SavedAdd your journal

Journals / Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları / 2024 / Sayı: 46

Halil Edhem (Eldem) Bey’s Tenure as Mayor of Istanbul and His Activities

İstanbul’da Şehremini Halil Edhem (Eldem) Bey Dönemi ve Faaliyetleri

Yusuf Yıldırım(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, ATATÜRK İLKELERİ VE İNKILAP TARİHİ ENSTİTÜSÜ)0000-0002-6457-0219
Pages
167–195
Publication Date
2024-12-30
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

This study examines Halil Edhem Bey’s appointment to the Istanbul Şehremaneti and his initiatives during his tenure, drawing primarily on archival documents, periodicals, newspapers, and secondary sources.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:Halil Edhem (Eldem) Bey, an individual with a European education, held various administrative and political positions in both the late Ottoman Empire and the early Republic of Türkiye.
📊
Key Findings & Data:His tenure as Mayor of Istanbul, from August 2, 1909, to February 3, 1910, coincided with a period of significant political and social transformation following the proclamation of the Second Constitutional Monarchy.
💡
Conclusion & Impact:This study examines Halil Edhem Bey’s appointment to the Istanbul Şehremaneti and his initiatives during his tenure, drawing primarily on archival documents, periodicals, newspapers, and secondary sources.
🔬Design:Araştırma Makalesi
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:Halil Edhem Bey · İstanbul Şehremaneti · II. Meşrutiyet

Abstract

Halil Edhem (Eldem) Bey, an individual with a European education, held various administrative and political positions in both the late Ottoman Empire and the early Republic of Türkiye. His tenure as Mayor of Istanbul, from August 2, 1909, to February 3, 1910, coincided with a period of significant political and social transformation following the proclamation of the Second Constitutional Monarchy. During this time, both the citizens of Istanbul and the government placed considerable expectations on Halil Edhem Bey. These included the reconstruction of the city, improvements in hospital services, enhanced cleanliness and public health measures, and better public transportation. Despite his efforts to address these demands, existing economic constraints severely limited his ability to implement reforms. Additionally, conflicts between the Şehremaneti (Municipality) and other Istanbul departments further hindered his capacity to deliver effective municipal services. This study examines Halil Edhem Bey’s appointment to the Istanbul Şehremaneti and his initiatives during his tenure, drawing primarily on archival documents, periodicals, newspapers, and secondary sources.

Özet

Halil Edhem (Eldem) Bey, eğitimini Avrupa’da tamamlamış hem Osmanlı Devleti’nde hem de Türkiye Cumhuriyeti’nde muhtelif idari ve siyasi vazifeler üstlenmiştir. II. Meşrutiyet’in ilanından sonra Osmanlı Devleti’nde birçok siyasal ve sosyal değişim yaşanmıştı. Halil Edhem Bey de 2 Ağustos 1909-3 Şubat 1910 tarihleri arasında İstanbul’da Şehremini olarak görev yapmıştır. II. Meşrutiyet’in ilanı ile İstanbul halkı ve dönemin hükûmetinin Halil Edhem Bey’den beklentisi şehrin imarı, hastanelerin ıslahı, İstanbul’un temizliğinde hassasiyet ve halk sağlığına özen gösterilmesi, toplu taşıma araçlarında iyileştirme gibi konular olmuştu. Halil Edhem Bey, şehir halkının bu isteklerine cevap vermek istemiş, fakat mevcut ekonomik problemler buna mâni olmuştur. Ayrıca Şehremaneti ile İstanbul daireleri arasındaki çekişmeler, Halil Edhem Bey’in hizmet vermesini bir noktada engellemiştir. Bu çalışmada, Halil Edhem Bey’in İstanbul Şehremanetine atanması ve çalışmaları; ağırlıklı olarak arşiv belgeleri, dönemin gazete ve dergileri ve konuya değinen ikincil kaynaklardan yararlanılarak incelenmiştir.

🔖

Cite This Article

Yıldırım, Y. (2024). Halil Edhem (Eldem) Bey’s Tenure as Mayor of Istanbul and His Activities. Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, Sayı: 46, 167–195. https://doi.org/10.26650/YTA2024-1517975

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (48)

  1. Arşiv Belgeleri google scholar
  2. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi (BCA). google scholar
  3. Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA). Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Arşivi google scholar
  4. İBB Atatürk Kitaplığı Dijital Arşivi google scholar
  5. Süreli Yayınlar google scholar
  6. İstanbul Şehremaneti Mecmuası google scholar
  7. Karagöz google scholar
  8. Sabah google scholar
  9. Sadâ-i Millet google scholar
  10. Tanin google scholar
  11. Yeni Gazete google scholar
  12. Yeni Tanin google scholar
  13. Yeni Türk Mecmuası google scholar
  14. Araştırma Eserler google scholar
  15. Artvinli, Fatih: Delilik, Siyaset ve Toplum: Toptaşı Bimarhanesi (1873-1927), Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, İstanbul, 2017. google scholar
  16. Çolak, Melek: ‘’XX. Yüzyıl Başlarında İstanbul’da Trafik ve Tramvay’’, Osmanlı Araştırmaları, C. 22, S. 22, 2003, s. 75-87. google scholar
  17. Değirmenci, Kevser: Osmanlı Arşiv Belgelerine Göre Darıca Rum Mektebi Yararına Düzenlenen Piyango Çekilişleri, Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, S. 19, Haziran 2023, s. 123-139. google scholar
  18. Dere, Umut: Neşter, Süngü ve Siyaset Meşrutiyet’ten Cumhuriyet’e Op. Dr. Emin Erkul, Bilge Kültür Sanat, İstanbul, 2024. google scholar
  19. “Eldem, Halil Edhem”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 3, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını, İstanbul, 1994, s. 151. google scholar
  20. Ergin, Osman Nuri: Beledi Bilgiler, Hamit Bey Matbaası, İstanbul, 1932. google scholar
  21. Ergin, Osman Nuri: İstanbul Şehreminleri, haz.: Ahmed Nezih Galitekin, İstanbul Büyükşehir Kültür İşleri Daire Başkanlığı, İstanbul, 1996. google scholar
  22. Eyice, Semavi: ‘’Halil Ethem Eldem mad.’’, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 11, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 1995, s. 18-21. google scholar
  23. Gökaçtı, Mehmet Ali: Dünyada ve Türkiye’de Belediyecilik, Ozan Yayıncılık, İstanbul, 1996. google scholar
  24. Güneş, Songül: “Muhittin Memduh Üstündağ’ın İstanbul Valiliği ve Belediye Reisliği Dönemi (1926-1938)”, Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları, S. 40, 2021, s. 279-312. google scholar
  25. Huyugüzel, Ömer Faruk: “YALÇIN, Hüseyin Cahit”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 33, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 2013, s. 300-301. google scholar
  26. İpşirli, Mehmet: “Dahiliye Nezâreti”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 8, İstanbul, 1993, s. 414-416. google scholar
  27. Kalfazade, Selda: “Çırağan Sahil Sarayı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 7, Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul, 1993, s. 304-308. google scholar
  28. Mayak, Faysal, “Osmanlı Basınında Babanzade İsmail Hakkı Bey (1909-1912)”, İçtimaiyat Sosyal Bilimler Dergisi, C. 5, S. 2, 2021, s. 381-394. google scholar
  29. Ogan, Aziz: “Bay Halil Ethem”, Yeni Türk Mecmuası, C. 7, S. 73, 1939, s. 4-8. google scholar
  30. Ogan, Aziz: “Halil Edhem”, Halil Eldem Hatıra Kitabı, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 1948. google scholar
  31. Oktay, Tarkan: Osmanlı’da Büyükşehir Belediye Yönetimi İstanbul Şehremaneti, Yeditepe Yayınevi, İstanbul, 2011. google scholar
  32. Ortaylı, İlber: Türkiye Teşkilât ve İdare Tarihi, Cedit Neşriyat, Ankara, 2008. google scholar
  33. Önel, Emine: “Halil Edhem Eldem Yalısı”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 3, Kültür Bakanlığı ve Tarih Vakfı Ortak Yayını, İstanbul, 1994, s. 512. google scholar
  34. Özkan, Ela: “19. Yüzyıl’da Mekteb-i Mülkiye Mezunlarının Devlet Kademelerinde İstihdam Edilmeleri Üzerine Örnekler”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C. 30, S. 2, 2020, s. 415-426. google scholar
  35. Öztürk, Ali İhsan: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İmtiyaz Usulüyle Yürütülen İstanbul Belediye Hizmetleri, İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları, İstanbul, 2010. google scholar
  36. Öztürk, Nazif: “Evkâf-ı Hümâyun Nezâreti”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 11, İstanbul, 1995, s. 521-524. google scholar
  37. Süreyya, Mehmed: Sicill-i Osmanî, Osmanlı Ünlüleri, ed. Seyit Ali Kahraman, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 1996. google scholar
  38. Şenyurt, Oya: “Geç Osmanlı’da Tiyatro Tepkilerin Gölgesinde Şehzadebaşı’nda Kagir Tiyatro Binalarının İnşa Süreci”, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, C. 7, S. 1, 2023, s. 28-56. google scholar
  39. Toprak, Zafer:” Belediye Zabıtası”, Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi, C. 2, Kültür Bakanlığı Tarih Vakfı, İstanbul, 1994, s. 145-148. google scholar
  40. Tuna, Serkan: “Tepebaşı Bahçesi’nin İstanbul Şehremaneti’ne Devri Meselesi”, Atatürk Yolu Dergisi, S. 61, 2021, s. 456-470. google scholar
  41. Yıldırım, Yusuf: Emin Erkul’un Mesleki ve Siyasi Biyografisi, Yeditepe Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2017. google scholar
  42. Ziyaoğlu, Rakım: İstanbul Kadıları, Şehreminleri, Belediye Reisleri ve Partiler Tarihi, İsmail Akgün Matbaası, İstanbul, 1971. google scholar
  43. İnternet Kaynakları google scholar
  44. Müze Müdürü Halil Ethem (Eldem) Bey.”, (Çevrimiçi), https://arsiv.ttk.gov.tr/ details?id=8053&materialType=F&query=halil+edhem, Erişim Tarihi: 10 Haziran 2024. google scholar
  45. “Halil Ethem Eldem (1861-1938)”, (Çevrimiçi), https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/ halil-ethem-eldem-1861-1938/, Erişim Tarihi: 11 Haziran 2024. google scholar
  46. Şenay Atam, “Nafia Vekâleti (Bayındırlık Bakanlığı)”, (Çevrimiçi), https:// ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/nafia-vekaleti-bayindirlik-bakanligi/, Erişim Tarihi: 10 Nisan 2024. google scholar
  47. Tarkan Oktay,” Tanzimat’tan XXI. Yüzyıla İstanbul’un Yönetimi”, Büyük İstanbul Tarihi, Cilt:3, s.164, (Çevrimiçi), https://istanbultarihi.ist/81-tanzimattan-xxi-yuzyila-istanbulun-yonetimi, Erişim Tarihi: 4 Mayıs 2024. google scholar
  48. Dilek Temiz Dinç, “Düyun-u Umumiye”, Atatürk Ansiklopedisi, (Çevrimiçi), https:// ataturkansiklopedisi.gov.tr/bilgi/duyun-u-umumiye/?pdf=3689, Erişim Tarihi: 25 Nisan 2024. google scholar