Mary Ann Fay, Unveiling the Harem: Elite Women and the Paradox of Seclusion in Eighteenth-Century Cairo

Özet

Erken modern Osmanlı Mısır’ı üzerine var olan literatür, Devlet-i Aliyye’nin bu görece uzak ama ekonomik ve askeri önemi çok büyük eyaletini tarihi bağlam içerisinde olduğu yere konumlandırmamızda bize yardımcı oluyor. Çalkantılı 17. yüzyıl sonlarında ve 18. yüzyıl başında Mısır’da da politik gücün odağı kaymış, devlet merkezinin ümerâ-yı Mısriyye diye adlandırdığı Memlük unsurlar, eyalet yönetiminde neredeyse temel otorite hâline gelmişti. Kafkaslardan getirilen kadın erkek genç yaştaki köleler her ne kadar bireysel unsurlar olarak Kahire toprağına ulaşsalar da siyasi ve askeri olarak yetişmelerini, dahil oldukları hanelerde tamamlıyor ve Mısır’ın idari ve askeri yönetiminde yer alıyorlardı. 18. yüzyılın bu hane yapılanmaları içerisinde Kahire’deki politik ilişkiler de şekillenmişti. Dönemin görgü şahidi kaynakları farklı haneler arasındaki çekişme ve mücadeleleri ayrıntılı bir şekilde aktarmaktadırlar. Bu hane politikalarında cariye, eş ve anne olarak memluk kadınının oynadığı role dikkat çeken eserinde Fay, kaynak olarak hem arşiv belgeleri, vakfiyeler ve dönemin kroniklerine başvurur hem de ayakta kalan nadir 18. yüzyıl mimarisine ait evlerin iç ve dış mekanlarını fotoğraflayarak sürdüğü haremin izine bizi de şahit eder.