Türkiye'de Din İçerikli Gündelik Hayat Çalışmaları

Özet

Gündelik hayat, bireylerin karşılıklı ilişki ve etkileşimleriyle inşa ettikleri toplumsal bir gerçekliktir. Bu gerçeklik, son yıllarda çağdaş sosyoloji paradigmasını oluşturan mikro kuramların ilgi duyduğu alanlardan biri haline gelmiştir. Gündelik hayat sosyolojisi olarak isimlendirilen bu alan, kuramsal ya da ampirik nitelikteki sosyolojik birçok çalışmaya konu olmaktadır. Bununla birlikte gündelik hayat, sadece sosyologların ilgi duyduğu bir alan olmaktan öte, diğer sosyal bilimcilerin de araştırdığı bir alandır. Bu alanı ya da gerçekliği dikkate alan çalışmalardan bazıları, gündelik hayatı pek çok açıdan düzenleyen ya da yönlendiren dini inanç ekseninde ele alınmıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Türkiye’de 1992-2022 yılları arasında, sosyal bilimlerin tüm alanlarında gerçekleştirilen din içerikli gündelik hayat çalışmalarına ilişkin genel bir değerlendirme yapmaktır. Din içerikli gündelik hayat çalışmaları tez, makale ve kitap olmak üzere üç ana düzlemde incelendiğinde; gündelik hayat ve din ilişkisinin, toplumsal ilişkiler, sosyal tabakalaşma, modernleşme, sekülerleşme, tüketim toplumu ve alışkanlıkları, medya, halk inanç ve uygulamaları ile Hz. Muhammed’in gündelik hayatı gibi konu ya da kavramlar çerçevesinde ele alındığı tespit edilmiştir. Öte yandan gündelik hayatta her gün tekrar edilen kalıplaşmış davranış ya da eylemlerin gerçekleşme biçimi ve bunların altında yatan nedenler ile dini inanç arasında herhangi bir ilişkinin olup olmadığını; sosyal ve kültürel faaliyetlerin yapıldığı mekân ve bunların gerçekleşme biçimi ile dini değerler arasında nasıl bir ilişki olduğunu ele alan sosyolojik çalışmalara ihtiyaç olduğu görülmüştür.