Journals / BELLETEN / 2020 / Cilt: 84 - Sayı: 301

Ethnoarchaeological Approach to the Cult of Ram in Traditional Kazakh Culture

Geleneksel Kazak Kültüründeki Koç Kültüyle İlgili Etnoarkeolojik İncelemeler

Journal
BELLETEN
Pages
907–958
Publication Date
2020-12-11
DOI
—
🏛️Bibliographic metadata and full text access for this article are provided via DergiPark.
DergiPark Record ↗
✨

AI Summary & Key Takeaways

AI Insight
⚡ TL;DR(Too Long; Didn't Read)

The images of the sheep/ram in the form of a horn (qoshqarmuyіz) symbolize wealth and fertility.

📌 3 Key Takeaways

🎯
Objective & Hypothesis:The cult of the sheep/ram plays an important role in the life and ethos of the Kazakhs and many Turkic tribes as a totem animal.
📊
Key Findings & Data:Numerous sculptural images of the ram depicted in the old Kazakh tombstones (qoitas, qoshqartas) and clay ram figurines were found in archeological excavations.
💡
Conclusion & Impact:The images of the sheep/ram in the form of a horn (qoshqarmuyіz) symbolize wealth and fertility.
🔬Design:Research Article
📍Scope:Comprehensive Sample
⚙️Variables:The cult of ram · worldview · totem of an animal

Abstract

The cult of the sheep/ram plays an important role in the life and ethos of the Kazakhs and many Turkic tribes as a totem animal. Numerous sculptural images of the ram depicted in the old Kazakh tombstones (qoitas, qoshqartas) and clay ram figurines were found in archeological excavations. The ram images in the rock engravings (petroglyphs) indicate its roots related to the ancient religions. Some of the handles in ancient pottery were zoomorphic in shape, and especially in the form of ram head. The cult of sheep/ram was connected with the specific conditions of life, traditions, husbandry of ancient tribes as Sakha, Kangli, and Medieval Oghuz and Kipchak. The cultic significance of the sheep/ram is explained by its sacredness related to the idea of human soul, and to moments of transformation. This cult has close connection with the tradition of nature worship in the pre-Islamic people of the ancient East. The sheep/ram served not only as a sacrificial animal, but also a talisman for Turkic people. There were interesting Kazakh and Turkic customs, superstitions and legends connected with the miraculous peculiarities of some bones of domestic animals. The images of the sheep/ram in the form of a horn (qoshqarmuyіz) symbolize wealth and fertility.

Özet

Kazak ve diğer Türk soylu halkların dünya görüşünde koç oldukça önemli bir kült hayvanı olarak kabul edilmiştir. Eski Kazak mezar taşlarına (koytas, koşkartas) çeşitli koyun/koç tasvirlerinin işlenmiş olması bu uygulamanın arkeolojik kazılarda ortaya çıkan kilden yapılmış koç figürleri ve kaya resimlerindeki (petroglif) çeşitli koyun/ koç resimlerinde görülen geleneğe bağlandığını ve bu kültün köklerinin çok eski devirlere dayandığını ortaya koymaktadır. Antik çağlara ait kap kulplarının hayvan biçimli veya özellikle koyun/koçbaşı şeklinde biçimlendirildiği görülmektedir. Koyun/ koç ile ilgili kültler, Eskiçağ’da Saka ve Kanglı, Ortaçağ’da ise Oğuz ve Kıpçak boylarının yaşamlarında önemli yer tutmuştur. Koçun insanın ruhani düşüncesiyle ve yaşamının dönüşüm anlarıyla ilgili kutsal bir bağa sahip olduğu düşünülmektedir. Halk arasındaki efsane ve inançlara göre koç, gök ve ateşten yaratılmıştır. Bu inanç, birçok eski doğu halkları arasında İslamiyet öncesinde yaygın olan doğa tapınışı ile ilgilidir. Türk soylu halkların inancına göre koyun/koç, koruyucu özelliğinin yanı sıra kutsallara kurban edilebilecek kutsal bir hayvan niteliğindedir. Kazaklar ve Türk soylu halklar arasında evcil hayvanlara ait bazı kemiklerin mucizevî özelliklere sahip olduğu şeklinde, ilginç gelenekler, batıl inançlar ve efsaneler yaygındır. Koyun/koç boynuzu (koşkarmüyüz) şeklindeki süslemenin bu halklar için bereketi ve zenginliği sembolize ettiği anlaşılmaktadır.

🔖

Cite This Article

KARTAEVA, T., ORALBAY, Y. (2020). Ethnoarchaeological Approach to the Cult of Ram in Traditional Kazakh Culture. BELLETEN, Cilt: 84 - Sayı: 301, 907–958. https://ajindex.com/articles/126152

📄 Full Text PDF Viewer

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

References (17)

  1. Agadjanov, Sergei, Oçerki istorii oguzov i turkmen Srednei Azii ІХ-ХІІІ vv. Aşhabad: Ylym,1969.
  2. Ahinjanov, Serjan, K voprosu o znakah na keramike pozdnesrednevekovogo Otrara, V knige: Drevnosti Kazahstana, Almaty 1975.
  3. Ahinjanov, Serjan, Iz istorii dvizheniya kochevyh plemen avraziiskih stepei v pervoi polovine XІ veka. V knige: Arheologicheskie issledovaniya drevnego i srednevekovogo Kazakhstana, Gylym, Almaty 1980.
  4. Akişev, Kemal - Baypakov, Karl - Erzakovich, Lev., Drevniі Otrar, Gylym, Almaty 1972.
  5. Akişev, Kemal - Akişev, Alisher. Proishozhdenie i semantika Issykskogo golovnogo ubora.V knige: Arheologicheskie issledovaniya drevnego i srednevekovogo Kazahstana, Gylym, Almaty 1980, s.14-31.
  6. Aksoy, Mustafa, Tunceli’de Koç-Koyun Heykelleri ve Balballar http://www.mustafaaksoy.com/makale-114-Tunceli-de-Koc-Koyun-Heykelleri-ve-Balballar (Erişim Tarihi: 30.11.2016).
  7. Aksoy, Mustafa, Kazakistan’da Koç - Koyun Heykelli Mezar Taşları. http://www.mustafaaksoy.com/dosyalar/Kazakistan-da-Koc-Koyun-Heykelli-Mezarlar.pdf (Erişim Tarihi: 29.11.2016).
  8. Aksoy, Mustafa, Tarihin Sessiz Dili Damgalar, İstanbul 2014.
  9. Alekperli, Farid, “Zoomorfnye memorial’nye pamjatniki Azerbaidjana”. Tezisy III Mezhdunarodnoi nauchnoi konferencii “Turkologicheskoe Iskusstvoznanie: Problemy i Perspektivy”, Baku 2013, s. 30-36.
  10. Alimbay, Nursan vd., Kazaktyn etnografiyalyk kategoriyalar, ugymdar men ataularynyn destүrlі zhuiesі, 3 tom, Adam DamuIntegrasiya, Almaty 2017.
  11. Argynbayev, Halel, “Narodnye obichai i pover’ya kazahov, sviazannye so skotovodstvom”. V knige: Hoziaistvenno-kul’turnye tradicii narodov Srednei Azii i Kazahstana, Nauka, Moskva 1975, s. 194-205. Arheologicheskaya otkrytiya 2007 goda, Litres, Moskva 2014.
  12. Arheologiya Kazahstana, Oner, Almaty 2006.
  13. Ajiğali, Serik, Kratel elіnіn asyl murasy: koshpendі Aral-Kaspii onіrіnіn tarihy men madenietі turaly, TimasPrinthause, Almaty 2006. Azәrbaycan xalçalari. http://www.history.az/Xalchachiliq/ (Erişim Tarihi: 04.07. 2020)
  14. Baypakov, Karl, “Kul’t barana u Syrdar’inskih plemen”. V knige: Arheologicheskie issledovanija drevnego i srednevekovogo Kazahstana, Gylym, Almaty 1980.
  15. Başmanov, Alexandr, “Pervobytnaya istoriya turecko-mongol’skih plemen”, Turkestanskiye vedomosti, 49 (1914), s. 4-5.
  16. Berkli, Yunus, “Erzurum’da Yeni Bulunan Haç Motifli Koç Heykelinin Düşündürdükleri”. A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 34 (2007), s. 215-232.
  17. Bernştam, Alexandr, Istoriko-arheologicheskie ocherki Central’nogo Tiyan’-Shaniya i PamiroAlaya. Mat