AI Summary & Key Takeaways
AI InsightBased on qualitative research and content analysis, this study concludes that the Qur’an presents critical thinking as a fundamental principle, emphasizing the need for a questioning attitude and conscious reflection to help humans fulfill their existential responsibilities under divine guidance.
📌 3 Key Takeaways
Abstract
This study examines the Qur’an’s model of critical thinking developed against superstition, dogmatism, and the prejudiced acceptance of traditional beliefs. Critical thinking, defined as the process of analysis and evaluation through human intellectual capacities regarding an event, situation, or entity, represents an effective model of learning and understanding. Throughout human history—from the hunter-gatherer era to the agricultural society and the digital age—continuous progress has largely been achieved through critical thinking. The Qur’an addresses human errors and crises within the framework of the relationship between knowledge and morality, presenting approaches that exemplify critical reflection. As both an individual and social responsibility, critical thinking involves using reason, knowledge, experience, observation, and logic to reach sound and consistent conclusions. The Qur’an promotes a consciousness of reflective thought against individual and social challenges such as polytheism, secularization, and inequalities arising from class, status, and power. Based on qualitative research and content analysis, this study concludes that the Qur’an presents critical thinking as a fundamental principle, emphasizing the need for a questioning attitude and conscious reflection to help humans fulfill their existential responsibilities under divine guidance.
Özet
Bu araştırma, Kur’an’ın hurafe, dogmatizm ve geleneksel inançların önkabule dayalı biçimde benimsenmesine karşı inşa ettiği eleştirel düşünme modelini incelemektedir. Bir olay, durum veya varlık hakkında insanın zihinsel yeteneklerini kullanarak gerçekleştiği, analiz ve değerlendirme süreci olan eleştirel düşünme, etkili bir öğrenme ve anlama modelidir. İnsanlık tarihi boyunca avcı-toplayıcı dönemden tarım toplumuna, sanayi toplumundan dijital çağa uzanan sürekli bir gelişim süreci, büyük ölçüde eleştirel düşünme sayesinde mümkün olmuştur. Kur’an, insanın yanılgılarını, sorunlarını ve krizlerini bilgi ile ahlak arasındaki ilişki çerçevesinde ele alarak, eleştirel düşünmeye örnek teşkil eden birçok yaklaşım sunmaktadır. Bireysel ve toplumsal bir sorumluluk alanı olan eleştirel düşünme; akıl, bilgi, deneyim, gözlem ve mantığı kullanarak doğru ve tutarlı sonuçlara ulaşma çabasını ifade eder. Kur’an, insanın ve toplumların sürüklendiği şirk, sekülerleşme, güç temelli sosyal yapıların oluşturduğu sınıf, statü ve eşitsizlik gibi bireysel ve toplumsal sorunlara karşı eleştirel tefekkür bilincini inşa etmektedir. Bu çalışma Kur’an’da eleştirel düşünme olgusu üzerinde yoğunlaşmış, elde edilen veriler nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Buna göre Kur’an, eleştirel düşünmeyi, insanın varoluşsal sorumluluklarını yerine getirirken ilahi rehberlikle doğru yoldan ayrılmaması için, eleştirel bir bilinç ve sorgulayıcı bir tutum geliştirilmesini, temel bir ilke olarak ortaya koyduğu sonucuna varılmıştır.