Journals / Current Perspectives in Social Sciences / 2026 / Volume: 23 Issue: 4 Special Issue

Siyasetname ’de Din-Devlet İlişkisi: İktidarın Kaynağı Bağlamında Bir İnceleme

Lokman Cerrah(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, OLTU BEŞERİ VE SOSYAL BİLİMLER FAKÜLTESİ, SOSYAL HİZMET BÖLÜMÜ)0000-0002-7330-4422
Pages
—
Publication Date
2019-12-31
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

Bu çalışma, böylesi uzun tarihli ve çetrefilli bir konuya Türk-İslam medeniyetinde önemli bir yer tutan Siyasetname açısından yaklaşmayı ve Nizamü’l-Mülk’ün bakış açısıyla döneminin din-devlet ilişkisi anlayışını iktidarın kaynağı bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Din-devlet ilişkileri her dönemde farklı şekilde tartışılmış ve yine farklı sorunlara yol açmıştır.
📊
Key Findings & Data:Özellikle hukuk alanı güçlü dinlerin dünyaya ait olan alanları düzenleme isteği, dünyevi iktidarların hakimiyet alanını tehdit eder bir şekilde değerlendirilmiştir.
💡
Conclusion & Impact:Bu çalışma, böylesi uzun tarihli ve çetrefilli bir konuya Türk-İslam medeniyetinde önemli bir yer tutan Siyasetname açısından yaklaşmayı ve Nizamü’l-Mülk’ün bakış açısıyla döneminin din-devlet ilişkisi anlayışını iktidarın kaynağı bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır.
🔬Design:Experimental Field Trial
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Din · Devlet · Siyasetname

Özet

Din-devlet ilişkileri her dönemde farklı şekilde tartışılmış ve yine farklı sorunlara yol açmıştır. Özellikle hukuk alanı güçlü dinlerin dünyaya ait olan alanları düzenleme isteği, dünyevi iktidarların hakimiyet alanını tehdit eder bir şekilde değerlendirilmiştir. Batı’da Kilise (ruhban sınıfı)- devlet (dünyevi iktidar) arasında yoğunlaşan bu mücadele, laiklik kavramı ve uygulaması ile dünyevi iktidar alanının devlete tahsis edilmesi ile sonuçlanmış görünmektedir. Fakat buna rağmen bu iktidar mücadelesi her yerde bazen sessiz bazen gürültülü ama her halükarda devam etmektedir. Nitekim ABD’de Evanjeliklerin iktidar üzerindeki etkisi, Amerikan siyasetini düzenleme iddiası önemli bir tartışma konusu olarak gündemde yer almaktadır. Yine Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan günümüze kadar geçen süreçte din-devlet ilişkileri Diyanet İşleri Başkanlığı, başörtüsü meselesi ve zorunlu din dersleri bağlamında hep tartışılmıştır. Bu çalışma, böylesi uzun tarihli ve çetrefilli bir konuya Türk-İslam medeniyetinde önemli bir yer tutan Siyasetname açısından yaklaşmayı ve Nizamü’l-Mülk’ün bakış açısıyla döneminin din-devlet ilişkisi anlayışını iktidarın kaynağı bağlamında ortaya koymayı amaçlamaktadır.

🔖

Cite This Article

Cerrah, L. (2019). Siyasetname ’de Din-Devlet İlişkisi: İktidarın Kaynağı Bağlamında Bir İnceleme. Current Perspectives in Social Sciences, Volume: 23 Issue: 4 Special Issue. https://ajindex.com/articles/1342325

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (28)

  1. Temizkan, A. (2011). “Türk Tarihinde Meşruiyetin Kaynağı ve Öteki Sorunu”, Türk Yurdu, C.31, S.289, s.259-262
  2. Adalıoğlu, H. H. (2009). “Siyasetname”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 37:304-306. İstanbul: TDV Yayınları
  3. Adalıoğlu, H. H. (2004). "Siyasetnâmeler’in Klasik Kaynakları." Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 5.2, 1-20.
  4. Altay, A. (2011). "Klâsik Dönem Osmanlı Siyasetnâme Geleneğine Genel Bir Bakış." Electronic Turkish Studies 6.3
  5. Avçin, M. (2012). "Bir Siyasetnâme Olarak Ahlâk-I Muhsinî." Electronic Turkish Studies 7.2, 2012.
  6. Barbier, M. (1999). Modern Batı Düşüncesinde Din ve Siyaset, İstanbul: Kaknüs Yayınları, 1. Basım
  7. Canatan, K. (2009). "Geleneksel Siyaset ve Devlet Felsefesinin Bir Yorumu Olarak “Siyasetname” Büyük Devlet Adamı Nizamü’l-Mülk ’ün Devlet ve Siyaset Anlayışı Üzerine." Türkish Studies 4: 1-27
  8. Çavuş, L. (2017). Modern Tanrı-Devletin Tarih Öncesi: Hristiyanlıkta ve İslam’da İktidar, Milel ve Nihel, 14 (1):201-233,
  9. Demir, İ. (2008). “İçerik Analizi Tekniğinde Yargı Cümlelerinin Analizi”, Sosyoloji Notları, Ocak-Şubat-Mart (4), Nisan-Mayıs-Haziran (5), Ankara
  10. Ergin, M. (2008). Orhun Abideleri, İstanbul: Boğaziçi Yayınları
  11. Ertuğrul, A. ( 2006). "Nizamü’l-Mülk ’ün Siyasetnâmesi’nin Mevcut Bazı Neşirlerine Dair." İSTEM 7: 99-116
  12. Ferrarotti, F. (1987). “Legitimation, Representation and Power”, Current Sociology, Summer 35/ 2: 21-27
  13. Geanakoplos, D.J. (2011). Bizans İmparatorluğu’nda Kilise ve Devlet: Sezaropapizm Sorununu Yeniden Düşünmek, Tarih Okulu, (Ocak-Nisan / IX): 169-198.
  14. Gökçe, O. (2006). İçerik Analizi; Kuramsal ve Pratik Bilgiler, Ankara: Siyasal kitabevi
  15. İnalcık H. (2000). “Kutadgu Bilig'de Türk ve İran Siyaset Nazariye ve Gelenekleri”, Türk Kültürü Araştırmaları. Ankara: 259-271.
  16. Kafesoğlu, İ. (1955). "Büyük Selçuklu Veziri Nizamü'l-Mülk ‘ün Eseri, Siyasetname ve Türkçe Tercümesi." Türkiyat Mecmuası 12: 231-256
  17. Köktürk, A. (2011). "Modern Öncesi Devletin Yönetim Anlayışı." Güvenlik Stratejileri Dergisi 13/13: 73-97.
  18. Lewis, B. (2011). İslam’ın Siyasal Söylemi, (Çev. Ünsal Oskay), Ankara: Phoenix Yayınevi
  19. Lewis, B. (2017). İnanç ve İktidar (Ortadoğu’da Din ve Siyaset), Çev. Şengel, A. M., Ankara: Akılçelen Kitaplar, 2. Baskı
  20. Menekşe, Ö. (2005). "İslam Düşünce Tarihinde Devlet Anlayışı: Mâverdi ve Nizâmülmülk Örneği." Dilbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 5/2: 193-211
  21. Nizamü’l-Mülk (2017). Siyasetname, (Çev. M. Taha AYAR) İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları
  22. Olgun, C. K. (2008) “Nitel Araştırmalarda İçerik Analizi Tekniği”, Sosyoloji Notları, (Ocak-Şubat-Mart (4), Nisan-Mayıs-Haziran (5)), Ankara
  23. Özaydın, A. (2007). “Siyasetname (Osmanlı Maddesi)”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 33:194-196. İstanbul: TDV Yayınları
  24. Özev, M. H. (2005). "Meşruiyet kavramının dönüşümü." Bilim ve Sanat Vakfı Bülteni 57: 87-97.
  25. Özmen, A. (2014). "Siyasetname ‘de Yönetim Felsefesi." Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi 5/10: 203-218.
  26. Romalılara mektup 13/1-2
  27. Yılmaz, C. (2009). “Siyasetname (Osmanlı Dönemi) Maddesi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 37: 306-308. İstanbul: TDV Yayınları
  28. Yılmaz, C. (1999). "Siyasetnameler ve Osmanlılarda Sosyal Tabakalaşma." Osmanlı: Toplum, 5. Editör: Güler Eren, (Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 69-81