmişlik Doktrini ve Antropomorfik Tanrı Anlayışı: Yahudi Teolojisinin Sosyal ve Siyasi Etkileri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 11 Sayı: Filistin Özel Sayısı Özel Sayı, 381–399. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1602047

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (52)

  1. Adam, B. (2004). Müslümanların Yahudilere yönelttiği teolojik eleştiriler. Dinler Tarihi Araştırmaları (Sempozyum), 103-118.
  2. Alıcı, M. (2022, 16 Eylül). İlahi dinlerde “Tanrı’nın konuşması” ile “Tanrı adına konuşma” çatışmaları. Mirat Haber. https://www.mirathaber.com/ilahi-dinlerde-tanrinin-konusmasi-ile-tanri-adina-konusma-catismalari/ adresinden erişildi.
  3. Arslantaş, N. (2008). Hz. Peygamber’in çağdaşı Yahudilerin sosyo-kültürel hayatlarına dair bazı tespitler. İSTEM, (11), 9-46.
  4. Bilmen. (t.y.). Kur’an-ı Kerim’in Türkçe meali alisi ve tefsîri (C. 1-10). İstanbul: Bilmen Basım ve Yayınevi.
  5. Boak, A. E. R. (1916). The theoretical basis of the deification of rulers in antiquity. The Classical Journal, 11(5), 293-297.
  6. Cabiri, M. A. (2001). Arap-İslam aklının oluşumu. (İ. Akbaba, Çev.). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  7. Cevizci, A. (2005). Paradigma felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları.
  8. Coşkun, A. (2014). Din ve kimlik. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (24). doi:10.15370/muifd.24579
  9. Çiftçi, H. A. (2017). Kitab-ı Mukaddes’te İsrailoğulları’nın seçilmişliği ve Justin Martyr’in seçilmişlik eleştirisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (38), 219-236.
  10. Dalbay, R. S. (2018). “Kimlik” ve “toplumsal kimlik” kavramı. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31), 161-176.
  11. Derveze, İ. (2012). Kur’an’a göre Hz. Muhammed’in hayatı I-II (C. 2). İstanbul: Düşün Yayıncılık.
  12. Derveze, M. ʿİzzet. (1383). Et-Tefsīru’l-Ḥadīs (C. 1-10). Ḳāhire: Dāru ʾİḥyāi’l-Kutubi’l-ʿArabiyye.
  13. Erdem, T. ve Keskin, F. B. A. (2024). Yahudi milliyetçiliği olarak Siyonizm’in sosyolojisi. SDE Akademi, 4(3), 333-361. doi:10.58375/sde.1538811
  14. Gazzâlî, Ebû Hâmid Muhammed. (2004). el-İktisād fi’l-iʿtikad. Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
  15. Ginzberg, L. (t.y.). Antropoformizm. JewishEncyclopedia. 10 Kasım 2024 tarihinde https://www.jewishencyclopedia.com/articles/1574-anthropomorphism adresinden erişildi.
  16. Gündüz, Ş. (2016). Din ve şiddet paradoksu. Milel ve Nihal, 13(2), 8-31.
  17. Gündüz, Ş. (2024, 6 Ocak). İşgal ve soykırımın temel argümanı: Seçilmişlik ve vadedilen topraklar mitosu -. PERSPEKTİF. https://www.perspektif.online/isgal-ve-soykirimin-temel-argumani-secilmislik-ve-vadedilen-topraklar-mitosu/ adresinden erişildi.
  18. Gürkan, S. L. (2005). Kur’an’a göre seçilmişlik kavramı ve İsrailoğulları’nın seçilmişliği meselesi. İslam Araştırmaları Dergisi, (13), 25-61.
  19. Hadi, A. B. A. (1932). The Balfour Declaration. The annals of the American Academy of Political and Social Science, 164, 12-21.
  20. Hepkul, A. (2002). Bir sosyal bilim araştırma yöntemi olarak içerik analizi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1), 1-12.
  21. Hitti, P. K. (2011). Siyasi ve kültürel İslam tarihi. (S. Tuğ, Çev.). İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Yayınları.
  22. İbn Âşûr, M. T. (1984). Et-Tahrîr ve’t-tenvîr (C. 1-30). Tunus: Dâru’t-Tûnisiyye.
  23. İbn Kesîr, E.-F. İ. b. O. (1419). Tefsîru’l-Kur’âni’l-Azîm. Beyrut: y.y.
  24. İbnu’l-Esîr, E.-S. el-M. b. M. el-Cezerî. (1979). En-Nihâye fî ğarîbi’l-hadîs ve’l-eser (C. 1-5). Beyrut: el-Mektebetu’l-İlmiyye.
  25. Johnson, P. (1988). A History of the Jews (1st US edition.). New York: Harper Perennial.
  26. Karahan, S. (2021). Siyonist öğretide vaat edilmiş topraklar. Ortadoğu Etütleri, 13(2), 177-213. doi:10.47932/ortetut.814970
  27. Katar, M. (2007). İsrail kavminin seçilmişliği üzerine bir araştırma. İslâmî Araştırmalar (Dergi), XX(4), 458-463.
  28. Kıyak, A. ve Karakurt, S. (2024). Antropomorfik düşünce ve Yahudilik. İslâmi Araştırmalar Dergisi, 35, 209-222. doi:10.62862/isar.2024-101965
  29. Koldas, U. (2011). The “nakba” in Palestinian memory in Israel. Middle Eastern Studies, 47(6), 947-959.
  30. Kotan, M. Ş. (2011). Cahiliye dönemi Mekke dini: Ahmesilik. Kur’an’ın Anlaşılmasına Katkısı Açısından Kur’an Öncesi Mekke Toplumu (Sempozyum), 177-188.
  31. Kutsal Kitap. (2003). İstanbul: Kitabı Mukaddes Şirketi.
  32. Manna’, A. (2013). The Palestinian nakba and its continuous repercussions. Israel Studies, 18(2), 86-99.
  33. Mâturîdî, E. M. M. b. M. (2005). Teʾvîlâtu’l-Kurʾân (C. 1-10). Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
  34. Mâturîdî, E. M. M. b. M. (1431). Kitâbu’t-tevhîd. İskenderiyye: Dâru’l-Câmiati’l-Mısriyye.
  35. Mâverdî, E.-H. Alî b. M. (t.y.). En-Nuket ve’l-uyûn (C. 1-6). Beyrut: Dâru’l-Kutubi’l-İlmiyye.
  36. Nesefî, E.-B. ʿAbdullâh b. A. (1419). Medâriku’t-tenzîl ve hakâîku’t-teʾvîl (C. 1-3). Beyrut: Dâru’l-Kelime’t-Tayyib.
  37. Öke, M. K. (1982). The Ottoman empire, Zionism, and the question of Palestine (1880-1908). International Journal of Middle East Studies, 14(3), 329-341.
  38. Râzî, F. (1420). Mefâtīhu’l-ğayb (C. 1-32). Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî.
  39. Rowley, C. K. ve Taylor, J. (2006). The Israel and Palestine land settlement problem: An analytical history, 4000 B.C.E.–1948 C.E. Public Choice, 128(1), 41-75.
  40. Salmazzem, M. (2024). Kur’an perspektifinden Medineli Yahudilerin İslâm davetine yönelik yaklaşımlarının eleştirisi. Diyanet İlmi Dergi, 60(1), 43-76. doi:10.61304/did.1283266
  41. Sputnik. (2023, 10 Ekim). İsrailli bakanın Filistinlilere ‘hayvan’ benzetmesine tepki: “Naziler de Yahudiler için demişti”. Sputnik Türkiye. 10 Kasım 2024 tarihinde https://anlatilaninotesi.com.tr/20231010/israilli-bakanin-filistinlilere-hayvan-benzetmesi-naziler-de-yahudiler-icin-demisti-1076180250.html adresinden erişildi.
  42. Stern, D. (1992). Imitatio hominis: Anthropomorphism and the character(s) of God in rabbinic lterature. Prooftexts, 12(2), 151-174.
  43. Şeker, C. (2015). Yahudilikte evlilik ve cinsellik anlayışı / ahlakı. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, (44), 247-271. doi:10.29288/ilted.308482
  44. Taberî, E. C. M. b. C. (2000). Câmiʿu’l-beyân fî teʾvîli âyi’l-Kur’ân (C. 1-24). b.y.: Muessesetu’r-Risâle.
  45. Taylor, B. C. (1891). God’s purpose in choosing Israel. The Old and New Testament Student, 12(2), 86-90.
  46. Topaloğlu, B. ve Çelebi, İ. (2020). Kelâm terimler sözlüğü (7. bs.). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  47. Troen, S. I. (2013). Israeli views of the land of Israel/Palestine. Israel Studies, 18(2), 100-114. doi:10.2979/israelstudies.18.2.100
  48. Üner, Y. (2024). Yahûdilikteki seçilmişlik inancının Ahmesîlik’e etkisi üzerine bir inceleme. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 11(1), 326-339.
  49. Wolfson, H. (1912). Maimonides and Halevi. Philadelphia: The Dropsie College For Hebrew and Cognate Learning.
  50. Yazar, E. ve Günay, S. (2024). Bir meşruiyet aracı olarak dehümanizasyon: Oryantalist ve siyonist bakış açısıyla Filistin’deki soykırıma dair bir değerlendirme. Ombudsman Akademik, (Özel Sayı 2 (Gazze)), 488-510.
  51. Yıldırım, R. (2024). Yahudilerin üstünlük iddialarının Yahudi kutsal metinlerindeki dayanakları. Trabzon İlahiyat Dergisi, 11(1), 173-191. doi:10.33718/tid.1461254
  52. Zemahşerî, E.-K. M. b. ʿAmr. (1407). El-Keşşâf an hakâîkı ğavâmidi’t-tenzîl (C. 1-4). Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî.