Journals / Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Sayı: 49

Tarsus Ve Kusun Kazaları Nüfus Defterinin Tahlil ve Değerlendirmesi

Kazım Kartal(BURDUR MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5550-6808
Hava Selçuk(ERCİYES ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-9136-9158
Pages
160–170
Publication Date
2020-04-30
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

İşte bu çalışmada Tarsus ve Kusun’a ait defterdeki nüfusa ilişkin bilgiler değerlendirilecektir.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Osmanlı Devletinde uzun süre nüfus ve arazi tahririleri yapılmıştı.
📊
Key Findings & Data:Tımar sistemi eski önemini kaybedince tahrir işlemleri avarız sayımları şekline dönüştü. 19. yüzyıldaki yeni gelişmelerle birlikte sayım işlemlerinin mahiyeti de değişmeye başladı. 1830- 31’de genel bir nüfus sayımı yoluyla ülkedeki erkek nüfus belirlenmeye çalışıldı.
💡
Conclusion & Impact:İşte bu çalışmada Tarsus ve Kusun’a ait defterdeki nüfusa ilişkin bilgiler değerlendirilecektir.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Tarsus · Nüfus

Özet

Osmanlı Devletinde uzun süre nüfus ve arazi tahririleri yapılmıştı. Özellikle tımar sistemiyle bağlantılı olarak ülkedeki vergi potansiyelini görmek üzere tahrirler yapıldı ve bu çalışmalar sonucunda defterler düzenlendi. Tımar sistemi eski önemini kaybedince tahrir işlemleri avarız sayımları şekline dönüştü. 19. yüzyıldaki yeni gelişmelerle birlikte sayım işlemlerinin mahiyeti de değişmeye başladı. 1830- 31’de genel bir nüfus sayımı yoluyla ülkedeki erkek nüfus belirlenmeye çalışıldı. Önce İstanbul’da daha sonra ülkenin genelinde sayımlar yapıldı. Bu sayımlar kapsamında Tarsus ve Kusun kazalarının da nüfus sayımı yapılmıştır. Tarsus sancağı, 1519 tarihinde Tarsus merkez, Kusun ve Ulaş olmak üzere üç nahiyeden oluşuyordu. XIX. asırda sancağın idarî taksimatında bazı değişiklikler görülmektedir. Bu yüzyılın başlarında, Tarsus Sancağı, Tarsus merkez, Kusun, Ulaş, Kuştemür, Gökçeli, Elvanlı, Namrun ve Tekeli nahiyelerinden oluşuyordu. Bugün Mersin(İçel) sınırlarında bir ilçe olan Tarsus ve Kusun kazalarına ait 29.12.1247 (1832) tarihli NFS.d:3694 numarada kayıtlı “Kaza-i Tarsus ve Kusun Nüfus defterinde” Müslüman mahalle ve köyleri içeren bir sayımın yapıldığını ve deftere kaydedildiğini tespit etmekteyiz. Tarsus kazasının 14 Müslüman mahallesi, 1 zimmi mahallesinde oturan Müslüman taife, Tarsus bahçelerinde oturan halk, Tarsusa bağlı 11 köy ile Kusun kazasına bağlı 17 köy ve 1 cemaat olmak üzere ikamet eden toplam 3.699 kişinin kaydı tutulmuştur. İşte bu çalışmada Tarsus ve Kusun’a ait defterdeki nüfusa ilişkin bilgiler değerlendirilecektir.

Keywords
🔖

Cite This Article

Kartal, K., Selçuk, H. (2020). Tarsus Ve Kusun Kazaları Nüfus Defterinin Tahlil ve Değerlendirmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 49, 160–170. https://ajindex.com/articles/1336500

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (13)

  1. A-Arşivler
  2. COA: NFS.d:3694
  3. B-Diğer Kaynaklar
  4. Altı A. (2019), “Nüfus Defterlerine Göre Pirevi (Hacı Bektaş Veli Tekkesi) (1830-1846)”, Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, s.77-98.
  5. Bilgili A. S. (2011), “Tarsus”, DVİA, C.40, s. 111-114.
  6. Bilgili A. S.(2010), “Osmanlı Arşiv Belgelerinde Adana, Tarsus Ve Mersin Bölgesi Nusayrîleri (19-20. Yüzyıl)”, Türk Kültürü Ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi /, 54, s. 53. (49-78)
  7. Çavuş R. (2018), “Geçmişin Yorumlanmasında Nüfus defterlerinin Rolü”, Journal of History and Future,, Volume 4, Issue 1, s.53.
  8. Ulaş S. (2012), Tarsus Kazasının Sosyo-Ekonomik Yapısı (1856-1914), Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Mersin, s.173.
  9. Poş A. (2008), Arşiv Belgelerine Göre Tarsus’ta Sosyo-Kültürel Yapı (XIX. Yüzyılın İkinci Yarısı), Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Basılmamış doktora tezi, Bursa.
  10. Poş A. (2008), “XIX. Yüzyılda Tarsus’un Nüfusu”, Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, C.8, Sayı:2, s.99-116.
  11. Yılmaz Y. (2011), “Osmanlı Döneminde Tarsus Vakıfları”, Vakıflar Dergisi, Sayı: 35, s.52-53(39-59)
  12. Kartal K. & Kartal S. S. (2018), ‘’H.1256/M.1840-41 Tarihli Müslim Nüfus Defterlerine Göre Karahisar-ı Develi (Yeşilhisar) Kazâsı: Sosyo-ekonomik ve Demografik Yapısı’’, Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Yenilikçi Yaklaşımlar Cilt 2, Gece Akademi, s.113-130.
  13. Çavuş R. (2018), “Geçmişin Yorumlanmasında Nüfus defterlerinin Rolü”, Journal of History and Future,, Volume 4, Issue 1, s.53.